Robinhood gaat naar de beurs met omstreden verdienmodel

Beleggingsplatform Beleggingsplatform Robinhood gaat deze week naar de Amerikaanse beurs. Het verdienmodel van dit bedrijf ligt echter onder vuur. Een nieuwe techbubbel lijkt in de maak.

Het gebouw van de Nasdaq in New York. Robinhood staat waarschijnlijk vanaf donderdag aan deze beurs genoteerd.
Het gebouw van de Nasdaq in New York. Robinhood staat waarschijnlijk vanaf donderdag aan deze beurs genoteerd. Foto Michael Nagle/Bloomberg

Stel je eens voor: Randstad zou opnieuw naar de beurs gaan. En in de begeleidende prospectus staat een wettelijk verbod op uitzendwerk als mogelijk risico voor het bedrijf beschreven. Niet erg realistisch, want: moeten waarschuwen voor een fundamentele bedreiging van je verdienmodel komt niet goed over.

Toch is het die keuze waarvoor de potentiële belegger in een nieuwkomer op de Amerikaanse beurs zich nu gesteld ziet. En ditmaal is het risico een stuk realistischer. Beleggingsplatform Robinhood zal hoogstwaarschijnlijk vanaf komende donderdag genoteerd staan aan de Nasdaq. Het lijkt een groot succes te worden. Analisten verwachten dat Robinhood op zo’n 35 miljard dollar (bijna 30 miljard euro) gewaardeerd zal worden. Maar om de hoek schuilt gevaar.

Robinhood is een bedrijf dat relatief kort bestaat – sinds 2013. De naam, een verwijzing naar de Britse fictieve volksheld en vrijbuiter die stal van de rijken en gaf aan de armen, komt niet uit de lucht vallen. De Amerikaanse oprichters Vladimir Tenev en Baiju Bhatt stoorden zich aan het gesloten karakter van de financiële wereld. Die was in hun ogen vooral toegankelijk voor rijke insiders. Zij wilden beleggen juist voor iedereen mogelijk maken.

Ze ontwikkelden een app waarmee beleggers in een paar klikken financiële producten kunnen kopen, zoals aandelen en opties. Wat het extra laagdrempelig maakt: beleggers kunnen ook delen van aandelen kopen. Met slechts enkele dollars investeert een appgebruiker zo al in een bedrijf. Ze krijgen ook – à la Netflix – bedrijven voorgesteld waarin investeren wellicht interessant is. ‘Heb je net Apple gekocht? Misschien is Facebook ook wel iets voor je.’

Verveelde beleggers

Lees hier meer over gamification: Zodra beleggen een spel wordt, raken de risico’s al snel uit zicht

Het platform heeft mede dankzij de coronacrisis de wind in de zeilen. Verveelde jongeren wendden zich tot Robinhood en begonnen te beleggen met spaargeld. Soms sloten ze er zelfs een lening voor af. Wie via de app een aankoop doet, kreeg tot voor kort confetti op zijn scherm te zien, om de investering te vieren. Daarmee stopte Robinhood na veel kritiek. Het zou leiden tot gamification: beleggen als spelletje. Met name jongeren zouden er onvoldoende bij stilstaan dat beleggen risico’s met zich meebrengt: je geld verliezen is ook een optie.

Ongeïnformeerd kopen leidde vorig jaar tot de zelfmoord van een Amerikaanse twintiger. Deze Alex Kearns kocht onder meer opties, een transactie die op een afgesproken termijn het recht geeft tot koop of verkoop van aandelen tegen een vooraf bepaalde prijs. Op een gegeven moment zag hij op zijn Robinhood-rekening ineens een negatief beleggingssaldo van 730.000 dollar (620.000 euro) – geld dat hij niet had. In paniek zocht hij contact met de helpdesk van Robinhood, maar die gaven, op een automatisch verstuurde e-mail na, niet thuis – met het drama tot gevolg. Na juridisch getouwtrek schikte Robinhood voor een onbekend bedrag met de nabestaanden.

Verdienmodel verboden

Wat ook verslaving in de hand werkt: het platform vraagt geen commissie voor de aankoop van effecten. Beginnen is dus makkelijk. Gratis beleggen was lange tijd ongebruikelijk. Wie een handelaar opdracht gaf aandelen of opties te kopen, betaalde daarvoor.

Robinhood verdient op een andere manier geld: door kooporders door te spelen naar een andere partij. Voor elke opdracht die het doorschuift, krijgt Robinhood een vergoeding. De partij die de daadwerkelijke aankoop doet voor de klant, verdient geld door de aandelen voor een lagere prijs te verwerven. De marge tussen aan- en verkoopprijs is de winst voor die uitvoerende partij.

Op die praktijk is veel kritiek. In feite betaalt de belegger zo niet de gunstigste prijs. Nederland en het Verenigd Koninkrijk kennen al een een verbod op dat doorschuiven van orders tegen provisie. Inmiddels kijkt ook de Amerikaanse beurswaakhond SEC naar dit payment for order flow (PFOF).

SEC-voorman Gary Gensler verwoordde het risico in mei aldus: „Veel Robinhood-gebruikers dragen de kosten van aankopen tegen een slechtere prijs. Deze kosten liggen misschien zelfs hoger dan wat ze bespaard hebben door geen commissie te hoeven betalen.”

De prospectus waarmee investeerders warm gemaakt werden voor beleggen in Robinhood zelf, waarschuwt voor een mogelijk verbod op PFOF. Als dat er komt, mogen beleggingsplatforms geen orders van klanten meer doorsluizen naar partijen die de feitelijke aankoop doen. Wie opdracht krijgt bepaalde aandelen te kopen, moet die transactie dan echt zelf verrichten.

Een PFOF-verbod kan een groot probleem worden voor Robinhood. Op basis van de informatie die een bedrijf dient te bieden als het naar de beurs wil, bleek in dit geval hoe zeer Robinhood ervan afhankelijk is: 81 procent van de inkomsten komt uit het doorschuiven van opdrachten.

Analisten vragen zich om die reden af of een waardering van 35 miljard euro voor de beleggingsapp niet aan de hoge kant is. Aan inkomsten en groeiperspectief tot nog toe ligt het niet: met dank aan de verveelde thuiszitter groeide de omzet vorig jaar met 245 procent tot 959 miljoen dollar (815 miljoen euro), met 7,4 miljoen dollar winst. In het eerste kwartaal van dit jaar zette het bedrijf alweer 522 miljoen dollar om.

Lees ook: Reddit-gebruikers stuwen aandeel gamewinkelketen omhoog om hedgefondsen hak te zetten

Grootkapitaal dwarszitten

Die omzetsprong was ook te danken aan de hype rond het aandeel van gamesverkoper Gamestop. Hedgefondsen speculeerden begin van dit jaar via opties op een koersdaling. Op internetforum Reddit riepen gebruikers op juist aandelen Gamestop te kopen, om het ‘grootkapitaal’ dwars te zitten. Daardoor steeg de koers en maakten de hedgefondsen grote verliezen. Zij moesten de aandelen veel duurder inkopen dan ze hadden verwacht.

De jonge Reddit-gebruikers plaatsten massaal orders via onder meer Robinhood, tot het platform de handel op 28 januari ineens stillegde na de explosieve koersstijging van Gamestop. De maatregel leidde al snel tot geruchten over een verstrengeling van belangen tussen Robinhood en Citadel, de grootste partij die voor het platform de feitelijke aankoop van beleggingsproducten verzorgt. Citadel mag tegelijk een groot aantal hedgefonds tot zijn klanten rekenen. Gesuggereerd werd dat Robinhood de handel stillegde onder druk van Citadel en diens grote klanten. Robinhood heeft dat altijd ontkend.

Een en ander leidde er zelfs toe dat twee gezworen vijanden in de Amerikaanse politiek het eens werden. De Democratische afgevaardigde Alexandria Ocasio-Cortez en de Republikein Ted Cruz vonden dat de bedrijven maar eens moesten komen uitleggen wat er precies gebeurd was. PFOF staat sindsdien prominent op de radar van politici en toezichthouders.

De belangrijkste vraag voor potentiële beleggers is daarom nu of het verdienmodel van Robinhood toekomstbestendig is. Kan je straks nog commissievrij beleggen, en hoeveel beleggers blijven er over als dat niet zo is? Charlie Munger, tweede man bij Warren Buffett’s beleggingsvehikel Berkshire Hathaway, steekt er in ieder geval geen geld in. Hij sprak begin dit jaar van een nieuwe luchtbel. „De menselijke hebzucht en agressie van de handelaren creëert dit soort bubbels eens in de zoveel tijd. Wijze mensen zullen ervan wegblijven.”

Correctie (27 juli 2021): In een eerdere versie van dit stuk stond dat een optie op een afgesproken termijn de plicht geeft tot koop of verkoop van aandelen tegen een vooraf bepaalde prijs. Het is een recht. De plicht ligt bij de verkoper.