Laat lhbti’ers ook de rest van jaar op tv

Zap Tijdens de Prideweek heeft de publieke omroep veel tv-programma’s over lhbti. Maar waarom niet de rest van het jaar?

Transvrouw Brooke in Genderquake. KRO-NCRV
Transvrouw Brooke in Genderquake. KRO-NCRV

Makers van reality-programma’s zijn de schilders van de moderne tijd: ze weten dat het resultaat aan kracht wint door het naast elkaar zetten van contrasten. Het Britse Genderquake, waarvan KRO-NCRV dinsdag de eerste en woensdag de tweede en laatste aflevering uitzond, lijkt de overtreffende trap. Elf millennials met verschillende genderidentiteiten zijn bij elkaar gezet in een villa op het platteland van Sussex: gedoe gegarandeerd.

Hoewel Genderquake ook op andere fronten voldoet aan veel wetten van het reality-genre, blijkt het oproepen van spanning en sensatie niet het belangrijkste uitgangspunt. Het programma is duidelijk uit op dialoog en bewustwording. Dat lukt niet altijd. In een nabije pub werpen stamgasten het diverse gezelschap uit de villa bedenkelijke blikken toe. Even later komt het tot een gesprek. „Het is nogal in de mode”, zegt een man op leeftijd. „Het is jammer dat de media dat ook stimuleren”, merkt een ander op.

In de villa zelf moet een soort voorstelronde aan het einde van de eerste dag duidelijk maken wie wat is of wie zich wat voelt. Een aantal hetero’s kan weinig met alle gendervariëteiten. Voor Filomena is het duidelijk: „Een vrouw heeft een baarmoeder.” Dat ze daarmee anderen in het huis beledigt, lijkt nauwelijks tot haar door te dringen. Tom, op het eerste gezicht een breedgeschouderde macho, houdt het op twee soorten mensen: „Je hebt een penis of een vagina. Meer smaken zijn er niet.”

Maar hij is wel nieuwsgierig, Als transvrouw Cambell vertelt dat een deel van de eikel die ze als jongen had, is gebruikt voor haar clitoris en dat ze nu betere orgasmes heeft dan ooit, heeft ze Toms volle aandacht. „Ongelofelijk”, lacht hij, “ik wil een vrouw worden.” Het verhaal van de non-binaire Saffron en het effect van de blikken van anderen („Ik voel me vaak lelijk”) en de bijbehorende tranen, maken dat Tom onmiddellijk zijn armen opent voor troost: „Kom eens hier.” Het samenzijn leert hem in een paar uur meer dan alle lessen in de rest van zijn leven, luidt zijn conclusie.

Het sociale tv-experiment roept ook interessante vragen op. Is openheid over gender een verplichting? En als iemand kiest voor aanvankelijke geslotenheid, mogen anderen dat dan doorkruisen?

Genderquake is onderdeel van flink wat programmering van de publieke omroep rond het thema Pride. Dat heeft iets dubbels: even extra aandacht is mooi, maar lijkt op een inhaalslag. Op totaal andere gebieden gaan zendgemachtigden vanwege evenementen eveneens vol op het orgel. Rondom North Sea Jazz wemelt het elk jaar plots van de geïmproviseerde muziek op radio en tv, waarna ze weer voor een dag of 360 nauwelijks meer hoor- of zichtbaar zijn in Hilversum.

Waarom krijgen bijvoorbeeld Genderquake en een prima dramaserie als It’s a Sin (over aids in de jaren tachtig) een plek in het tijdelijke mediareservaatje in het kader van Pride? Waarom niet in de normale programmering? Toon meer programma’s en series over seksuele identiteit door het jaar heen. Uitzendingen die het thema problematiseren, maar vooral ook die dat niet doen.

BinnensteBuiten, het programma over huis, tuin en natuur had afgelopen vrijdag een speciale Pride-aflevering, waarbij tot in het keukenitem (regenboogtaart) aan het thema was gedacht. Op zich prima. Maar waarom niet meer en terloopser in de andere afleveringen? Het koppelprogramma First Dates laat door het jaar heen zien dat heteroseksuelen niet het alleenrecht op relaties hebben. Afgemeten, dat wel, want het maximum lijkt steeds weer maximaal één anders geaard duo per aflevering.