'Als je je moet laten testen om ergens binnen te komen, is dat ook een vorm van dwang'

Vaccinatieweigeraars Een overgrote meerderheid van de Nederlanders wil zich laten vaccineren tegen Covid-19. De principiële tegenstanders van vaccinatie zijn bang dat hun vrijheid steeds meer beperkt wordt. „Het zal moeilijk zijn de druk te weerstaan.”

Jurgen Schlangen (55) maakt zich grote zorgen. Schlangen is uitbater van Café Taverne in Tilburg en wil zich niet laten vaccineren tegen Covid-19. „Het is gewoon onvoldoende getest en de gevolgen op de lange termijn zijn onbekend”, zegt hij. Dat de coronavaccins voor toelating op de Europese markt al waren beproefd door tienduizenden mensen stelt hem niet gerust. Nu is Schlangen bang dat hij als niet-gevaccineerde straks nergens meer naar binnen kan. Ook niet bij de supermarkt. „Misschien moet ik zelfs mijn zaak wel sluiten. Als barman heb ik natuurlijk een contactberoep”, zegt Schlangen.

Vaccinweigeraars die net als Schlangen hun verhaal willen doen in de krant zijn moeilijk te vinden. „Zonder dat iedereen weet dat ik niet gevaccineerd ben, zal het al moeilijk genoeg worden om de druk te weerstaan”, zegt iemand die anoniem wil blijven.

Want hoewel Nederland geen vaccinatieplicht kent, en voor evenementen en vliegreizen ook een negatieve test volstaat, ervaren de weigeraars toch druk. Vanuit hun directe omgeving, waarin veel mensen ondertussen wel zijn gevaccineerd. Of vanuit het buitenland, waar niet-gevaccineerden steeds meer beperkingen worden opgelegd. Zo kondigde New York deze week aan vaccinatiebewijzen te eisen van mensen die naar een restaurant of sportschool willen.

Duitsland wil het gratis testen afschaffen om mensen te bewegen zich toch te laten vaccineren.

Lees ook: Coronaprik jaagt ‘wakkere burger’ naar eigen, parallelle samenleving

Dansen voor gevaccineerden

In Nederland onderzocht de Gezondheidsraad of alleen vaccinatiebewijzen straks toegang moeten geven tot de horeca, evenementen en onderwijsinstellingen. Een Utrechtse dansleraar is al begonnen alleen cursisten te accepteren die een vaccinatiebewijs kunnen tonen.

Is het dan niet logisch dat mensen als Schlangen zich in een hoek gedreven voelen? „Er bestaat natuurlijk wel degelijk vaccinatiedruk in Nederland. Ook al kun je dat door het ontbreken van een verplichting formeel geen vaccinatiedwang noemen”, zegt Martin Buijsen, hoogleraar recht en gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Afgelopen winter bepleitte Buijsen zelf overigens nog het bespreekbaar maken van dwangmiddelen om vaccinatie te bevorderen als groepsimmuniteit via vrijwilligheid niet bereikt zou kunnen worden. Hij verwees naar het buitenland, waar weigeraars van andere vaccins soms bepaalde sociale voorzieningen worden ontzegd.

Principiële bezwaren

Nu uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat 90 procent van de Nederlanders zich vrijwillig wil laten vaccineren wordt daarover niet meer gesproken. Maar zachte dwang bestaat wel degelijk. Buijsen verwacht dat er op steeds meer plaatsen vaccinatie- of testbewijzen worden gevraagd wanneer de samenleving na de zomervakantie weer volop gaat draaien. Alleen mensen toelaten die zijn gevaccineerd zal volgens Buijsen in Nederland niet snel gebeuren. „Dat is discriminatoir. Maar als je jezelf telkens moet laten testen om ergens binnen te komen is dat natuurlijk ook een vorm van dwang.”

Met Testen voor Toegang creëer je een samenleving waarin je ziek bent totdat het tegendeel wordt bewezen

Ricky Dinkelberg

Mensen die zich niet laten vaccineren én zich niet laten testen, staan nu al deels buitenspel. Ricky Dinkelberg (65) uit Bergen op Zoom bijvoorbeeld. Dinkelberg heeft principiële bezwaren tegen het testbeleid. „Met Testen voor Toegang creëer je een samenleving waarin je ziek bent totdat het tegendeel wordt bewezen. Ik ben geen psycholoog, maar dit lijkt me niet goed voor het collectieve bewustzijn”, zegt ze.

Het is niet zo dat Dinkelberg, die vrijwilligerswerk doet, corona niet serieus neemt. Slecht geventileerde ruimtes vermijdt ze en als ze ziek is, blijft ze thuis. Maar ze vindt dat ze overal naar binnen moet kunnen als ze zich goed voelt. „Gevaccineerde mensen kunnen het virus ook overdragen. Ik dacht dat ik in een democratisch land leefde, maar dat idee krijg ik steeds minder”, zegt Dinkelberg.

