India’s rijkste man kijkt vanuit zijn wolkenkrabber neer op een stad vol sloppenwijken

Het duurste huis In Mumbai liet industrieel Mukesh Ambani een 27 verdiepingen tellende wolkenkrabber bouwen. Deze staat symbool voor zijn rijkdom en macht, maar ook voor de gierende ongelijkheid in India.

Het duurste huis van India: Antilia aan Altamount Road in Mumbai
Het duurste huis van India: Antilia aan Altamount Road in Mumbai Foto Arun K. Mishra/Dinodia/Getty Images

In Doorbell Pharmacy, een schoenendoos-van-een-winkel waar iedere centimeter muur schuilgaat achter rijen pillendoosjes, valt het stil. Één keer, zegt Sachin Baing (26) dan. In de twee jaar dat hij in deze lommerrijke straat in het zuiden van Mumbai werkt, ving hij één keer een glimp op van de bewoners tegenover. „Toen de dochter ging trouwen.” De politiecolonne die in jeeps vooruit sjeesde, deed Baing opkijken van zijn werk.

Normaal, stelt Baing, ziet hij hen nooit in auto’s. Het gebrom van een helikopter die opstijgt, hoort hij dan weer wel.

Achter de ruim drie meter hoge poorten waarvoor deze zondagmiddag een vijftiental agenten en beveiligers in smetteloze uniformen de wacht houdt, aan weerszijden twee wagens met camouflageprint die doen denken aan kleine pantserwagens, woont dan ook niet zomaar iemand. Altamount Road is met een vierkantemeterprijs van gemiddeld zo’n 8.500 euro een van de duurste straten in India. Hier wonen de échte rijken, de superrijken.

En dan is er Mukesh Ambani (64). Wie over de stille straat heuvelop gaat, verdraait zijn nek om de woning op te nemen van de man die geldt als de op negen na rijkste man ter wereld. 27 verdiepingen (inclusief de begane grond) telt Ambani’s wolkenkrabber, die hij vernoemde naar het mythische eiland Antilia. Gezien de duizelingwekkend hoge plafonds van de woonvertrekken is dat aantal wat vertekenend: een gemiddeld gebouw met dezelfde hoogte zou 60 verdiepingen tellen.

De geschatte waarde: ergens tussen de één en twee miljard dollar. Alleen Buckingham Palace zou een duurder privé-optrekje zijn. Maar kunnen de Britse royals ook zeggen dat ze over een kamer beschikken waar kunstmatige sneeuwvlokken uit de muren komen? Een garage waarin 168 auto’s passen? Een bioscoop met plek voor vijftig man? Een eigen spa? Niet één, maar drie helikopterplatforms?

Land met de meeste miljardairs

Groot, groter, grootst. Dat past bij de industrieel Ambani. De man die Reliance Industries, het olie- en gasconcern van zijn vader, uitbouwde tot een conglomeraat met takken in telecom en retail. Hij werd daarin de dominante speler, verpulverde zijn concurrentie. Onder wie zijn broer Anil, met wie hij na het overlijden van hun vader in 2002 in een openbare vete belandde over het imperium dat hij hen naliet.

Antilia staat niet alleen voor Ambani’s rijkdom. Het is ook symbolisch voor de gierende ongelijkheid die India’s economische opmars kenmerkt. Een land dat volgens zakenblad Forbes na de VS en China de meeste miljardairs voortbrengt (nu zo’n 140 in totaal), terwijl honderden miljoenen landgenoten nog altijd zo arm zijn, dat ze afhankelijk zijn van een door de overheid gesubsidieerd rantsoenprogramma voor goedkope rijst en andere granen.

Zo kijkt India’s rijkste man, met een geschat vermogen van zo’n 80 miljard dollar, vanaf zijn daktuin uit op een stad waarin bijna de helft van de inwoners in sloppenwijken woont. In Dharavi bijvoorbeeld, de grootste sloppenwijk van India, waar ruim 850.000 mensen samengeperst op krap 2 vierkante kilometer leven, waar een wc met honderden moet worden gedeeld en waar open riolen door claustrofobisch smalle steegjes stromen.

Antilia, waarin Ambani in 2012 met zijn vrouw, drie kinderen en een staf van 600 man zijn intrek nam, was vanaf het begin omstreden. Dat begon al met het stuk grond, afkomstig van een weeshuis voor kinderen van de islamitische Khoja-gemeenschap. Ambani kocht het in 2002 voor toen omgerekend ruim 4 miljoen dollar. Een schijntje volgens critici die stelden dat de marktwaarde zo’n 21 miljoen was.

Alleen Buckingham Palace zou een duurder privé-optrekje zijn. Maar hebben de Britse royals ook een kamer waar kunstmatige sneeuwvlokken uit de muren komen?

Zo waren er meer onregelmatigheden. De lokale Waqf Board, een islamitische raad die toestemming had moeten geven voor de verkoop, was niet benaderd. De bestemming van de grond, bedoeld voor onderwijs aan de minderbedeelde Khoja-kinderen, werd gewijzigd. Er volgden rechtszaken tot aan het Indiase Hooggerechtshof, waarin Ambani triomfeerde. Antilia kwam er. Mét helikopterplatforms, ondanks klachten van buren over geluidshinder.

In een omvangrijk profiel van The Financial Times vorig jaar omschreef een (anonieme) ambtenaar Mukesh Ambani en zijn Reliance Industries als „een staat binnen een staat”. „Ministers zijn op hun hoede bij [..] hem, omdat hij zo machtig is. Er heerst een gevoel dat hij met zorg moet worden behandeld.”

„Als hij het zich kan veroorloven, waarom het geld dan niet besteden aan een huis?” Sachin Baings collega, een vriendelijke jongen met een rode blouse en klein brilletje, ziet het probleem niet echt. „Het is mooi gedaan.” De 23-jarige Pinit Sherma is de nieuweling bij Doorbell Pharmacy. Een baan waarvoor hij iedere dag anderhalf uur heen en anderhalf uur terug reist vanaf zijn gedeelde flatje in een buitenwijk van Mumbai. Best te doen, vindt hij.

Lees ook: Geen duimafdruk? Dan ook geen eten

Sherma komt uit Uttar Pradesh, een van India’s armste deelstaten. Zijn vader is tarweboer. Met een farmaciediploma op zak reisde Sherma zijn broer achterna die in Mumbai een kleine apotheek was begonnen. „Mumbai is een stad waar je je dromen kunt waarmaken”, zegt hij, het gegrinnik van zijn collega’s negerend. Zijn droom: een eigen apotheekketen beginnen. Een eigen huis vinden. En dan zijn ouders hierheen halen.

„Geld, een fijn huis. Dat zouden we allemaal moeten nastreven”, zegt Sherma plechtig. Met een knikje naar de overburen. „Al kan niet iedereen zó rijk worden.”