In ‘sponsstad’ Zhengzhou bleek tijdens de watersnood hoezeer vrijwel iedereen afhankelijk is geworden van zijn mobiel

Overstromingen China In de Chinese miljoenenstad Zhengzhou viel in een etmaal meer dan een halve meter regen. Met tyfoon In-fa in aantocht is de vraag of China klaar is voor de gevolgen van klimaatverandering.

Bewoners van het Chinese Zhengzhou, een ‘sponsstad’ waar overtollig water moet worden opgevangen, worden geëvacueerd tijdens de watersnood.
Bewoners van het Chinese Zhengzhou, een ‘sponsstad’ waar overtollig water moet worden opgevangen, worden geëvacueerd tijdens de watersnood. Foto’s Aly Song / Reuters

Het dakterras van het Peace Hotel is op vrijdag al afgesloten, de tafels en stoelen zijn met dikke touwen aan elkaar vastgebonden. Geen borrel dus met uitzicht op de rivier de Huangpu in Shanghai. „We verwachten de tyfoon In-fa, van de regering moet het terras dicht blijven”, zegt een ober verontschuldigend.

Het sluiten van terrassen, parken en andere buitenruimtes is één van de vele maatregelen die de stad neemt om te voorkomen dat er bij zware regenval opnieuw doden vallen. In de miljoenenstad Zhengzhou, in de centraal-Chinese provincie Henan, kwamen enkele dagen geleden zeker 58 mensen om het leven en Shanghai wil een herhaling van die ramp voorkomen nu op zondag tyfoon In-fa aan de Chinese oostkust aan land is gekomen. In Zhengzhou viel in één etmaal, dat van 20 tot 21 juli, maar liefst 644,6 millimeter neerslag. Dat is meer dan een halve meter. Ter vergelijking: in Keulen, ook zwaar getroffen door hevige regenval, viel op 14 juli in 24 uur 153,3 millimeter.

Het aantal doden ligt met 58 tot nu toe aanmerkelijk lager dan bij de recente watersnood in Nederland, België en Duitsland. Maar in China, waar ongeveer een miljoen mensen werden geëvacueerd, kan het dodental hoger uitkomen omdat delen van het getroffen gebied waarschijnlijk nog niet door hulpverleners zijn bereikt.

Betalen met sigaretten

In Zhengzhou, een stad van 12 miljoen inwoners, werd meteen ook duidelijk hoezeer vrijwel iedereen voor vrijwel alles afhankelijk is geworden van zijn mobiele telefoon. Iedereen betaalt er met zijn telefoon, vrijwel niemand heeft nog contant geld op zak. Maar zonder elektra en internet werkt betalen met je telefoon opeens niet meer.

Bekijk ook deze fotoserie over de watersnood in Zhengzhou

Mensen die het geluk hadden dat ze in delen van de stad zaten waar niet alle auto’s op het water waren weggedreven en waar de wegen nog redelijk begaanbaar waren, hadden daar in de praktijk weinig aan. Ze konden geen taxi meer bestellen via hun taxi-apps en de chauffeurs die ze op straat probeerden aan te houden, wilden ze vaak niet meenemen. Wie nog een pakje sigaretten had om mee te betalen, was opeens in het voordeel.

De extreem zware regenval heeft ook in China alles te maken met de opwarming van de aarde en China is zelf voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de uitstoot van broeikasgassen. Het land produceerde in 2020 met 27 procent van de wereldwijde uitstoot verreweg het meeste CO2, veel meer dan de Verenigde Staten, die met 11 procent op de tweede plaats staan. China, dat voor ongeveer 58 procent van zijn energievoorziening afhankelijk is van kolen, bouwt op het moment ook de helft van alle nieuwe kolencentrales ter wereld.

China bouwt de helft van alle nieuwe kolencentrales ter wereld

President Xi Jinping beloofde vorig jaar aan de VN dat China in 2060 CO2-neutraal zou worden. Dat leverde veel internationale publiciteit op, maar hoe hij dat precies wil bereiken is tot op de dag van vandaag onduidelijk. Hoge economische groei is en blijft voor China belangrijk en Xi wil de vrijheid behouden om de opwarming van de aarde als het nodig is tijdelijk ondergeschikt te maken aan het behalen van die groei.

Dat is gevaarlijk, ook voor China zelf. Volgens officiële Chinese overheidscijfers is inmiddels 98 procent van alle 654 grote steden in China kwetsbaar voor overstromingen en andere wateroverlast. Steeds grotere delen van het land zijn de laatste decennia onder een laag asfalt bedekt. Bij de uitbreiding van de steden werd aanvankelijk nauwelijks gedacht aan de afvoer van overvloedige regen. De stedelijke gebieden worden nu nog vooral veilig gehouden door steeds hogere dijken, dammen en opvang van water in reservoirs. Dat beleid lijkt steeds meer onhoudbaar.

Sponssteden

Sinds 2015 heeft China dan ook het idee van de zogeheten ‘sponssteden’ omarmd: daarbij wordt er meer water opgevangen in moerassige natuurgebieden. Ook wordt er in die steden asfalt gebruikt dat water beter doorlaat en komen er meer groengebieden.

Weibo-gebruiker ‘merakiZz-’ postte beelden uit een ondergelopen metrostel in Zhengzhou. Foto merakiZz- via AFP

Ook Zhengzhou staat op de lijst van sponssteden. Maar tegen écht zware regenval kunnen de sponssteden niet op. De recente neerslag in Zhengzhou is in Chinese media al de zwaarste in duizend jaar genoemd. Sponssteden kunnen een toevloed van hoogstens 180 tot 200 millimeter regen in 24 uur aan. Er viel op veel plaatsen ruim drie keer zo veel.

Dat leverde spectaculaire beelden op. Verreweg de meeste indruk maakten de filmpjes van passagiers die lieten zien hoe ze vastzaten in de metro. Ze dreigden niet alleen te verdrinken, maar ook te verstikken door het gebrek aan verse lucht in de afgesloten wagons. De eerste twaalf gerapporteerde slachtoffers vielen dan ook in de metro.

Het leidde tot vraag of de metro wel open had mogen zijn voor publiek. Juist omdat het netwerk van elektrische bussen al was stilgelegd, namen extra veel mensen de metro. De bevolking leek ook nauwelijks op de hoogte te zijn van het noodweer dat werd verwacht.

Shanghai en de provincie Zhejiang, die zondag en maandag getroffen worden door tyfoon In-fa, lijken hun voorbereiding beter op orde te hebben. Veel metrolijnen zijn gesloten, het luchtverkeer is gestaakt en ook veel treinen rijden niet. De toeristische wandelpromenade langs de Huangpu, de rivier waaraan ook het Peace Hotel ligt, is inmiddels afgesloten voor het publiek.

Ondergelopen weg in Zhengzhou op vrijdag, na zware regenval. Foto Aly Song / Reuters