Zeven verdiepingen in hartje Londen: de duurste eengezinswoning van het land

Het duurste huis Het duurste huis van het Verenigd Koninkrijk, aan de zuidrand van Hyde Park, staat zoals veel kapitale panden in Londen al jaren leeg. De eigenaar, een projectontwikkelaar uit Hongkong, lijkt wel van plan er na een stevige renovatie zelf te gaan wonen.

Het duurste huis van het Verenigd Koninkrijk: 2-8 Rutland Gate in Londen.
Het duurste huis van het Verenigd Koninkrijk: 2-8 Rutland Gate in Londen. Foto Hollie Adams/Bloomberg

De eerste indruk is toch een tikje teleurstellend. Het duurste huis van het Verenigd Koninkrijk is een vuilwitte, neoklassieke kolos. Op de voordeur, geflankeerd door zuiltjes, hangt een briefje met het telefoonnummer van een beveiligingsbedrijf. De tientallen ramen in de voorgevel hebben een blauw waas en zouden van kogelwerend glas zijn. Ze zijn in elk geval al lang niet meer gewassen: 2-8 Rutland Gate staat al jaren leeg en wacht op de dingen die komen gaan.

De locatie? Aan de zuidrand van Hyde Park. Schuin tegenover ligt de kazerne van The Household Cavalry Mounted Regiment, van de dagelijkse Change of the Queens Lifeguard-ceremonie op Horse Guard Parade. Gasten van buiten de stad kun je vlakbij onderbrengen in het Bulgari Hotel of het Mandarin Oriental, de Food Halls van Harrods liggen om de hoek en ook als je snel een Rolex nodig hebt, zit je goed. Dichtbij is ook de Buddha-Bar die sushi aan huis levert en desgevraagd de catering van de private jet verzorgt.

Welkom in Knightsbridge.

De laatste keer dat het pand van eigenaar wisselde ging het volgens de Britse pers van de hand voor ruim 205 miljoen pond (240 miljoen euro) en daarmee was het de duurste woning in het VK. Wat je daarvoor krijgt? Een klushuis, dus, van zeven verdiepingen met bijna 5.800 vierkante meter vloeroppervlak. De nieuwe eigenaar wil nog eens ruim 100 miljoen pond investeren in een opknapbeurt.

Honderd miljardairs

Uit het niets verschijnt een auto met een man die zich voorstelt als de beheerder en elke vraag afdoet met „geen commentaar”. De afdeling bouwvergunningen van de City of Westminster is behulpzamer. Er zijn 160 documenten gedeponeerd over de renovatie, die in het vierde kwartaal moet beginnen. Het pand ligt in een gebied met beschermd stadsgezicht, dus de hele buurt kijkt mee.

De lijst van achtereenvolgende bewoners vertelt een verhaal van kwetsbaarheid en mondiale machtsverschuiving. Rafik Hariri bewoonde het pand, de premier van Libanon die in 2005 door een aanslag met een autobom in Beiroet om het leven kwam. Daarna werd het doorgeschoven naar Hariri’s zakenpartner, sultan bin Abdulaziz bin Saud, de kroonprins van Saoedi-Arabië, die in 2011 overleed.

Sinds begin vorig jaar is het pand in handen van CC Land, het bedrijf van Cheung Chung-kiu, een projectontwikkelaar uit Hongkong. Bij de aankoop hield die de optie open het pand op te delen in appartementen voor de verkoop. Inmiddels heeft hij besloten er zelf te gaan wonen: 2-8 Rutland Gate wordt gereed gemaakt voor bewoning door één familie. Toen Beijing de democratie in Hongkong met een nieuwe veiligheidswet vrijwel om zeep hielp, kregen sommige makelaars in Londen 20 procent meer aanvragen uit de stad.

Londen is al jaren speeltuin en toevluchtsoord voor mensen met serieus geld afkomstig uit het Midden-Oosten, Rusland, Azië. De stad van bijna 9 miljoen inwoners telt een kleine honderd miljardairs, een paar duizend bewoners met een netto vermogen van meer dan 30 miljoen dollar (de Ultra High Net Worth) en ruim 620.000 inwoners met een vermogen van tussen 5 en 30 miljoen dollar (de Very High Net Worth). In 2020 daalde het aantal VHNW overigens met 7 procent, waardoor Londen uit de top-tien van steden met de meeste rijken kukelde. Die lijst wordt aangevoerd door New York; Londen staat op twaalf.

De intocht van superrijken is controversieel. In sommige wijken gaat de helft van de dure panden naar rijke buitenlanders. Bovendien zijn 42.500 woningen in de stad gekocht door offshore-firma’s, vehikels die gebruikt kunnen worden om anoniem te blijven, belasting te ontduiken of zwart geld weg te werken. Onroerend goed is, luidt de kritiek, niet langer bedoeld om mensen te herbergen maar om dollars te verstoppen.

