‘Soms ontvang ik nog steeds een per fax gestuurd bericht van ouderwetse Duitse bedrijven’

Mens & apparaat Een serie over mensen en de apparaten die zij hebben gekend. Deze week: het faxapparaat. „Ook op de fax had je spam. Soms kreeg je wel tien meter ongewenste reclame.”

Foto's: Getty Images en Casper van der Veen

Naam Jan van Tienhoven

Leeftijd 66

Woont in Dordrecht

Is directeur van Holland Shielding Systems, gespecialiseerd in tegenhouden van elektromagnetische straling.

‘De eerste fax die ik gebruikte was een Toshiba met thermisch papier, die kostte zo’n 1.200 gulden. Hij kon nog niet automatisch onderscheid maken of er iets binnenkwam via de telefoon- of faxverbinding. Dan ging hij af, nam ik de telefoon op en kreeg ik een geweldig getoeter in mijn oor. Het was dan zaak op de fax-knop te drukken, waarna het bericht eruit kwam rollen. Later had je types die dat automatisch selecteerden.

„Ik startte mijn onderneming begin jaren tachtig en heb aan de fax te danken dat ik in contact kon komen met internationale zakenpartners. In die tijd gebruikten veel mensen nog de telex. Die kon ook berichten versturen, maar alleen letters. Die typte je handmatig in of zette je van tevoren op een bandje, dat dan de telex in ging. De boodschap werd bij de ontvanger op grote snelheid afgedrukt.

„De telex was echter een monopolieproduct van de PTT, dat er maar liefst 1.500 gulden per maand voor vroeg – onmogelijk te betalen voor een starter. Het was wel een statussymbool. Ik had concurrenten die de volledige achterkant van hun folders gebruikten om te laten zien: kijk, ik heb een telex.

„De enige andere manier om met buitenlandse klanten te corresponderen was per briefpost, maar dat ging veel te langzaam. Op elke brief kreeg je pas na weken antwoord, zo kun je geen business doen. Ik ging als starter dus voor de fax, die als voordeel boven de telex had dat je afbeeldingen kon meesturen. Het apparaat plaatst hele kleine puntjes op thermisch papier, waaruit je naast letters ook afbeeldingen kon transformeren – een beetje zoals je beeldscherm ook is opgebouwd uit pixels. Ik verkoop technische producten, dus ik kon dan een schets meesturen.

„Het eerste contact met potentiële klanten ging wel per brief, daar zette je dan vol trots je faxnummer op. Ik stuurde duizenden brieven tegelijk en hoopte dan op reactie. Voor contactinformatie ging ik naar de Kamer van Koophandel en het ministerie van Economische Zaken. Daar kon je ‘verouderde’ adresboeken van een jaar oud gratis afhalen, zo kwam ik aan adressen.

„Ook op de fax had je al spam. Soms kreeg je wel tien meter aan ongewenste reclame. Dat was niet onschuldig, want ik heb hier nog een factuur van een rol van dertig meter faxpapier: toch 22 gulden! Het thermisch papier dat je in het begin gebruikte met de fax vervaagde al snel, dus soms maakte je nog een kopie van een belangrijke fax. Later werd dat gelukkig vervangen door gewoon papier.

„Soms ontvang ik nog steeds een per fax gestuurd bericht van ouderwetse Duitse bedrijven. Zelf heb ik geen fax meer, die berichten worden door een tussenpersoon naar e-mail omgezet en zo krijg ik ze binnen. Je hebt in Nederland nog dokters die de fax gebruiken om recepten naar apotheken te sturen, omdat ze denken dat dat niet te onderscheppen is.

„Ik begon mijn internationale zaken met Duitsland en Engeland, inmiddels heb ik klanten in de hele VS, India, Qatar, Zuid-Afrika en nog veel meer landen. De Amerikanen en Engelsen deden er lang over om op e-mail over te stappen, daar hebben we nog veel mee gefaxt.

„In de jaren tachtig kreeg ik uiteindelijk ook een pieper, die werden vooral door dokters gebruikt. Ik kreeg er bijvoorbeeld één mee toen mijn vrouw op het punt van bevallen stond, maar gebruikte hem later ook voor spoedcontact met klanten. Eerst kon zo’n apparaat alleen een enkel getal sturen, later gaf hij hele telefoonnummer weer. Dan snelde je met een rol kwartjes naar de telefooncel en ging je bellen.”