Ze overwonnen depressies, eetstoornissen of blessures: voor sommige Olympiërs is meedoen belangrijker dan winnen

Tokio 2020 Van een koninklijke springruiter uit Marokko tot een tafeltennisster uit Syrië, ze delen veelal dezelfde dromen en mantra’s.

De twaalfjarige tafeltennisster Hend Zaza uit Syrië, die steeds moeilijker aan sportspullen kon komen in een land geteisterd en gehavend door oorlog.
De twaalfjarige tafeltennisster Hend Zaza uit Syrië, die steeds moeilijker aan sportspullen kon komen in een land geteisterd en gehavend door oorlog. Foto ITTF

De meeste beknopte variant van zijn mantra is na meer dan honderd jaar verworden tot een cliché, maar afgaande op de profielen van alle deelnemers in Tokio had de Franse baron Pierre de Coubertin, de grondlegger van de moderne Olympische Spelen, inderdaad gelijk. Of ze nu uit een Argentijns bergdorp komen, een buitenwijk van Boekarest, een eilandengroep in de Stille Oceaan, een miljoenenstad in Azië, het koninklijk paleis in Marokko of Katwijk: voor de meeste olympiërs is meedoen inderdaad belangrijker dan winnen.

De profielen zijn te vinden op de officiële website van de Spelen. Het zijn er evenveel als het aantal deelnemers: 11.281. Net iets minder dan het inwonertal van het kleinste deelnemende land, Tuvalu, de Polynesische archipel die twee keer zoveel sporters afvaardigt als bij de vorige Spelen: niet één maar twee. Beiden sprinters.

Lees ook dit artikel: De Olympische Spelen in vogelvlucht

Wie een dag de tijd neemt om, quasi-willekeurig, een paar honderd biografieën aan te klikken, ziet dezelfde lijfspreuken, ambities en dromen terugkomen. Het verschil zit hem vooral in de aanloop naar de Spelen. De weg ernaartoe. De pijn, de obstakels of de concurrenten die zijn overwonnen om zich op dit podium aan de wereld te kunnen tonen.

Groot was dan ook de schrik bij de vijf atleten uit Guinee, toen hun land zich deze week afmeldde, om dezelfde reden als Noord-Korea: Covid-19. Maar een dag later besloot Guinee toch mee te doen. Goed nieuws voor worstelaar Fatoumata Camara, die zich vier jaar lang voor dit moment had afgebeuld in Marokko.

Geen elektriciteit

De jongste olympiër richt zich niet op een medaille. Dat komt over vier jaar wel. Nu is ze vooral blij dat ze erbij is, deze twaalfjarige Hend Zaza uit Syrië, een meisje wier ogen fonkelen als ze in de camera kijkt. In een door oorlog geteisterd land onttrok zij zich aan de ellende achter een rechthoekige tafel met een vijftien centimeter hoog net in het midden. Tak, tak, tak. Trainen, trainen, trainen, tot het donker werd, en een gebrek aan elektriciteit het leven in Syrië verduisterde.

Naarmate de leefomstandigheden verslechterden werd het steeds moeilijker aan de juiste sportspullen te komen. Vind maar eens een set pingpongballen in een gehavend land.

Toch is het haar gelukt. In de kwalificatierondes rekende ze af met tegenstanders die haar moeder hadden kunnen zijn, waarna ze nu, in Tokio, zomaar Ni Xia Lian kan treffen, de 58-jarige tafeltennisveterane uit Luxemburg, die zeker niet de oudste deelnemer van de Spelen is. Haar motto: „Vandaag ben ik nog altijd jonger dan morgen.”

Iets overwinnen. Dat is wat veel terugkomt in de verhalen achter de sporters

Iets overwinnen. Dat is wat veel terugkomt in de verhalen achter de sporters. Oorlog bijvoorbeeld, zoals geldt voor de twintig leden van het ‘olympische vluchtelingenteam’ onder de vlag van het IOC. Of een bijna fatale vlucht, zoals die van Yusra Mardini (23). Zij voer van Turkije naar Lesbos mee in een boot vol vluchtelingen waarvan de motor het begaf. Al zwemmend trok ze het bootje richting de kust. Nu doet ze voor de tweede keer mee aan de Spelen.

Ook de Jemenitische zwemmer Mokhtar Al-Yamani verdronk bijna in zee, waarna zijn ouders hem aanspoorden te gaan zwemmen. Andere atleten overwonnen depressies, eetstoornissen, blessures of al die tegenslagen tegelijk, zoals triatleet Flora Duffy (33) uit Bermuda, die op de Spelen van 2008 de triatlon niet had kunnen volbrengen, ermee stopte, maar jaren later toch weer de draad oppakte. Nu werkt haar lichaam weer mee. Een persoonlijke overwinning.

Behalve Duffy vaardigt de eilandengroep ten oosten van de VS nog één atleet af, waarmee het tot de dertien staten met de kleinste afvaardiging behoort, waaronder Brunei, Tuvalu, Nauru, Mauritanië en Lesotho. Met hun driekoppige delegaties zitten de Comoren, Belize, Palau, Liberia en circa tien andere landen daar net boven.

Hun olympische droom? Erbij zijn. De wereld laten zien dat zij bestaan. Zoals een official van eilandenrijk Kiribati eens zei: sport brengt landen als het zijne dichter bij de wereld.

Omgekeerd brengt de wereld sportdisciplines naar afgelegen gebieden. Ook nu doen er zwemmers mee uit landen zonder olympisch zwembad. Via een gesponsorde beurs in het buitenland hebben zij de vrije slag kunnen leren, waardoor ze komende week zomaar naast Nederlander Arno Kamminga in het water liggen, de jongen uit Katwijk, voor wie zwemmen een uitlaatklep werd rond het overlijden van zijn moeder.

De prinses van Marokko

Zonder financiële steun had ook de Marokkaanse springruiter Abdelkebir Ouaddar (59) Tokio niet bereikt. Meer dan vijftig jaar geleden werd hij op straat in Marrakesh aangesproken door een vrouw van koninklijke statuur: Prinses Lalla Fatima Zohra, zus van toenmalig koning Hassan II van Marokko. Ze had hem zien voetballen en ging met hem mee naar zijn ouders, waar ze voorstelde dat haar familie hun zoon zou adopteren, een traditie onder Marokkaanse vorsten.

De Marokkaanse springruiter Abdelkebir Ouaddar werd als kind geadopteerd door de zus van de toenmalige koning Hassan II van Marokko. Zijn sportcarrière wordt door het koningshuis bekostigd. Foto Presse Sports

Was Ouaddar eerst nog bang voor paarden, na veelvuldig bezoek aan de koninklijke stallen bleek hij een talentvol ruiter te zijn. Zijn sportcarrière wordt volledig door het koningshuis bekostigd. „Ik word zelf als een koning behandeld.”

Hij is niet de oudste deelnemer. Dat is de 66-jarige dressuuramazone Mary Hanna. Haar helden: „Edward Gal en Anky van Grunsven.”

De 21-jarige Japanse schermster Sera Azuma heeft voetballer Neymar als held; er staat niet bij waarom. Haar motto: „Schermen is mijn leven.” Dat van sprinter Abdalla Abubaker Haydar (24) uit Qatar is al even bondig: „Wees snel en heb geduld.”