Geen uitreiking Letteren-prijs Astrid Roemer na controversiële uitspraken

Uitspraken Schrijfster Astrid Roemer krijgt de Letteren-prijs wel, maar de ceremonie gaat niet door. Na Roemers controversiële uitspraken over Desi Bouterse heeft het comité de uitreiking afgelast.
Roemer kwam onder vuur te liggen om haar uitspraken over Desi Bouterse.
Roemer kwam onder vuur te liggen om haar uitspraken over Desi Bouterse. Foto Bart Maat/ANP

De uitreiking van de Prijs der Nederlandse Letteren voor schrijfster Astrid Roemer gaat niet door. Roemer krijgt de literaire prijs wel, maar de organisatie heeft een streep gezet door de ceremonie onder leiding van de Belgische koning Filip. Aanleiding voor het afgelasten van de prijsuitreiking zijn uitspraken van de schrijfster over voormalig president van Suriname Desi Bouterse. Dat heeft het comité dinsdag gemeld aan Nieuwsuur.

Eind juli schreef Roemer op haar Facebook-pagina dat de Surinaamse gemeenschap hem „hard nodig heeft gehad om zelfbewuster te worden”. Aan Nieuwsuur liet de schrijfster vrijdag weten dat „Bouterse na zo veel jaren geen gevangenisstraf zou moeten krijgen, gezien zijn inzet voor de dekolonisatie van Surinamers”. Bouterse is door de krijgsraad veroordeeld voor de Decembermoorden. In 1982 heeft hij als legerleider vijftien Surinamers standrechtelijk geëxecuteerd.

Roemer vond ook dat Bouterse een standbeeld zou moeten krijgen. Ze weigerde hem een moordenaar te noemen. Door haar uitlatingen kwam ze flink onder vuur te liggen binnen de Surinaamse gemeenschap. Vlak nadat de schrijfster haar standpunten over Bouterse had gedeeld, reageerde het Comité Herdenking Slachtoffers Suriname dat ze de prijs helemaal niet zou mogen ontvangen. Volgens het comité verkondigde ze „anti-democratische” en „anti-rechtsstatelijke” standpunten, waar de Nederlandse Taalunie afstand van zou moeten nemen.

Het Letteren-comité, waarin namens Nederland demissionair ministers Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66) en Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, ChristenUnie) zetelen, vindt de uitspraken van de schrijfster „dermate ongepast” dat het „door laten gaan van een feestelijke prijsuitreiking niet op zijn plaats is”. Omdat een onafhankelijke jury Roemer heeft gekozen, krijgt ze de prijs wel. Volgens het comité spelen „persoonlijke standpunten van auteurs” niet mee bij „de beoordeling van hun oeuvre”.

Oeuvre

In maart werd bekend dat Roemer de eerste Surinaamse winnaar van de Letteren-prijs zou worden. Dankzij die prijs ontvangt ze 40.000 euro. De jury prees haar werk als „onconventioneel, poëtisch en doorleefd”. De schrijfster verwierf de meeste bekendheid met haar romans, zoals Over de gekte van een vrouw. Ook schreef Roemer de boeken Gewaagd leven, Lijken op liefde en Was getekend, waarin ze het tijdperk onder het regime van Bouterse verwerkte met droombeelden en ervaringen van de personages.

Volgens de jury is het experimenteren met verhaalstructuren en stijlvormen kenmerkend voor haar literaire stijl. Roemer snijdt maatschappelijke thema’s aan als migratie, racisme en emancipatie. Ze debuteerde in 1970 met de dichtbundel Sasa. Nadien publiceerde ze naast poëzie en romans ook theaterstukken. Haar meest recente werk is de roman Gebroken Wit. In 2016 ontving ze de P.C. Hooftprijs voor haar gehele oeuvre.