Limburgse zorg zucht onder financiële nasleep watersnood: ‘Wij dachten dat we goed verzekerd waren’

Beurspolis Limburgse zorginstellingen ontdekken dat ze niet zijn verzekerd tegen overstromingsschade. Het is afwachten of het kabinet financiële steun gaat geven.

Het leger helpt met de evacuatie van bewoners van een verzorgingstehuis vanwege de wateroverlast in Zuid-Limburg. Zorginstelling Sevagram, die in Valkenburg twee bejaardentehuizen heeft, blijkt niet verzekerd tegen de overstromingsschade.
Het leger helpt met de evacuatie van bewoners van een verzorgingstehuis vanwege de wateroverlast in Zuid-Limburg. Zorginstelling Sevagram, die in Valkenburg twee bejaardentehuizen heeft, blijkt niet verzekerd tegen de overstromingsschade. Foto Sem van der Wal / ANP

Ze zijn er niet meer: de ‘snoezelkamers’ waar ernstig gehandicapte kinderen tot rust kunnen komen en hun prikkels kunnen dempen. De speciale kamers van het kinderrevalidatiecentrum Adelante in Houthem, vlakbij Valkenburg, zijn vorige maand weggespoeld in de golven van de watersnoodramp.

Ook de leslokalen voor de 340 ernstig gehandicapte kinderen zijn onbruikbaar. Net als de ruimtes waar kinderen kunnen revalideren of worden verpleegd. Zicht op ‘hernieuwbouw’ is er voorlopig niet. De verzekering blijkt de overstromingsschade niet te dekken. Zicht op andere fondsen voor de benodigde 4 à 5 miljoen euro ontbreekt vooralsnog.

Een paar kilometer verderop, hartje Valkenburg, zit ook Jean-Pierre Halmans met de handen in het haar vanwege een weigerachtige verzekeraar. Halmans is financieel directeur van zorginstelling Sevagram, die in Valkenburg twee tehuizen voor ouderen heeft met 185 bewoners en een hospice beheert voor tien terminale patiënten. Ook onder water gelopen en ontruimd. Daar is de schadepost zo’n 42 miljoen euro. Ongedekt, want de verzekeringspolis keert niet uit bij overstromingsschade. „De continuïteit van de ouderenzorg in deze regio kan echt in gevaar komen”, zegt Halmans. Sevagram is nog in gesprek met de verzekeraar over de dekking.

Medeleven en financiële steun

Vorige maand, daags na het ergste watergeweld, verklaarde premier Mark Rutte (VVD) het Zuid-Limburgse overstromingsgebied formeel tot rampgebied. Hij beloofde, behalve medeleven, ook financiële steun. „Limburg staat er financieel niet alleen voor”, zei ook de – inmiddels vertrokken – staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) na een ingelaste ministerraad.

Lees ook: het Rijk vergoedt de overstromingsschade, maar niet alles

Voorlopig moeten Adelante en Sevagram het met die woorden doen. In Houthem en Valkenburg wordt puin geruimd. De herstelwerkzaamheden kunnen nog niet beginnen, want dat kan alleen met toezeggingen van de verzekeraar. Die wijst op de kleine letters in de polis: regenschade is wél verzekerd, overstromingsschade niet.

Dat Limburg de status van rampgebied heeft, biedt voorlopig geen soelaas. Formeel treedt dan de Wet tegemoetkoming schade bij rampen in werking. Gedupeerden kunnen (gedeeltelijk) schade claimen bij een speciaal rampenfonds, maar ook dat stelt voorwaarden. Het moet dan gaan om ‘redelijkerwijs niet te verzekeren schade’. En de overstromingsschade bij die tehuizen voor ouderen en revalidatielokalen wás te verzekeren. Het was alleen niet opgenomen in de polis. En dus liggen er ook vanuit Den Haag (nog) geen harde toezeggingen.

