Foto Ruurd Jelle van der Leij

De rat is een diva

Fotografie

Fotograaf Ruurd Jelle van der Leij onthult de glamour van de rat. Ondanks alle artistieke overdaad trekken de wonderschone dieren de aandacht, ervaart .

‘Het zijn geen ondieren, geen griezels, het zijn dieren die even boeiend zijn als alle andere dieren”, schreef Maarten ’t Hart in zijn klassieker Ratten uit 1973. Hij heeft gelijk, maar bij de meeste mensen overheersen bij de aanblik van een rat nog steeds gevoelens die uiteenlopen van pure angst tot regelrechte afkeer.

„Onterecht”, vindt ook ecoloog, filmmaker en fotograaf Ruurd Jelle van der Leij, die zijn blik normaal gesproken op steppekiekendieven, grutto’s, zeearenden en ander natuurschoon richt. „Dat negatieve beeld hangt van vooroordelen aan elkaar. Ze zijn juist mooi, sociaal, intelligent en totaal niet smerig.” Hij kwam tot dat inzicht doordat er afgelopen winter elke avond na het invallen van de duisternis vijf bruine ratten (Rattus norvegicus) op het vogelvoer op zijn voedertafel afkwamen. Vanachter het keukenraam zag hij hun schoonheid en broedde hij op een project om de dieren positief in beeld te brengen.

Foto’s Ruurd Jelle van der Leij

Hij zette de voedertafel onder water voor een spiegeleffect en verlichtte het geheel met een felle LED-lamp. Op een vlondertje fabriceerde hij allerlei decors waarin je de aanwezigheid van ratten niet verwacht. De fotograaf begon terughoudend met herfstbladeren en een boomtak waartussen hij zonnebloempitten verstopte om ze te lokken. Het enige dat hij nog nodig had, was windstilte voor een rimpelloos wateroppervlak. Achter een camouflagenet wachtte hij met camera en telelens tot een rat de scène completeerde. „Het voer vonden ze feilloos op de geur en aan het permanente licht waren ze al na een half uur gewend.”

Foto’s Ruurd Jelle van der Leij

Na de eerste foto’s kreeg Van der Leij de smaak te pakken. De decors werden steeds uitgebreider. „Doelbewust over the top”, zegt hij. Een bosje gerbera’s, verse groenten en fruit, de Noorse vlag (verwijzend naar de wetenschappelijke soortnaam van de bruine rat), een Mondriaan-compositie en zo’n beetje alle lichaamsverzorgingsproducten die hij in de badkamer kon vinden. Ondanks deze artistieke overdaad, zijn het steeds de wonderschone ratten die de aandacht trekken. Mijn favoriet is de foto van een rat die een Rubik’s Cube besnuffelt. Om het knaagdier zover te krijgen, smeerde de fotograaf er pindakaas op.

Gaandeweg trokken de ratten op hun beurt de aandacht van een ransuil die de rust op de voedertafel behoorlijk verstoorde. Daardoor kon Van der Leij zijn project afsluiten met een klassiek uilenportret, compleet met dode rat.

Voor meer rattenfoto’s: www.rjvanderleij.nl/category/blog/