Necrologie

Jaap Lagerweij was ‘een echte winkelman’ die met iedereen goed contact wist te houden

(1947 - 2021) Jaap Lagerweij gaf de afgelopen decennia leiding aan veel bekende bedrijven in de winkelstraat, zoals Hema en Plus. Hij overleed vorige week op 73-jarige leeftijd.

Met lege schappen „stond een winkel meteen op achterstand”, vond Jaap Lagerweij.
Met lege schappen „stond een winkel meteen op achterstand”, vond Jaap Lagerweij. Foto Arenda Oomen/ANP

Een gewone klant was Jaap Lagerweij al lang niet meer, toch probeerde hij altijd met die blik te kijken als hij een winkel binnenliep. Waren de schappen goed gevuld? Het personeel behulpzaam? En het assortiment: was er genoeg te kiezen? Lagerweij „probeerde zoveel mogelijk tijd in winkels door te brengen”, zegt vriend en oud-collega Sjaak de Korte. Niet alleen tijdens zijn werk, ook op reis, met zijn kinderen, voor of na etentjes met vrienden. Als het even kon, liep hij een winkel in.

Lagerweij begon zijn carrière bij de Nederlandse Spoorwegen, maar ontwikkelde zich daarna tot een ware retailmastodont. Op zijn cv is een breed scala aan bekende retailbedrijven te vinden. Hij werkte als directeur bij de Bijenkorf, bij Hema, Praxis, de Plus-supermarkten, was commissaris bij onder meer supermarktketen Deen en de Staatsloterij, adviseerde bedrijven als Rituals en Coolcat.

Vorige week dinsdag overleed Lagerweij, op 73-jarige leeftijd.

Theoretische aannames

Lagerweij is altijd een „echte winkelman” gebleven, zegt Niels Onkenhout, bestuursvoorzitter van de Nederlandse Loterij. Ze leerden elkaar kennen in de supermarktbranche. Lagerweij aasde als topman van Plus op de winkels van Super de Boer, maar concurrent Jumbo ging er in 2009 met de buit vandoor.

Onkenhout moest die fusie tussen beide supermarkten als topman van Super de Boer begeleiden. Daar was Lagerweij vriendelijk over, hij informeerde „altijd geïnteresseerd” naar hoe de fusie verliep, herinnert Onkenhout zich.

Van Lagerweij leerde hij om ook in volle agenda’s altijd tijd te maken voor winkelbezoek. „Bestuurders kunnen de neiging hebben om vanuit het verleden en de theorie te beredeneren. Jaap was de man die iedere week de winkel inging.” Aannames van directieleden wist Lagerweij zo te pareren met wat hij zag in de praktijk, zegt Onkenhout. „Dan zei hij: ik was van de week daar in Medemblik, of bij het filiaal in de Rijnstraat, en daar...” ‘Retail is detail’ is niet voor niets een cliché, aldus Onkenhout, en Lagerweij begreep dat.

Zijn interesse in winkels bracht Lagerweij ook over op zijn kinderen. Zoon Machiel werkte bij de Bijenkorf en Hema, is daar recent zelfs directielid geworden.

Lege schappen

Sjaak de Korte zat samen met Lagerweij in het directieteam van Sperwer Groep, eigenaar van de Plus en Spar-supermarkten. In hun jaren maakten ze van Plus één formule (eerst waren dat er meer, de Plusmarkt en Garantmarkt-winkels), met eigen producten en eigen reclame.

De Korte vergezelde Lagerweij regelmatig bij zijn winkelbezoeken, tot New York aan toe. Eén ding waar ze altijd oog voor hadden was „de beschikbaarheid van producten”. Met lege schappen „stond een winkel meteen op achterstand”.

Misschien was dat een overblijfsel uit Lagerweijs tijd bij Hema. In de periode dat hij daar de hoogste baas was, eind jaren negentig, stapte het bedrijf over op een nieuw distributiesysteem. In een notendop kwam dat neer op minder voorraad in de winkels aanhouden, en pas aanvullen op het moment dat spullen daadwerkelijk verkocht werden.

Dat verliep in het begin niet altijd soepel, en leidde soms zelfs tot lege schappen, blijkt uit een artikel in deze krant in 1998: „Nog een geluk', zegt Jaap Lagerweij, ‘dat onze klanten zo trouw zijn. Ze komen gewoon volgende week weer even kijken of die springvorm er nu wel is.’ Maar, zegt hij ook, hoelang nog?”

Dat steekt een retailman, weet De Korte: „Als je zo je best doet om mensen te trekken, wil je geen lege schappen hebben.”

Ajax en Feyenoord

Na zijn tijd bij Plus ging Lagerweij zelfstandig verder, en adviseerde hij veel bedrijven, soms als commissaris. Bij de Staatsloterij was Lagerweij als commissaris betrokken bij de fusie met concurrent De Lotto, een fusie die Onkenhout omschrijft „alsof je Ajax en Feyenoord samenvoegt en laat spelen in een stadion in Utrecht”. Maar Lagerweij was diplomatiek, wist met iedereen goed contact te houden.

Lagerweij was al geruime tijd ziek. De afgelopen tijd bouwde hij zijn zakelijke activiteiten en commissariaten af om meer tijd door te brengen met zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen.