De buitenlandse student komt wel spontaan naar Nederland

Werving buitenlandse studenten Bijna alle Nederlandse universiteiten stoppen met de werving van buitenlandse studenten. Is dat erg?

De Universiteit Utrecht is voor de veertiende keer op rij uitgeroepen tot beste onderzoeksuniversiteit van Nederland. Dat blijkt uit de jaarlijkse prestigieuze Academic Ranking of World Universities van de Universiteit van Shanghai.
De Universiteit Utrecht is voor de veertiende keer op rij uitgeroepen tot beste onderzoeksuniversiteit van Nederland. Dat blijkt uit de jaarlijkse prestigieuze Academic Ranking of World Universities van de Universiteit van Shanghai. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Komt er een eind aan de stroom internationale studenten aan Nederlandse universiteiten? Bijna alle universiteiten zijn inmiddels gestopt met het actief werven van studenten in het buitenland, bleek deze week uit een rondgang van Het Financieele Dagblad langs dertien universiteiten. Er zijn voortaan alleen nog maar ‘voorlichtingscampagnes’ voor buitenlanders die aan een Nederlandse universiteit willen studeren. Een groot verschil met jaren geleden, toen universiteiten nog op internationale beurzen stonden om studenten te verleiden naar Nederland te komen.

1 Waarom wordt het werven gestaakt?

De campagnes uit het verleden hebben effect gehad: internationale studenten weten de weg naar Nederland makkelijk te vinden, zegt een woordvoerder van de Vereniging Nederlandse Universiteiten (VSNU). „Het is niet meer nodig om een marketingcampagne op te zetten. Nederland staat bekend als topland wat betreft universiteiten en hoogwaardig academisch onderzoek. Mensen komen uit zichzelf.”

Meer studenten trekken is geen doel op zich meer. Universiteiten worden al een tijdje overvraagd. Het totale aantal studenten blijft maar groeien en de werkdruk voor docenten is hoog. In Nederland is het aantal buitenlandse studenten in vijf jaar tijd bijna verdubbeld, blijkt uit cijfers van de VSNU. Waren het er in 2015 nog 36.124, in 2020 ging het om 70.248.

Gevolg: hoge werkdruk, volle collegezalen en huisvestingsproblemen. Ondertussen is er te weinig geld, zegt de VSNU-woordvoerder, waardoor het niet mogelijk is om voldoende mensen in dienst te hebben.

Sinds 2018 vragen universiteiten, samen met hogescholen, aan de overheid instrumenten om de toestroom van internationale studenten te beheersen. Zo is er gevraagd een quotum in te stellen voor het aantal studenten uit de Europese Economische Ruimte (alle EU-landen plus Liechtenstein, Noorwegen en IJsland), waar veruit de meeste studenten vandaan komen. Ook zouden de instellingen graag een numerus fixus zien, een maximum aantal plekken, op Engelstalige studies die populair zijn bij internationale studenten.

Volgens de inspectie doen universiteiten te weinig tegen onder andere werkdruk

2 Is het erg dat de werving is gestopt?

Voor internationale studenten: niet direct. Wie in Nederland wil studeren, kan nog genoeg informatie vinden; voorlichting blijft, in de vorm van informatie op websites en in folders. Bij de Universiteit Utrecht neemt het aantal internationale aanmeldingen nog steeds toe. Voor 2021-2022 verwacht de instelling 2.000 nieuwe internationale studenten, een jaar eerder was de aanwas 1.800. Het getal is nog niet definitief, omdat studenten nog kunnen besluiten toch niet te komen.

Voor studenten kan het de kwaliteit van het onderwijs ten goede komen, zegt Maarten van Dorp, voorzitter van de Amsterdamse studentenbelangenbehartiger ASVA. „Hoe kleinschaliger, hoe beter het onderwijs.” Universiteiten kunnen studenten niet weren, maar om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen zou het wel fijn zijn als er minder internationale studenten zijn, denkt Van Dorp. „Niet omdat we ze vervelend vinden, maar omdat het hoger onderwijs te massaal is. Als de kwaliteit eenmaal gewaarborgd is, zijn ze van harte welkom.”

Het aantal nieuwe studenten op universiteiten zal komend jaar opnieuw toenemen

3 Hoe belangrijk zijn internationale studenten?

Meer internationale studenten aantrekken was een ambitie van zowel universiteiten als de overheid. Het zou een mooie wisselwerking tussen onderwijs en het bedrijfsleven op kunnen leveren: economische samenwerking in de toekomst zou bijvoorbeeld makkelijker worden.

Anders dan weleens wordt gedacht, zijn internationale studenten geen verdienmodel, zegt de woordvoerder van de VSNU. Ja, de studenten betalen meer collegegeld. Maar dat is omdat een universiteit geen subsidie voor ze krijgt van de Nederlandse overheid. Het hogere bedrag moet dat goedmaken. Als dat wordt meegerekend, verdient een universiteit niet meer aan internationale studenten dan aan Nederlandse, aldus de woordvoerder.

Verder vindt de Universiteit Utrecht het bijvoorbeeld belangrijk om een goede balans te hebben van studenten met verschillende achtergronden. „Dit doen we omdat we opleiden voor een arbeidsmarkt die steeds ingewikkelder wordt en steeds internationaler”, zegt een woordvoerder.