Niek Kimmann: met een dikke knie naar goud op de fietscross

BMX Niek Kimmann verbaast vriend en vijand met olympisch goud, vijf dagen na een botsing met een official.

Niek Kimmann kan nauwelijks geloven dat hij de nieuwe olympisch kampioen fietscross is, ondanks de knieblessure die hij aan het begin van de week opliep.
Niek Kimmann kan nauwelijks geloven dat hij de nieuwe olympisch kampioen fietscross is, ondanks de knieblessure die hij aan het begin van de week opliep. Foto’s Koen van Weel/ANP

Het wonderlijke olympische verhaal van Niek Kimmann kreeg vrijdagochtend een wonderbaarlijke ontknoping. De BMX’er die maandag nog wereldnieuws werd omdat hij een scheurtje in zijn knieschijf opliep toen hij tijdens een training een onvoorzichtige overstekende official ondersteboven reed en zelf een flinke smak maakte, sluit zijn bizarre olympische avontuur vijf dagen later af met de mooiste prijs die in de sportwereld wordt uitgereikt. Zo werd Niek Kimmann, uit het Overijsselse dorp Lutten, olympisch kampioen op het Ariake Urban Sports Park.

Hij kon het nauwelijks beseffen, nadat hij de race van zijn leven had gereden. Hij had weinig kunnen trainen, met zijn dikke knie, niet de meters kunnen maken die horen bij het verkennen van het olympische parcours. „Ik heb wel even een potje lopen janken”, erkende hij donderdag over zijn tegenslag in de aanloop naar het toernooi. De pijnstillers lagen de hele week binnen handbereik.

Maar in de finale schudde Kimmann alle pijn en frustraties van zich af en leidde van start tot finish. „Ik snap er geen fluit van hoe dit kan”, sprak hij na de finish bij de NOS. „Ik klapte maandag op die official. Toen dacht ik: deze droom is voorbij. Maar ik wist: ik ben relatief jong, deze baan ligt mij, als ik ooit een olympische titel wil pakken moet het nu. Dat ging bijna aan mijn neus voorbij door die official.”

Topvorm

Maar Kimmann was het vertrouwen in eigen kunnen niet kwijtgeraakt. „De laatste weken in Nederland gingen zo goed. Zelfs mijn coach zegt: ook als je niet op je best bent, kun je nog steeds winnen. Dus ik heb altijd vertrouwen gehouden.”

Met zijn magnifieke zege bezorgde hij de Nederlandse ploeg de derde gouden medaille in Tokio. Kimmann is de eerste Nederlandse fietscrosser die goud haalt, een discipline die in 2008 aan het olympische programma werd toegevoegd.

Ook al is hij pas 25 jaar oud, Kimmann legde al een lange weg af in het fietscrossen, zowel fysiek als mentaal. Hij werd in 2015 wereldkampioen, een groentje nog, in zijn eerste jaar bij de senioren. Een jaar later, bij de Olympische Spelen van Rio de Janeiro, eindigde hij als zevende in de finale – ook met veel pijn, na een harde val in de kwartfinale waarbij hij zijn enkelbanden en een middenvoetsbeentje had beschadigd. Die dag pakte zijn trainingsmaat, concurrent en landgenoot Jelle van Gorkom olympisch zilver.

Het ongeluk dat zich anderhalf jaar later voor zijn ogen afspeelde, op een grijze wintermiddag op Papendal, zou zijn kijk op sport, en op het leven, voorgoed veranderen. Kimmann was er als enige getuige van toen Van Gorkom op de BMX-baan met 60 kilometer per uur tegen een veiligheidsketting reed en zwaar gewond raakte. Kimmann stond op de startheuvel en zag Van Gorkom crashen, omdat niemand de ketting had verwijderd. Van Gorkom lag twee weken in coma en raakte halfzijdig verlamd.

Kimmann zou later zeggen dat hij vreesde dat Van Gorkom nooit meer wakker zou worden. Zelf lukte het hem nauwelijks meer om te fietsen in de weken na het ongeval. Het deed hem inzien dat alles in het leven in één seconde voorbij kan zijn, zei Kimmann in een interview met NRC, twee jaar geleden. Het afschuwelijke ongeval leerde hem relativeren.

„Nadat hij viel”, zei Kimmann na zijn race, geëmotioneerd voor de NOS-camera, „dacht ik: weet je, hoe goed of slecht dingen ook gaan, je moet altijd eruit halen wat erin zit. Ik wil nooit achteraf spijt hebben dat ik er niet alles aan gedaan heb. Als ik vandaag vijfde was geworden, was het voor mij nog steeds geslaagd.”

Bezeten

Kimmann raakte als kind al bezeten van het fietscrossen, vertelde hij in 2019. „Op school maakte ik in mijn schrift schetsen van baantjes. Na school ging ik met mijn broertje in de tuin bulten spitten. Als het regende keek ik BMX-video’s. Het was puur plezier.”

In olympisch Tokio viel alles op zijn plaats voor Niek Kimmann. Alle uren die hij zijn hele leven stopte in zijn grote liefde, BMX, betaalden zich deze vrijdag uit.

Het toernooi in Tokio toonde eens te meer hoe kwetsbaar sporters soms kunnen zijn in deze wielerdiscipline. De Amerikaanse titelverdediger Connor Fields miste de finale nadat hij hard was gevallen in de halve finales; hij werd per brancard afgevoerd van het olympische sportpark. Volgens het Amerikaanse tijdschrift Sports Illustrated was de kampioen van Rio bij bewustzijn na zijn crash, en zou hij onder meer een CT-scan ondergaan in een ziekenhuis in Tokio.

Ook de twee andere Nederlanders, regerend wereldkampioen Twan van Gendt en Joris Harmsen, misten de finale. Daarin nam Kimmann al in de eerste bocht de leiding en keek geen seconde meer om. Alleen de Brit Kye Whyte kon de Nederlander volgen. Whyte kwam vlak voor de finish nog akelig dichtbij, maar moest uiteindelijk genoegen nemen met zilver. De Colombiaan Carlos Alberto Ramirez Yepes pakte op eerbiedige afstand van de Nederlander de bronzen medaille.