Opinie

Alleen de Britten doen niet zo hypocriet op de wapenmarkt

Onder druk doen veel landen de levering van wapens aan de Golf in de ban. Maar die embargo’s houden niet lang stand, ziet .

Dwars

Het softwarewapen dat het Israëlische bedrijf NSO zo succesvol over de wereld verspreidt vormt een grotere bedreiging voor de liberale democratie dan tanks en raketten, echte wapens zal ik maar zeggen. Bedenk: iedereen via zijn mobiel onder controle en zo nodig de cel in, alle media aan de leiband. Niemand kan meer ook maar iets organiseren dat zijn overheid niet zint. Dat lukt u niet met een gewone raket. In het Midden-Oosten is het al zo goed als zo ver, maar Europa is ook niet immuun. Niet alleen Hongarije; heeft u zaterdag in deze krant niet het verhaal gelezen van de linkse activist die jarenlang online werd gevolgd door onze eigen anti-terrorismecoördinator NCTV? En dat ging nog ouderwets via sociale media. Bij de NCTV zitten ze ook vast verlangend te bladeren in de catalogus van NSO.

Maar ik wil het vandaag toch hebben over gewone wapens. Mijn oog viel vorige week namelijk op een berichtje dat de Italiaanse regering had besloten een verbod in te trekken om wapens te verkopen aan Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten die in Jemen kunnen worden gebruikt. Alleen een stuk of 12.000 raketten mogen nog steeds niet geleverd worden. Italiaanse wapen- en andere producenten hadden tegen het embargo geprotesteerd uit angst voor vergelding. En gelijk hadden ze. Van de Emiraten moesten de Italiaanse militairen en gevechtsvliegtuigen opeens weg van een militaire basis in Dubai. Ik las dat de Saoedische autoriteiten ook niet stil hadden gezeten, maar ik kon niet vinden hoe ze precies Italië onder druk hadden gezet om zijn oorspronkelijke „heldere vredesboodschap” in te trekken.

Tsja, ik zeg het hier wel vaker: belangen wegen zwaarder dan mensenrechten. De Italiaanse regering is lang niet de enige die wapenleveranties aan Arabische Golfstaten eerst opschortte en het embargo weer haastig introk. Canada bijvoorbeeld besloot vorig jaar toch maar pantservoertuigen te leveren aan Saoedi-Arabië; een miljardendeal die het na de moord op de Saoedische journalist Khashoggi in 2018 had bevroren. Annulering van de overeenkomst had banen gekost, zei Canada. Spanje zelfde verhaal; daar ging het om bommen voor Saoedi-Arabië. De bommen reisden alsnog naar Saoedi-Arabië (en vervolgens vermoedelijk naar Jemen) toen de Saoediërs dreigden hun bestelling van vijf oorlogsschepen in te trekken. Dat zou volgens Spaanse berekeningen zesduizend arbeiders hun baan hebben gekost.

U herinnert zich ook Bidens aankondiging in campagnetijd dat Saoedi-Arabië wegens Khashoggi „als paria” zou worden behandeld. Nu staat Biden garant voor de verdediging van het koninkrijk en is de verkoop van „verdedigingswapens” in orde. De Emiraatse giga-order voor het F-35 gevechtsvliegtuig en gewapende drones, door Trump afgesloten, is éven voor bezinning bevroren maar nu vrijgegeven. Washington zegt een robuuste dialoog te zullen aangaan over de inzet van wapens „op een manier die [..] volledig voldoet aan het oorlogsrecht”. Ik kan nog wel even doorgaan.

Alleen de Britten doen niet zo hypocriet. Het ministerie van Internationale Handel beschouwt Saoedi-Arabië, Egypte en Bahrein gewoon als „zeer belangrijke markt” voor wapenexport. En dat zijn ze ook. Volgens officiële cijfers leverde Londen de Saoediërs voor 6 miljard pond wapens – gevechtsvliegtuigen en dergelijke – sinds zij in 2015 de oorlog in Jemen lanceerden. Maar volgens de Campaign Against Arms Trade beloopt dat bedrag eerder 20 miljard. Oorlogsmisdrijven die met die wapens zijn gepleegd, zijn volgens Londen „geïsoleerde incidenten”.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.