De continuïteit van de ouderenzorg in deze regio kan echt in gevaar komen

Jean-Pierre Halmans financieel directeur zorginstelling Sevagram

Van veruit de meeste gedupeerden in het overstromingsgebied worden de claims, zo’n 13.000 in het totaal, gewoon gehonoreerd, maakte het Verbond van Verzekeraars vorige week bekend. Zelfs als het gaat om overstromingsschade die niet of onduidelijk gedekt is in de polissen. De bij het verbond aangesloten Nederlandse verzekeraars hebben onderling afgesproken daar „ruimhartig” mee om te gaan. De kosten die daarmee gemoeid zijn, worden later verhaald op dat landelijke rampenfonds.

Lees ook: Verzekeringen tegen overstromingen zijn niet vanzelfsprekend

Bij de verzekeraars van Adelante en Sevagram zit dat anders. Het gaat om beursgenoteerde, veelal buitenlandse fondsen, zogenoemde beurspolisconsortia, die de polissen in de praktijk strenger interpreteren en scherper op de winstmarges letten, zo ondervinden Adelante en Sevagram. De zorginstellingen zijn behalve met hun verzekeraars ook in gesprek met topambtenaren van de ministeries van Onderwijs (OCW) en Volksgezondheid (VWZ). „De betrokkenheid is groot”, zegt Henri Plagge, bestuursvoorzitter van Adelante. „Van de staatssecretaris tot de topambtenaren op de ministeries. Maar financiële zekerheid is er nog niet.”

En dus weet Plagge niet wanneer de 340 gehandicapte scholieren terug naar hun oude plek kunnen. Wanneer het kinderrevalidatiecentrum weer opengaat, of wanneer jonge patiënten weer terecht kunnen in hun polikliniek voor kinderverpleging.

Internationale verzekeraars

Niet alleen Adelante en Sevagram zijn via zo’n beurspolis verzekerd. Ook enkele tientallen ondernemers in Valkenburg hebben dat uit commerciële overwegingen gedaan. Maar Adelante en Sevagram kónden niet anders. De herbouwwaarde van hun vastgoed is zo groot (voor Adelante zo’n 100 miljoen euro, voor Sevagram een veelvoud), dat individuele verzekeraars dat risico niet aandurven of er een torenhoge premie voor vragen. Een beurspolis, waarbij internationale verzekeraars als Lloyds, Chubb of VLC de risico’s onderling verdelen, is dan de enige optie.

Lees ook: Hoe een Valkenburgs hotel opkrabbelt na de overstroming

Blijft de vraag of Adelante had kunnen weten dat bij die beurspolissen overstromingsschade niet gedekt is. Een beurspolis is een ingewikkelde constructie, waar via verzekeringsmakelaars over is onderhandeld. „Wij dachten dat we goed verzekerd waren”, zegt bestuursvoorzitter Plagge. „En ook nu begrijpen we niet waarom dat niet zo is. Er wordt gezegd dat het niet om regen- maar om rivierschade gaat. Maar we liggen hier niet aan de Maas, hier stroomt de Geul. Dat is helemaal geen rivier, dat is hier nauwelijks een beek – die buiten haar oevers trad omdat het zo’n noodweer was.”

Een woordvoerder van VLC & Partners, de beursmakelaar van Adelante, houdt een kleine slag om de arm. „Het laatste woord is er nog niet over gezegd. We laten nog een contra-expertise uitvoeren of we de polis juist interpreteren.” Ze zegt nu al wel: overstromingsschade staat niet in de polis.

Voorlopig staan honderden gehandicapte kinderen en tientallen ouderen in de kou. De ogen zijn gericht op de eerstvolgende ministerraad na het zomerreces, komende vrijdag. „Niemand staat op straat”, zegt de burgemeester van Valkenburg, Daan Prevoo. „Maar ouderen wonen nu versplinterd in de regio, en ook die scholieren moeten zo snel mogelijk terug naar hun vertrouwde omgeving. Ik ga ervan uit dat daar vrijdag in de ministerraad ook over wordt gesproken.”

Inmiddels is een snelle inventarisatie gemaakt van alle schade en hoe deze kan worden ondergebracht in het rampenfonds. Het is vrijdag aan de ministerraad om de criteria voor financiële steun te bepalen. Dan wordt ook duidelijk of Adelante en Sevagram financiële steun krijgen. Die is hard nodig. Een particuliere inzamelingsactie leverde vorige maand 50.000 euro op. Dat is nauwelijks genoeg voor nieuwe snoezelkamers.