Altijd een beetje vals

De verhouding muzikant - instrument is precair. onderzoekt hoe dat voelt. Deze week: Tren van Enckevort over zijn accordeon.
Foto’s Andreas Terlaak

Bij het handvat en de blaasbalg ruikt ze naar verschraald bier en zweet. Niet erg chic voor een zwarte schone uit Tirol, maar eigenaar Tren van Enckevort gaat dan ook niet voor deftig. Ze is een trekzak, dat klinkt beter dan een accordeon. Hij bespeelt haar al jaren tijdens concerten van Rowwen Heze waarbij in feesttenten ‘gooibier’ te koop is.

Hoewel Van Enckevort meent dat de trouwe fans de instrumenten proberen te ontzien, heeft hij ooit voor zijn Lanzinger Alpe II een reiskoffer gemaakt met drie ventilatoren onderin. Die kun je aansluiten op de sigarettenaansteker van het tourbusje, zo werd ze droog geblazen voor het volgende feest.

Hij weet nog precies de dag waarop het begon: 5 augustus 1978, in de Eifel. Hij was acht. Er was groot feest in het hotel waar ze op vakantie waren. Eén man vermaakte iedereen. Op de tonen van de trekzak zong en danste het hele dorp de nacht in. „De volgende ochtend lag dat ding nog in het restaurant. Ik nam hem mee naar mijn kamer om wat te proberen.” De toetsen van de rechterhand kende hij van de piano en die linkerhand met basknoppen ging ook wel.

Eenmaal thuis in Sevenum kreeg hij een beginnersmodel van 25 gulden. Erg hip vonden zijn leeftijdsgenoten het niet. Een ding voor kermisklanten. Maar hij deed het anders. Hij was een wilde, zei zijn reparateur nadat Van Enckevort op zijn zestiende met een auto over de trekzak was gereden. En dat was precies wat Rowwen Heze zocht, de band van twee dorpen verderop. In 1992 stonden ze op Pinkpop. Was de trekzak opeens een rockinstrument.

De Lanzinger riekt niet alleen, ze is ook beschadigd. Op alle hoeken zit duct-tape, de schroeven vallen eruit door het vele open en dicht maken. Hij versterkte haar inwendig. Een technicus plakte er een aan-uit-schakelaar van een bureaulamp op. Gebruikt hij nooit.

Van Enckevort gaat altijd op tour met een gereedschapskist vol reserveblokken. Stukken hout met daarop zorgvuldig gevijlde ijzeren tongetjes, bepalend voor het geluid. Een trekzak is per definitie een beetje vals, maar van haar weet hij exact hoeveel lucht hij door haar heen moet stuwen. Ze priemt door het bandgeluid zodat hij zijn hoge tierelantijntjes kan spelen. Zijn ‘musjes op het dak’.

Toch wilde hij haar vervangen. Het AvroTros-programma De nieuwe Stradivarius bood hem in 2017 de gelegenheid om eigenhandig een nieuwe trekzak te bouwen. Zijn droom. Hij ging naar het Italiaanse dorp waar ze van oudsher de onderdelen maken, vijlde zelf de tongetjes, sneed het logo uit. De ‘Tren’ staat nu zo goed als werkloos in de studio aan huis. Op het nieuwe Rowwen Heze album Onderaan beginne klinkt gewoon weer de Lanzinger.

Ze vouwt zo precies om zijn buik. Ze is gevormd naar zijn handen en geluid. Ze heeft een tweelingzusje, exact hetzelfde model, samen nieuw gekocht. Maar zelfs die legt het af, die is er alleen voor als Van Enckevort bier over zich heen krijgt. Dan brengt een crewlid het invalzusje, en een handdoek. Zodra ze na één nummer is schoongemaakt, legt hij zijn Tiroler vriendin weer op zijn buik en speelt zijn vogeltjes.