Opinie

Verlos ons van de neoliberale Draghi-doctrine

Monetair beleid De ECB blijft geld en daarmee lucht in de markt pompen. Het is noodzakelijk daarmee te stoppen, meent , voordat de luchtbel barst.
De Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt am Main.
De Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt am Main. Foto Armando BABANI / AFP)

De enorme hoeveelheden geld die in de markten zijn gepompt, sinds 2016 door de Europese Centrale Bank (ECB), maar ook door andere grote centrale banken, als onder meer de Amerikaanse FED, hebben het renteniveau extreem verlaagd, hier en daar zelfs negatief, en bepalen binnen de Westerse wereld het monetaire beleid. Sweder van Wijnbergen (NRC, 20/7) denkt nog in de klassieke monetaire modellen, zoals die werden gebruikt in de periode toen geld nog een waarde vertegenwoordigde, maar die tijd ligt achter ons.

Ons ruilmiddel is geen geld meer met een onderliggende waarde, maar het is ‘fiat-geld’ geworden, geld zonder waarde. In het mandaat van de ECB staat dat de centrale banken het prijspeil moet bewaken. Daarmee is ons geld gekoppeld aan de ontwikkelingen van deflatie en inflatie. Dat vraagt om nieuwe modellen waarin het monetaire beleid centraal staat en de economie, de staatsschulden en het prijspeil een afgeleide zijn van het monetaire beleid.

Geld pompen

Met andere woorden: als de ECB geld in de markt blijft pompen worden de ‘luchtbellen’ op de financiële markten steeds groter, kan de cryptohandel blijven floreren en blijven de huizenprijzen stijgen als gevolg van de goedkope hypotheekrentes, maar ook als gevolg van opwaardering van ‘steen’ als beleggingsproduct.

Lees ook: ‘De eerste grote fout van ECB-president Christine Lagarde’

De prijs die de burger daarvoor betaalt is een negatief rendement (0 procent rente, 2 procent inflatie plus de rendementsheffing in box 3) op zijn (spaar)geld. De ‘stille’ ontwaarding van ons geld is, ook voor de knappe monetaire koppen een groot avontuur, want over de afloop bestaat geen enkele zekerheid en er is geen enkel scenario, dat ooit met succes heeft standgehouden.

De vraag is of de schuld over het huidige monetaire beleid kan worden neergelegd bij Christine Lagarde of dat de oorzaak verder weg ligt. Zou het zo kunnen zijn dat de boedel die Mario Draghi in november 2019 achterliet geen andere optie biedt? Verkeert het monetaire beleid niet in een fase die geen veranderingen toestaat zonder een grootschalige chaos te veroorzaken?

Luchtbellen

Heeft een renteverhoging niet tot gevolg dat de ‘luchtbellen’ op de financiële markten leeg zullen lopen hetgeen tot enorme verliezen zal leiden, ook bij de ECB zelf. Die bezit namelijk een portefeuille van opgekochte vastrentende staatsleningen ter grootte van 60 procent van het bbp van de eurozone.

Van Wijnbergen concludeert terecht dat „het ECB-beleid onnodig en riskant [is]” , maar is er een andere aanpak mogelijk zonder grote schade aan te richten? De ECB schuift de problemen voor zich uit in de hoop dat het vanzelf goed komt. Ik denk dat de vraag relevant is wie er in staat is ons te verlossen van de neoliberale Draghi-doctrine.