Reportage

Twee weken na het water maakt broederschap plaats voor frustratie in Bad Neuenahr-Ahrweiler

Overstromingen Duitsland Grote delen van de Duitse stad Bad Neuenahr-Ahrweiler zitten twee weken na de overstromingen zonder stromend water, elektriciteit en gas. Het besef dringt door dat deze ramp veel langer ontwrichtend zal zijn.

Mensen lopen donderdag langs opgestapelde, besmeurde auto’s in het Duitse Dernau, nabij Bad Neuenahr-Ahrweiler.
Mensen lopen donderdag langs opgestapelde, besmeurde auto’s in het Duitse Dernau, nabij Bad Neuenahr-Ahrweiler. Foto Christof Stache / AFP

Wanneer Rebecca weer een maaltijd kan koken, weet ze niet. Waar haar auto rondslingert is onduidelijk. En over wat ze aan moet als ze na de zomervakantie weer aan het werk moet, heeft ze geen idee. Het enige wat de 47-jarige docent uit het Duitse Bad Neuenahr-Ahrweiler nu weet, is dat ze op zoek moet naar geld en eten.

En dus gaat ze gekleed in een sportlegging en verschoten blauwe top, een paar van de weinige kledingstukken die ze nog heeft, deze zonnige maandagmiddag te voet door de bemodderde straten naar het gemeentehuis – ze heeft van een buurvrouw gehoord dat ze daar 200 euro contant kan krijgen. Daarna gaat ze naar het hulppunt van het Rode Kruis voor een lunchpakketje voor haarzelf en haar partner. „En daarna zien we wel weer verder”, zegt ze. Rebecca praat met luide stem en zet dat nog eens kracht bij met haar handen.

Rebecca (ze wil haar achternaam niet in de krant omdat ze het onderwerp te persoonlijk vindt) is een van de duizenden inwoners van Bad Neuenahr-Ahrweiler die zijn getroffen door de forse overstromingen van een krappe twee weken geleden. Toen ze op 14 juli ’s avonds laat in bed lag, werd ze wakker toen er plots water over de vloer spoelde - haar slaapkamer is op de eerste verdieping. Ze keek naar buiten en zag een metershoge muur van water in de straten staan.

Rebecca en haar man bleven op de eerste verdieping tot het water zakte en kwamen de watersnood zo veilig door. Wel is vrijwel al hun meubilair en kleding verwoest en zijn ze hun auto’s kwijt („ze voeren weg als bootjes”). Anderen waren minder fortuinlijk: het noodweer in de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts kostte aan zeker 179 mensen het leven en 74 mensen worden nog altijd vermist. Ook vielen er honderden gewonden en loopt de schade aan woningen en infrastructuur in de miljarden.

Bruine drab

Anderhalve week na de overstromingen verkeert Bad Neuenahr-Ahrweiler nog steeds in chaos. Het grootste puin is weg, maar de wegen zijn nog altijd besmeurd met een laag bruine drab en op sommige straten staat een laag water. Delen van de stad zijn afgezet en er hangt een penetrante, zurige geur. Aan de kant van de weg liggen gebutste ijskasten, omgevallen bomen, verkeersborden en op elkaar gestapelde autowrakken. Op een Joodse begraafplaats liggen de grafstenen kriskras door elkaar heen. Door de hele stad klinkt het ronkende geluid van noodaggregaten en bouw- en legervoertuigen.

Het is opmerkelijk druk: in iedere straat lijken agenten, militairen, hulpverleners en inwoners bezig met het wegscheppen van modder, het schoonspuiten van gevels of het afvoeren van puin. Af en toe stappen er journalisten met grote camera’s door de derrie of stuitert een kind voorbij op een elektrisch stepje. Velen dragen regenlaarzen en een mondkapje tegen het rondvliegende stof van de opgedroogde modder.

Lees ook: In ‘sponsstad’ Zhengzhou bleek tijdens de watersnood hoezeer vrijwel iedereen afhankelijk is geworden van zijn mobiel

De eerste dagen na de ramp was er sprake van verbroedering in de stad, zegt Rebecca. „Buren hielpen elkaar en er kwamen talloze hulpverleners van buiten”, vertelt ze op straat in een van de bruingekleurde woonwijken. Maar sinds een paar dagen is de sfeer veranderd. „Het is ingedaald dat ongeveer alles kapot is en we niet weten wanneer we weer normaal kunnen leven.” Het kan nog weken duren voor er weer overal elektriciteit en stromend water is en de gasleidingen naar de stad zijn dusdanig beschadigd dat de gemeente verwacht dat op z’n vroegst in de winter weer gas beschikbaar zal zijn. De onzekerheid zorgt voor angst, zegt Rebecca. „Wat moeten we doen als het water terugkomt? Of in de winter als het koud is?” Ze houdt haar hand nu op haar hart terwijl ze praat.

