‘Veel vrienden zijn jaloers op mijn vrijheid’

Spitsuur Einar Been (69) heeft een vriendin, maar woont bewust alleen – of nou ja, alleen met poes Sanne (17). Toen hij door een aandoening geen gitaar meer kon spelen, stortte hij zich op de conceptuele fotografie.

Einar: „Sanne, de poes, maakt me ’s ochtends wakker. Dan gaan we samen ontbijten beneden. Ik vind het altijd wel prettig dat ze ’s nachts naar boven kan als ze zich alleen voelt. Dan word ik wakker en voel ik zo’n warm pakje tegen me aanliggen.
Einar: „Sanne, de poes, maakt me ’s ochtends wakker. Dan gaan we samen ontbijten beneden. Ik vind het altijd wel prettig dat ze ’s nachts naar boven kan als ze zich alleen voelt. Dan word ik wakker en voel ik zo’n warm pakje tegen me aanliggen. Foto David Galjaard

Einar: „Eigenlijk ben ik muzikant. Ik kom uit een muzikaal gezin. Toen ik zeven was kreeg ik al gitaarles. Veel later ging ik naar het conservatorium. Daar hield ik het twee jaar vol. Ik wilde gewoon de lichte muziek in.

„Ik werd liedjesschrijver. Dat was in de jaren zestig een fenomeen. Je had toen ook de protestsong. Die maakte ik, én ik probeerde mooie chansons te schrijven. Dat lukte soms. Op een gegeven moment werd ik toch iets commerciëler. Ik heb bandjes samengesteld en we zijn veel gaan optreden, ook op radio en tv.

„Tot 2010 ben ik heel actief geweest. Toen merkte ik tijdens een optreden dat ik met mijn linkerhand, die de toets van de gitaar bespeelt, ineens foute dingen ging doen. Ik dacht: dat komt vast doordat ik te veel heb gespeeld. Ik was door de dag heen veel bezig met gitaar spelen en teksten inpassen. Na allerlei hulpverleners geconsulteerd te hebben, kwam ik terecht bij een handchirurg.

„Mijn hand luisterde niet meer naar mijn hersenen – focale dystonie. Het deed geen pijn, dan had ik veel eerder hulp gezocht. Waarschijnlijk komt het door een overmaat van spelen en te weinig ontspanning. Dat kan ik wel beamen. Ik neem niet gauw genoegen met iets, ik blijf maar doorgaan. Soms word ik er ook helemaal hoorndol van.

„Ik ben geopereerd aan die hand, maar ik heb sindsdien geen gitaar meer aangeraakt. Ik moest maandenlang revalideren en eigenlijk opnieuw leren spelen. Maar daar was ik te oud voor. Dan had ik altijd op een tweede of derde niveau moeten spelen en dat kan ik niet. Ik viel in een ontzettend gat. Het was heel verdrietig.

„Ik heb anderhalf jaar achter de spreekwoordelijke geraniums gezeten. Uiteindelijk dacht ik: ik ga maar wandelen en neem een cameraatje mee. Toen kwam ik hier in Kralingen op de Oude Dijk uit, een heel mooie oude winkelstraat. Die lag open: de tramrails lagen verwrongen omhoog, en er waren massa’s gebroken asfalt en steen. Ik ben er een jaar lang, zolang de renovatie duurde, elke dag naar teruggegaan en heb foto’s gemaakt. Dat werd mijn eerste expositie. Zo is het fotograferen begonnen. En zeven jaar geleden heb ik de omschakeling gemaakt naar conceptuele fotografie.”

Warm pakje

Einar: „Sanne, de poes, maakt me ’s ochtends wakker. Dan gaan we samen beneden ontbijten. Ik ben altijd heel vroeg op – rond een uur of zeven, half acht. Sanne wil dan eten.”

„Ik vind het altijd wel prettig dat ze ’s nachts naar boven kan als ze zich alleen voelt. Dan word ik wakker en voel ik zo’n warm pakje tegen me aanliggen.

„Dan gaan we ontbijt maken, zitten we op de bank en kijken we even naar het ochtendjournaal. Of op Teletekst. Dan willen we toch even zien of we misschien wel de enige overgeblevenen op de wereld zijn. Daarna ga ik gewoon aan de gang op mijn computer. Dan bewerk ik foto’s. Of ik ga naar boven waar twee camera’s staan, om bepaalde dingen te fotograferen. Tussendoor heb ik wel telefoongesprekken, met vrienden of met galeries, om te kijken wanneer ik kan exposeren.

„Ik ga tussendoor ook wel even boodschappen doen, of even hardlopen. Heel af en toe heb ik een afspraak met vrienden in het café. Om wat te drinken en te lachen. Maar zo’n 80 procent van de week ben ik gewoon in mijn uppie – nou ja, met Sanne dan.

„Ik eet natuurlijk wanneer ik wil. Daarna ga ik weer lekker achter de computer zitten, dingen bijwerken. Soms zakelijke dingen, soms foto’s. Rond een uur of tien komen de eventuele betere films op de BBC. Of ik kijk een sportsamenvatting. Dan ga ik lekker op de bank liggen, en de poes bovenop me. Dan hebben we het gewoon gezellig.”

De werkelijkheid van alledag

Einar: „Ik heb wel een vriendin, maar ik woon bewust alleen. Veel vrienden die al jarenlang samenwonen of getrouwd zijn, zijn jaloers op mijn vrijheid binnen de relatie. Maar het is niet altijd prettig. Ik woon in de eerste plaats alleen omdat ik niet anders kan. De werkelijkheid van alledag, de plichten en eisen van de omgeving, daar heb ik niet zoveel mee op. Als je iets wilt maken wat echt de moeite waard is, moet je veel alleen zijn.

„Vroeger ging het periodes heel slecht met mij. Als je wereld kantelt en je herstelt daarvan en kijkt om je heen, dan weet je dat een heleboel dingen eigenlijk niet zo belangrijk zijn. Belangrijk is dat je zelf overeind blijft. En dat je probeert met een aantal mensen die het waard zijn, fantastisch contact te hebben en dat te voeden. Ik heb ook een dochter. Zij is erg belangrijk voor me, een levenslijn. Zonder haar weet ik het niet zo net.

„Op nummer één staan voor mij drie dingen. Mijn dochter met haar vriend en mijn kleinzoon, mijn vriendin en mijn fotografie. Mijn dochter zie ik eens in de drie, vier weken. We bellen elkaar veel. Mijn vriendin zie ik eens per week. En we hebben wel telefonisch contact tussendoor. Mijn vriendin reist heel veel, dat geeft mij ook weer vrijheid.

„In het weekend werk ik gewoon door. Het gaat dan precies hetzelfde als op doordeweekse dagen. De poes is oud, heeft medicatie nodig en moet vijf keer per dag wat eten. Dat kan ik aan niemand overlaten. Anders zou ik in het weekend op de motor stappen naar Frankrijk. Mijn vriendin en ik hebben daar een huis. De poes heeft helaas ook niet het eeuwige leven, dus dat komt wel weer.”

In Spitsuur vertellen stellen en singles hoe zij werk en privé combineren. Meedoen? Mail naar werk@nrc.nl