Positief getest in het buitenland – en dan?

Vijf vragen over het nieuwe reisbeleid Sinds dinsdag is geen enkel Europees land meer oranje voor Nederlandse reizigers. Maar ze kunnen niet zomaar de grens oversteken.

Reizigers vorige week op luchthaven Schiphol
Reizigers vorige week op luchthaven Schiphol Foto Ramon van Flymen/ANP

Met een pennenstreek heeft het kabinet de kaart van Europa drastisch veranderd. Maandag kleurden populaire vakantiebestemmingen als Spanje, Portugal en delen van Griekenland nog oranje en werden vakanties en andere niet-noodzakelijke reizen ontraden. Maar sinds dinsdag ziet Europa er anders uit, zo bepaalde het kabinet. Er bestaan nu enkel nog ‘groene’ en ‘gele’ landen en daardoor is iedere vakantie in Europa weer in orde. Wel komen er strengere test-eisen.

1 Waarom heeft het kabinet nu alle EU-landen op groen en geel gezet?

In ieder geval niet omdat de besmettingscijfers in landen als Portugal en Spanje zijn gedaald, want die zijn – net zoals in Nederland– nog steeds hoog.

Tot nog toe werden reisadviezen voor landen door het ministerie van Buitenlandse Zaken opgesteld op basis van de besmettingscijfers. Maar met die aanpak breekt het kabinet vanaf dinsdag. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) dat het vanuit epidemiologisch perspectief niet meer noodzakelijk is om reizen binnen Europa te ontraden. Omdat oranje-reisadviezen „wel grote gevolgen voor mensen met vakantieplannen en de reissector” hebben „kiest het kabinet er daarom voor het reisbeleid aan te passen”.

Terwijl sinds de start van de pandemie op grond van besmettingscijfers beslissingen worden genomen – en deze ook zeer recent nog mede werden gebruikt om onder meer nachtclubs te sluiten en meerdaagse festivals te schrappen – stelt De Jonge dat „in deze fase van de epidemie de besmettingsgraad” een „minder bruikbaar criterium” is geworden. In Nederland is 59 procent van de volwassenen inmiddels volledig gevaccineerd en heeft 83,5 procent een eerste prik gehad.

2 Wat betekent het nieuwe beleid voor vakanties?

Voor vakantiegangers die plannen hadden om naar voorheen oranje landen te reizen heeft de verandering voordelen. Zo biedt hun reisverzekering nu wél dekking voor coronagerelateerde kosten – voor zover die niet al door de zorgverzekering gedekt werden.

Voorzitter Frank Oostdam van reiskoepelorganisatie ANVR laat via een persbericht weten „blij” te zijn met het kabinetsbesluit. Tegelijkertijd zegt hij het „reuze jammer” te vinden dat het niet per 1 juli is genomen zodat het voor meer reisondernemingen en vakantiegangers „een mooie vakantiezomer” zou zijn geworden. „Ziekenhuisopnames en vaccinatiegraad zijn een veel betere indicatie van de mate van veiligheid van reizen en vakanties dan het aantal besmettingen.”

De eerdere ‘schade’ voor vakantiegangers en reisorganisaties is bovendien niet zomaar ingelopen, legt een woordvoerder van marktleider TUI uit. De reisorganisatie annuleerde eerder deze maand tienduizenden reizen naar Spanje toen het kabinet vanwege het toenemende aantal besmettingen niet-noodzakelijke reizen ontraadde. Omdat bij dergelijke pakketreizen ver vooruit wordt gepland, kunnen de reeds geboekte Spanje-vakanties pas weer vanaf 14 augustus doorgaan. Die van daarvoor blijven geannuleerd.

3Stelt het kabinet er ook iets tegenover?

Van reizigers van twaalf jaar en ouder die vanaf zondag 8 augustus terugkeren van vakantie uit landen die geen groen reisadvies hebben, eist het kabinet dat zij een vaccinatiebewijs, coronaherstelbewijs of testbewijs tonen. Die voorwaarde geldt voor alle reizigers: ook zij die met de auto op vakantie gaan. „We maken uitgaande reizen makkelijk maar vragen aan reizigers die weer terugkomen om een extra test te doen”, licht een woordvoerder van minister De Jonge toe.

De controle op de nieuwe regel ligt bij verschillende partijen. Zo moeten luchtvaartmaatschappijen de reizigers straks voor hun terugvlucht controleren. Mobiele handhavingsteams van de Koninklijke Marechaussee richten zich straks op autoreizigers. Wie geen bewijs toont kan op grond van overtreding van de Wet publieke gezondheid een boete van 95 euro krijgen, aldus het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Reizigers die zich laten testen en een positieve uitslag krijgen, worden volgens het ministerie geacht in quarantaine te gaan in hun vakantieland. Dit betekent concreet dat als bijvoorbeeld een 14-jarig kind positief test in Spanje, het daar met een ouder in quarantaine moet.

Daarnaast geeft het kabinet alle reizigers die terugkeren uit het buitenland – óók volledig gevaccineerden – het advies om zichzelf te laten testen. Voor iedereen die uit een niet-groen land komt is dat zelfs een „dringend advies” en gaat het om testen op de dag na aankomst, op dag twee én op dag vijf. Testen kan bij de GGD en via zelftests die het kabinet zal verspreiden, bijvoorbeeld door ze op Schiphol uit te laten delen.

4Wat vindt het Outbreak Management Team (OMT) van de extra maatregelen?

De belangrijkste adviseur van het kabinet op coronavlak vindt de verplichting voor een vaccinatiebewijs, coronaherstelbewijs of testbewijs voor reizigers uit oranje landen niet nodig. Het OMT stelt dat die gezien de relatief hoge vaccinatiegraad in Nederland „waarschijnlijk niet wezenlijk zal bijdragen aan de beheersing van de epidemie”. Bovendien heeft het OMT „twijfels over de meerwaarde” van de verplichting voor autoreizigers die met hun gezin of in een kleine groep reizen, zo blijkt uit de Kamerbrief van De Jonge.

Lees ook: Vierde golf lijkt afgewend door sluiting nachtleven

5Hanteren andere landen ook dit systeem?

Nederlanders kunnen er in het buitenland geen rechten aan ontlenen dat het kabinet Europa door een groen-gele bril ziet. En dat kan nog behoorlijk problematisch zijn. Op de coronakaart van de ECDC kleurt Nederland nog (donker)rood. Europese landen mogen op basis van die besmettingscijfers hun eigen beleid maken en Nederlandse reizigers bijvoorbeeld verplichten om in quarantaine te gaan. Zo heeft Duitsland Nederland sinds dinsdag weer als ‘hoogrisicogebied’ aangemerkt. Daardoor moeten nog niet volledig gevaccineerde Nederlanders die niet op doorreis zijn tien dagen in quarantaine. Indien ze na vijf dagen een negatieve test overleggen wordt die termijn gehalveerd.

In Europa is sprake van een ware potpourri aan regels. Zo moeten kinderen die naar Duitsland vliegen al vanaf zes jaar een negatieve test overleggen, terwijl dit in Spanje twaalf jaar is. In Oostenrijk ben je direct na je tweede prik al welkom zonder test, in Spanje is dat pas na veertien dagen. En in Kroatië mag je PCR-test niet ouder dan 72 uur zijn, terwijl Frankrijk een houdbaarheidstermijn van 24 uur voor vertrek hanteert. Voor wie zich niet door al die verschillen laat ontmoedigen, houdt het ministerie van Buitenlandse Zaken per land een gedetailleerd overzicht bij.