Het is ingedaald dat ongeveer alles kapot is en we niet weten wanneer we weer normaal kunnen leven

Rebecca inwoner Bad Neuenahr-Ahrweiler

Intussen loopt de spanning tussen bewoners op. Ook Rebecca heeft meerdere aanvaringen gehad met haar buren. „Zo vroeg een buurman me toen ik terugkwam bij het huis of ik kon helpen met het schoonmaken van zijn kelder – terwijl mijn eigen huis nog vol puin lag! Door alle emoties schoot ik uit mijn slof en heb ik geroepen dat hij moest oprotten.” Ook in Facebookgroepen voor inwoners van de stad reageren mensen geïrriteerd en verwijtend op elkaar en de autoriteiten.

Gemeentemedewerker Dorothee Dickmanns (34) ziet ook dat de frustratie in de stad toeneemt. „De eerste opruimwerkzaamheden zijn voltooid en veel mensen kunnen nu niet verder, bijvoorbeeld omdat ze geen stromend water hebben of ze bouwvakkers nodig hebben die niet beschikbaar zijn. Zij staan nu stil, zonder dat ze een punt hebben om naar uit te kijken omdat niet bekend is wanneer alles weer werkt.”

Wat bijdraagt aan de spanning, is dat informatie over zaken als medische en financiële hulp niet altijd voorhanden is. De eerste dagen hadden de meeste inwoners van Bad Neuenahr-Ahrweiler geen telefonisch bereik en geen internet – Rebecca zegt acht dagen lang haar telefoon niet hebben kunnen gebruiken – en waren ze afhankelijk van mond-tot-mond-communicatie. Inmiddels zijn de verbindingen goeddeels hersteld, maar nog altijd blijft veel onduidelijk.

De begraafplaats van de stad Bad Neuenahr-Ahrweiler, twee weken na de dodelijke overstromingen in Duitsland.

Foto Marius Becker/ AP

Telefoonnummers van de gemeente zijn door de grote hoeveelheid bellers vaak onbereikbaar, online wordt volgens inwoners te weinig specifieke informatie gedeeld en ook bij de fysieke informatiepunten die de gemeente in tenten heeft opgetuigd, zijn niet alle antwoorden te vinden.

Zo vertelt de 44-jarige ambassademedewerker Victor (ook hij wil zijn achternaam niet in de krant) dat hij heeft doorgegeven dat hij zijn auto inclusief rijbewijs en andere belangrijke papieren is verloren, maar nog niet heeft gehoord waar die mogelijk kunnen zijn. Online zeggen anderen te vrezen dat ze hun medicijnen niet op tijd krijgen of dat ze duidelijkheid willen over de terugkeer van elektriciteit.

Dickmanns, die tijdelijk bijspringt bij een van de twaalf informatiepunten: „We proberen zoveel mogelijk informatie online aan te bieden en we printen iedere dag de laatste stand van zaken uit om te delen bij de informatiepunten”. Bij die Info-Punkte is onder meer informatie te krijgen over waar drinkwater is, hoe een aanvraag voor financiële hulp bij de landelijke overheid kan worden gedaan en waar vaccinaties tegen Covid-19 en tetanus te krijgen zijn. Ook kunnen burgers bij het gemeentehuis contant geld krijgen om in hun eerste levensbehoeften te voorzien. Meer zou nu niet mogelijk zijn: te veel is nog onbekend en de schade is van zo’n omvang dat bijvoorbeeld het op korte termijn herstellen van de water- en elektriciteitstoevoer simpelweg onmogelijk is. „Er wordt al dag en nacht gewerkt.”

Vijf dagen vrij

Wat de situatie voor sommige inwoners verergert, is dat niet alle werkgevers begripvol reageren. Zo moest Victor, die toen de ramp zich voltrok in Liberia zat voor werk, zijn ticket naar Duitsland zelf betalen. Vervolgens kreeg hij vijf dagen vrij. „Nooit genoeg, natuurlijk”, zegt hij schamper, terwijl hij modder van de slipper van zijn zoontje klopt. Rebecca vertelt over een buurman die bij een supermarkt werkt en bedreigd werd met ontslag toen hij vroeg of hij vrij kon krijgen.

Voor sommigen rakelt de ramp meer frustraties op. Zo zegt Victor dat de Duitse regering – waar hij zelf voor werkt – te weinig heeft gedaan om het leed te voorkomen. „Mevrouw Merkel geeft om de haverklap miljarden uit, maar dit soort noodhulp was politiek niet interessant genoeg”, zegt hij. Victor vindt al langer dat Duitse politici „corrupt” zijn en zegt nu zelfs emigratie te overwegen. „Mijn vrouw komt uit Turkije, ik heb in Liberia gewerkt. Daar is het echt niet slechter dan hier”, zegt hij.

Rebecca probeert haar frustraties in toom te houden door zoveel mogelijk aan de korte termijn te denken. „Hoe ik aan nieuwe kleding ga komen voor het schooljaar of wie de herstelschade gaat betalen – dat komt later wel. Nu ga ik eerst maar eens naar het Rathaus, kijken of ik wat euro’s kan krijgen.”