Foto Henry Sutherland Sharpe/Carleton University/AFP

Een mini-dino met de naam van een reusachtige slang

In beeld Een nieuw ontdekte microsaurus leek een beetje op een slang met pootjes. Hij is genoemd naar een Noorse mythologisch dier.

Een mini-dino, nog geen tien centimeter groot, worstelend met een duizendpoot: zo kan het eruit hebben gezien, zo’n 308 miljoen jaar geleden, in het Carboon. Paleontologen van de Carleton University in de Canadese hoofdstad Ottawa beschrijven in Royal Society Open Science de vondst van een nieuw soort ‘microsaurus’ – een langgerekte, uitgestorven viervoetige met reptiel- en amfibieachtige kenmerken – opgegraven in de Amerikaanse staat Illinois. De onderzoekers dopen het nieuwe fossiel Joermungandr bolti, vernoemd naar de reusachtige slang Jörmungandr die volgens de Noorse mythologie in een cirkel rond de wereld ligt.

Gezien de geringe omvang van de microsaurus voelt die verwijzing op z’n zachtst gezegd ironisch, maar qua uiterlijk had Joermungandr wel wat weg van een slang met pootjes. Hij behoorde tot de recumbirostra, een groep van viervoetige organismen die tijdens het Carboon en het Perm leefden (pakweg tussen de 359 en 252 miljoen jaar geleden).

Wat het fossiel van deze nieuw ontdekte microsaurus zo bijzonder maakt, is dat de schubben van zijn rug, flanken en onderkant goed bewaard zijn gebleven. Door die structuren in detail te bestuderen, ontdekten de paleontologen onder de elektronenmicroscoop dat de schubben qua complexiteit lijken op die van slangen – met opstaande randjes en met putjes – en dat ze vermoedelijk werden gebruikt als hulp bij het voortbewegen. Maar ook bij graafwerkzaamheden kunnen dergelijke schubben van pas komen, en in combinatie met de afgeplatte kop en het langgerekte lichaam is het aannemelijk dat Joermungandr zichzelf kon ingraven. Aan zijn poten had hij daarbij weinig, want die waren veel te kort, dus moest hij het hebben van zijn kop en zijn slanke, beweeglijke en geschubde lijf.