Lees ook: Antivaxers zijn van alle tijden

Veilige werkomgeving

Hoe zit dat op de werkvloer? Kunnen werkgevers van hun werknemers eisen dat ze zich laten vaccineren?

Vanwege het ontbreken van een vaccinatieplicht kunnen ook werkgevers dat niet verlangen. „Ze hebben wel de plicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving, maar dat kan ook op een andere manier. Bijvoorbeeld door goed te ventileren en ervoor te zorgen dat niet-gevaccineerde werknemers de anderhalve meter kunnen respecteren”, zegt Suzanne Meijers, advocaat arbeidsrecht. Een niet-gevaccineerde werknemer kan ook niet verplicht worden om thuis te werken. „Hooguit om naar een andere afdeling te verkassen, als de veiligheid van andere werknemers daar beter kan worden gegarandeerd”, zegt Meijers.

Van een werknemer mag ook niet worden verlangd dat die zich regelmatig laat testen. De werkgever kan het natuurlijk wel vragen. Maar als de werknemer daarmee instemt, ontstaat er al snel een probleem met de privacywetgeving. „Die bepaalt dat de werkgever niet mag vragen wat de uitslag is”, zegt Meijers.

Bij vakbond FNV hebben ze niet het idee dat werkgevers druk uitoefenen op hun personeel om zich te laten vaccineren. Berichten daarover zijn volgens een woordvoerder nog niet binnengekomen. „Misschien verandert dat na de zomervakantie.” Wel was er een zorginstelling die gevaccineerde werknemers van de plicht wilde ontslaan om een mondkapje te dragen. „Dan zou direct zichtbaar zijn wie er wel en niet zijn gevaccineerd”, zegt de FNV-woordvoerder. „Dat leidde tot onrust onder het personeel, dus dat voorstel is direct geschrapt.”

Ik ben altijd zonder muilkorf de supermarkt in gegaan

Remco Jansen

Hardhandig de Nettorama uitgezet

De in Geleen geboren Remco Jansen (36) houdt via een uitzendbureau een natuurgebied in West-Brabant schoon. Omdat hij in de buitenlucht werkt, hoeft hij zich minder zorgen te maken over druk van zijn werkgever om zich te laten vaccineren. Hij zou er ook nooit aan toegeven, zegt hij. „Ik hang me nog liever op aan een boom.” Een mondkapje heeft Jansen naar eigen zeggen ook nooit gedragen. „Ik ben altijd zonder muilkorf de supermarkt in gegaan.” Dat leverde volgens hem bijna nooit problemen op. „Één keer ben ik hardhandig door de politie de Nettorama uitgezet.”

Corona stelt volgens Jansen weinig voor. Het echte virus is volgens hem „de angst”. Door daar niet aan toe te geven, zegt hij „geen draagvlak voor de staat” te willen creëren. Jansen is bang in een dictatuur te belanden.

Gewoon doen wat je gezegd wordt, anders tel je niet meer mee

Jurgen Schlangen

‘Wereldwijde genocide’

Café-uitbater Jurgen Schlangen houdt rekening met kwade bedoelingen van internationale machthebbers. „Net zoals Willem Engel erover denkt, zo denk ik er ook over”, zegt hij. Schlangen volgt de actiegroep Viruswaarheid van dansleraar Engel op de voet. Zo komt hij aan zijn ideeën over de ‘Great Reset’. „Dat zijn ze wereldwijd aan het uitrollen. Een systeem van onderdrukking. Gewoon doen wat je gezegd wordt, anders tel je niet meer mee. Zo word je een slaafje van de regering”, zegt Schlangen.

Jansen en Dinkelberg spreken niet over internationale complotten, maar op hun Facebookpagina’s zijn daar wel verwijzingen naar te vinden. Zo deelt Jansen een pagina over ‘Trump tegen de Illuminati’. Daarmee wordt verwezen naar de strijd die de voormalige Amerikaanse president zou voeren tegen een internationale perverse elite die wereldwijd de touwtjes in handen zou hebben.

In een filmpje op Dinkelbergs pagina wordt gesteld dat er helemaal geen coronapandemie is. Internationale clubs als de Wereldgezondheidsorganisatie zouden corona slechts als voorwendsel gebruiken om zoveel mogelijk mensen te vaccineren. Het gevolg zou mogelijk een „wereldwijde genocide” zijn als mensen massaal aan de vaccinaties zouden overlijden. Doel hiervan zou het uitdunnen van de wereldbevolking zijn.

Hiernaar gevraagd zegt Dinkelberg er heel anders over te denken. „Ho ho, ik ben geen complotdenker en ook geen antivaxer.” Het filmpje zou haar zijn toegestuurd door een bekende. Ze zegt het gedeeld te hebben zonder het goed te bekijken. „Ik sta niet achter de inhoud. Ik haal het eraf.”

Met medewerking van