Brieven

Wetenschapsbeleid

Natuurwetenschap lijkt wel degelijk veel op topsport

Illustratie Paul Campbell

De schrijvers van het artikel Rivaliteit doet de wetenschap geen goed (27/7) zijn naar ik vermoed geen beoefenaars van de natuur- of exacte wetenschappen. Die wetenschappen hebben namelijk wel degelijk veel overeenkomsten met topsport – een vergelijking die NWO-voorzitter Marcel Levi had gemaakt en die door genoemde schrijvers in hun artikel wordt bekritiseerd. Net zoals in de sport degene die als eerste de finish haalt daarvoor de eer krijgt, wordt in de exacte- en natuurwetenschappen degene die als eerste iets ontdekte daarvan de eer gegeven: de wet van Archimedes, de wetten van Kepler en van Newton, de wetten van Mendel, de relativiteitstheorie van Einstein enz. Prioriteit van belangrijke bijdragen is in de natuurwetenschappen al meer dan tweeduizend jaar het hoofdcriterium om wetenschappers te beoordelen. Ik zou niet weten hoe je de kwaliteit van een natuurwetenschapper anders zou moeten beoordelen. Moet ik meneer Klaassen die gisteren geheel zelfstandig en onafhankelijk de wet van Archimedes ontdekte, weliswaar meer dan tweeduizend jaar later, hiervoor de eer geven en een hoogleraarsplaats? Een ander aspect in de natuurwetenschappen dat zeer goed vergelijkbaar is met topsport is: teamwerk. Een team van wetenschappers die uitstekend op elkaar zijn ingespeeld, perfect elkaar aanvullen en samenwerken, lijkt in vele opzichten op een voetbalteam waarin spelers perfect samenspelen, elkaar op tijd de bal toespelen, elkaars capaciteiten aanvullen en daardoor veel goals weten te maken.

Iedere wetenschapper die ooit in zo’n team heeft meegewerkt en dankzij dit teamwerk een belangrijke voortgang op zijn vakgebied heeft helpen tot stand brengen, weet hoe fantastisch het is om in zo’n ‘winning team’ te werken. Iedereen die dit heeft meegemaakt denkt met weemoed terug aan die geweldige tijd. Precies zoals sporters die in een ‘winning team’ hebben meegedaan met weemoed terugdenken aan de prachtige tijd waarin hun team zo geweldig scoorde. Marcel Levi heeft gelijk: als het goed is, is wetenschap wel degelijk vergelijkbaar met topsport.


emeritus-hoogleraar astrofysica,
Universiteit van Amsterdam