Tot grote ergernis van een stad die ook kampt met een tekort aan betaalbare woningen, laten buitenlandse kopers hun kostbare bezit vaak leeg staan. De socioloog Rowland Atkinson, die al jaren beschrijft hoe de rijken Londen veroveren, noemde die leegstand eens „necrotectuur”, architectuur zonder sociale functie.

Zamir Hajiyeva is ook een serious shopper: in tien jaar spendeerde ze zestien miljoen pond bij Harrods

Londen probeert het witwassen via vastgoed aan te pakken met aangescherpte wetgeving. Zo kwam aan het licht dat drie panden met een totale waarde van 80 miljoen pond die op naam stonden van een stichting, eigenlijk in het bezit waren van familie van Nursultan Nazarbajev, de voormalige president van Kazachstan. En de vrouw van een wegens fraude veroordeelde bankier uit Azerbeidzjan heeft moeite om uit te leggen hoe ze een pand van 11,5 miljoen in Knightsbridge kon betalen én een golfbaan in Ascot van 10,5 miljoen. Deze Zamir Hajiyeva is overigens ook een serious shopper: in tien jaar spendeerde ze zestien miljoen pond bij Harrods.

Neoklassieke pastiche

De geschiedenis van 2-8 Rutland Gate laat zien dat Londen altijd al een stad voor rijken was. In 1752 liet John Manners, de derde hertog van Rutland, er een grote villa bouwen. In het midden van de negentiende eeuw werden op het adres vier stadsvilla’s neergezet, plus een huis voor personeel. Eind vorige eeuw werden de villa’s samengevoegd tot de neoklassieke pastiche die er nu staat. Want eigenlijk is het een slechte kopie van het buurpand, 1-7 Rutland Gate. De zuiltjes, de balkonhekjes, de roeden in de ramen: ze zijn allemaal pas een paar decennia oud.

Dat exorbitante rijkdom geen garantie is voor een avontuurlijke smaak, bleek ook toen de inboedel van Hariri en de kroonprins werd geveild. De heren leefden in een cocon van marmer en bladgoud, kroonluchters van Murano-kristal, antieke stoelen en geborduurde kussens. De badkamers hadden gouden armaturen, waren versierd met edelstenen en vergulde tissue-dozen. Ook de prullenbakken waren bedekt met bladgoud.

Er is, stelt socioloog Atkinson, een goede reden om je met rijkdom bezig te houden: „Je moet naar de top kijken als je armoede en de problemen van veel mensen wilt begrijpen. In een ongelijke samenleving zijn de verschillen in wonen, werken, levensstandaard en gezondheid terug te voeren op economische en politieke beslissingen die regelmatig dezelfde winnaars en verliezers opleveren”, schreef hij vorig jaar.

Als je geen socioloog bent, kun je je natuurlijk ook overgeven aan jaloezie of voyeurisme. (Probeer in plaats van Funda eens het Britse Zoopla.)

Over de smaak van de familie Cheung is op basis van bouwtekeningen nog niet veel te zeggen. In de kelder komt een parkeerdek van twee verdiepingen voor hun collectie oude auto’s

Over de smaak van de familie Cheung is op basis van bouwtekeningen nog niet veel te zeggen. 2-8 Rutland Gate blijft een gebouw dat de stijl van 1860 na-aapt, maar de rommelige indeling van de gevel wordt strakgetrokken, blijkt uit de folder van de architecten. Van de zeven verdiepingen gaan daarom de derde, vierde en vijfde op de schop en krijgen er twee afgeronde ramen in plaats van rechthoekige. Cheung is niet bang voor klussen. Van 5.800 vierkante meter vloeroppervlak wordt 4.000 vierkante meter vernieuwd, er worden drie liftschachten aangelegd en een feestzaal in een atrium. Er komt een terras bij en op het dak komt een met glas en zonnepanelen overdekte tuin. In de kelder komt een parkeerdek van twee verdiepingen voor Cheungs collectie oude auto’s.

Eerder deze maand gaf Westminster toestemming voor de verbouwing, ook al had de deelgemeente zich heilig voorgenomen om gebouwen voor rijken, die op het Monopoly-bordspel niet zouden misstaan, te verbieden. Men wil voorrang geven aan betaalbare woningen. Nieuwe woningen mogen daarom niet groter worden dan tweehonderd vierkante meter. Cheung had geluk: de nieuwe regeling geldt alleen voor nieuwbouw, niet voor verbouwingen.