Reportage

‘De president vergist zich als hij denkt dat hij van Tunesië een dictatuur kan maken’

Onrust in Tunesië In de straten van Tunis leidt de machtsgreep van president Saied tot een vraag die het volk sterk verdeelt: democratie of niet?

De Tunesische president Kais Saied na de machtsgreep
De Tunesische president Kais Saied na de machtsgreep Foto AFP

Niets wekt in de rustige binnenstad van Tunis de indruk dat zich hier zondag een heuse staatsgreep heeft afgespeeld. De straten zijn kalm, de winkels nagenoeg leeg, her en der zitten mensen op terrasjes. Maar overal is de machtsgreep van president Kais Saied, die de premier ontsloeg en het parlement opschortte onder het motto dat hij de langdurige politieke impasse wilde doorbreken, het gesprek van de dag.

Toch laat niet iedereen zich even graag aanspreken over de gevoelige vraag of Tunesië een parlementaire democratie moet blijven of juist meer in autoritaire richting dient te gaan. Een vraag die het land tot op het bot verdeelt. „Wij hebben een president zoals in Egypte nodig”, zegt een vijftiger, die in geen geval met zijn naam in de krant wil. „Landen in deze regio zijn nog niet klaar voor een democratie. Misschien is Kais Saied een dictator, maar hij heeft geen keus.”

Elders in de stad denken mensen er anders over. In de buurt van het parlement, dat door het leger is omsingeld, betogen plukjes mensen. Verspreid, zo veel mogelijk in de schaduw om confrontaties met de alomtegenwoordige politie te vermijden. Onder een boom zit een man met een blauw T-shirt, het zweet gutst over zijn voorhoofd. Ook hij wil alleen anoniem in de krant. Wat er zondag is gebeurd? „Een staatsgreep! Maar democratie is onze bestemming. Dictaturen houden in deze tijd geen stand, dat hebben we in 2010 bewezen”, zegt hij verwijzend naar de Tunesische omwenteling die in december 2010 de zogeheten Arabische Lente inluidde. „Kais Saied vergist zich als hij denkt dat hij van Tunesië een dictatuur kan maken. Dat gaat hooguit een paar maanden werken.”

‘We mogen hem geen gelijk geven’

Projectmanager Hend Boubaker (37) is daar niet van overtuigd. „Misschien komt er wel een burgeroorlog. De president zet mensen tegen elkaar op.” Zij betwijfelt of Kais Saied dit allemaal zelf bedacht heeft. „Het is de schuld van Frankrijk. Hij is in de macht van president Macron. Macron wil dat Tunesië een kolonie blijft, om te kunnen profiteren van onze rijkdommen. Dat verandert nooit.”

Lees ook: Tunesische democratie bungelt aan dun draadje na ‘coup’

Tegen een hek geleund staat Noura Houda, een 26-jarige lerares Engels. „Ik ben gekomen omdat het parlement weer aan het werk moet. Ik ben voor het parlement. Natuurlijk, er zijn problemen, maar die moet je via de democratie oplossen. In 2024 zijn er nieuwe verkiezingen. Dan kunnen wij op andere partijen stemmen.”

Ondertussen heeft Ennahda, de gematigde islamitische partij die al jaren de grootste is in het parlement en meestal meeregeert, haar aanhangers opgeroepen de straat op te gaan. „Vreedzaam”, benadrukt Ahmed Gaaloul, adviseur van partijleider Rached Ghannouchi en lid van de partijraad, de Shura. „Wat de president heeft gedaan is illegaal. Wij mogen hem geen gelijk geven. Daarom moeten mensen gebruik maken van de vrijheid van meningsuiting.”

Dat het leger, de politie en de vakbond tot nu partij lijken te kiezen voor de president, ziet hij als „zorgelijk, maar logisch”. „Premier Mechichi heeft zich nog niet uitgesproken. Wat er met hem aan de hand is, weten wij niet. Hij zit thuis, maar wij krijgen geen contact met hem.”

Had Mechichi iets kunnen zeggen, dan had de dag er, meent Ghannouchi’s adviseur, anders uit kunnen zien. „Ik geloof nooit dat de politie dan het kantoor van Al Jazeera was binnengevallen.” De politie bestormde maandag het kantoor van de ook in Tunesië geliefde Arabische tv-zender en liet dat sluiten.

Misschien komt er wel burgeroorlog, de president zet mensen tegen elkaar op

Inwoner Tunis

Nu vestigt Gaaloul haar hoop vooral op de internationale gemeenschap. „Wat we nu nodig hebben, is dat de Europese Unie een krachtig statement vóór de democratie maakt. Juist zij hebben belang bij een stabiel en democratisch Tunesië.”

Hij is niet verrast door de staatsgreep. „Wij wisten al dat Kais Saied tegen politieke partijen is. Vanaf het begin heeft hij alles gedaan om de democratie te ondermijnen en bevoegdheden naar zich toegetrokken.” De afgelopen dagen waren er al tekenen aan de wand. „Op sommige facebookpagina’s, die worden gefinancierd door de Verenigde Arabische Emiraten, werd al dagen opgeroepen om de kantoren van Ennahda te overvallen.”

Een andere vrouw heeft meer begrip voor Saieds machtgreep, „Het is een staatsgreep tegen de corruptie, de armoede en de vriendjespolitiek.” Maar ook zij noemt haar naam liever niet.

Democratie in het nauw pagina 5