Simone Biles wint met brons op balk vooral van zichzelf

Turnen De Amerikaanse Simone Biles kwam op de slotdag van het olympisch turntoernooi alsnog in actie na haar mentale problemen. „Ik wilde dit gewoon voor mezelf doen.”

De Amerikaanse turnster Simone Biles tijdens haar oefening in de olympische finale balk.
De Amerikaanse turnster Simone Biles tijdens haar oefening in de olympische finale balk. Foto Mike Blake/Reuters

Toen turnster Simone Biles dinsdag haar bronzen medaille in ontvangst nam, na de finale balk, moet zij het gevoel hebben gehad dat zij goud had gewonnen. Want zij mocht het dan hebben afgelegd tegen haar Chinese tegenstanders Guan Chenchen (goud) en Tang Xijing (zilver), ze behaalde wel een formabele overwinning op zichzelf. En wat is kostbaarder dan dat?

De afgelopen week was de 24-jarige Biles – een sportdiva in haar geboorteland Verenigde Staten – het gesprek van de dag, nadat zij voortijdig de landenfinale had verlaten wegens mentale problemen en daarna ook de individuele allroundfinale en de finales op vloer, brug en sprong liet schieten. Alleen op de slotdag van het turnen kwam ze nog in actie op één onderdeel.

Lees ook: Turnster Simone Biles vecht tegen stress - en tegen critici die haar zwakheid verwijten

Haar optreden op balk was gedegen, maar misschien wel mooier om te zien was hoe zij zich opstelde naar haar concurrenten. Tijdens de oefening van winnares Chenchen ging zij staan om te applaudisseren. En steeds als een turnster na een oefening de mat afliep, snelde zij naar haar toe voor een omhelzing. De Braziliaanse Flávia Saraiva complimenteerde ze met haar kleurrijke outfit.

Het leek alsof Biles zich had voorgenomen om nóg meer uit te dragen dat topsport niet draait om ikke, ikke, ikke, maar om een gezamenlijke ervaring van grenzen verleggen. Zoals zij vorige week ook uit haar dak ging toen landgenote Sunisa Lee de titel op de meerkamp won, iets waar zij tot begin vorige week een patent op leek te hebben. In een hoekje kniezen had ook gekund, maar Biles was zichtbaar trots.

Wereldwijde indruk

Het feit dat Biles haar gezondheid boven haar sportieve wapenfeiten laat gaan, maakte wereldwijd indruk. Je zag het dinsdag in de reacties. Thomas Bach, voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) snelde na afloop van de finale toe om Biles zijn respect te betuigen. Biles knikte vriendelijk – thank you, thank you – maar je zag dat het haar allemaal wat te veel werd. Vlak voor het Amerikaanse volkslied klonk, had ze al haar hoofd lichtjes geschud en een zucht geslaakt.

Ook zij moet overvallen zijn door de impact van haar daad, die zelfs de conservatieve FIFA aan het denken heeft gezet. Of is het toeval dat de wereldvoetbalbond uitgerekend nú met een campagne komt waarin aandacht wordt gevraagd voor psychische aandoeningen en waarin voetballers die lijden worden aangemoedigd hulp te vragen? Zodat zij niet eindigen als de aan depressies lijdende Duitse international Robert Enke, die in 2009 de hand aan zichzelf sloeg – weduwe Teresa Enke doet ook mee aan de FIFA-campagne.

Op Instagram gaf Biles in aanloop naar de balkfinale wat meer uitleg over haar mentale staat. Ze kampte met twisties, schreef ze. Haar lichaam en geest waren niet langer één, waardoor ze haar lichaam moeilijk kon controleren. Normaal had ze alleen twisties bij sprong en vloer, de twee engste toestellen. Maar nu ervoer ze die ook bij de balk en de brug. „Angstaanjagend”, schreef ze.

Na haar opgave had Biles naast veel lof ook kritiek gekregen. Ze zou arrogant zijn, zich aanstellen, haar land beschamen. Maar, zei Biles: „Ik denk dat veel mensen niet beseffen hoe gevaarlijk het is om plots de controle te verliezen in de lucht. En ik wil me ook niet blijven verantwoorden voor het feit dat ik prioriteit gaf aan mijn eigen veiligheid en gezondheid. Mentale gezondheid is net zo belangrijk als fysieke gezondheid.”

Ze was trots op zichzelf, dat ze ondanks haar nervositeit op die balk was gaan staan, zei Biles. Ze had geen medaille verwacht. Ze wilde het gewoon voor zichzelf meedoen, niet omdat anderen dat van haar verwachtten.

Biles heeft in totaal zeven olympische medailles gewonnen, met de vier gouden en een bronzen in Rio, en het teamzilver van vorige week. Zag ze het zitten om in 2024 af te reizen naar Parijs, voor haar laatste Olympische Spelen? Ze sloot het niet uit, zei Biles. „Maar ik moet eerst deze Spelen verwerken voor ik aan Parijs kan denken.”

Rekfinale Deurloo

Bart Deurloo slaagde er dinsdag niet in om een medaille te pakken. De 30-jarige Nederlander kwam tijdens de rekfinale ten val en eindigde als zevende. Zijn reactie was opvallend positief. „Ik heb de finale gehaald, een olympische finale. Dat was een droom die uitkwam. Daar mag ik tevreden over zijn. Anderen staan hier niet.”

Net als Biles heeft Deurloo lang met zichzelf geworsteld, getuige de recent uitgebrachte documentaire Jezelf durven zijn in een wereld vol verwachtingen. Daarin wordt het beeld geschetst van een sporter die zichzelf wegcijfert in het teambelang en nooit zijn kwetsbaarheid durft te tonen. Met de documentaire wil Deurloo mensen inspireren die „even niet meer weten wie ze zijn in deze drukke samenleving vol verwachtingen”, schrijft hij op zijn website.