ECB houdt de rente laag en blijft obligaties opkopen

Monetair beleid Door de rente onder nul te houden en het opkopen van obligaties te continueren, hoopt de ECB dat de inflatie gaat stijgen.

Het hoofdkantoor van de ECB in Frankfurt am Main. De ECB is bereid een tijdelijke overschrijding van haar inflatiedoelstelling toe te staan.
Het hoofdkantoor van de ECB in Frankfurt am Main. De ECB is bereid een tijdelijke overschrijding van haar inflatiedoelstelling toe te staan. Foto Daniel Roland/AFP

De Europese Centrale Bank houdt de negatieve rentes zoals ze zijn, om de economie van de eurozone door de coronacrisis heen te helpen. Ook gaat zij – in hetzelfde tempo als voorheen – door met het massaal opkopen van obligaties. De voortzetting van dit crisisprogramma is bedoeld om de lage inflatie, waar de eurozone al een decennium mee kampt, omhoog te krijgen.

Dat heeft het bestuur van de ECB donderdag bekendgemaakt na haar traditionele vergadering. Dat was de eerste vergadering sinds de ECB eerder deze maand haar inflatiestrategie aanpaste. Daarbij liet zij haar oorspronkelijke inflatiedoel los van onder, maar nabij de 2 procent. Die ruilde ze in voor een zogenoemde symmetrische doelstelling, waarbij de inflatie tijdelijk zowel boven als onder de 2 procent mag uitkomen.

Als gevolg van die strategiewijziging kondigde ECB-president Christine Lagarde donderdag dan ook aan dat de bank bereid is een gematigde en tijdelijke overschrijding van het inflatiedoel toe te staan. Lagarde maakte duidelijk dat de rentes in elk geval laag blijven totdat de inflatie de 2 procent bereikt heeft, en daar voor de middellange termijn op zal blijven hangen. „Dit kan ook een overgangsperiode inhouden waarin de inflatie matig boven de doelstelling ligt.”

Hogere inflatie verwacht

De inflatie in de eurozone is de afgelopen maanden gestegen tot 1,9 procent in juni. Dit tempo zal naar verwachting in de tweede helft van dit jaar verder versnellen, mits het economische herstel doorzet.

Los van het rentebesluit is de woordkeuze van de ECB over de nabije toekomst belangrijk – de zogenoemde forward guidance. Veel marktpartijen baseren hun investeringsbeslissingen en beleggingsbeleid daarop. Met de strategiewijziging van twee weken geleden is ook die woordkeuze veranderd. Door het inflatiedoel op twee te zetten met afwijkmogelijkheden omhoog én omlaag, heeft de ECB meer ruimte om de rentes langer laag te houden én door te gaan met het opkoopprogramma.

Dat is gunstig voor partijen die geld lenen om te beleggen of investeren. De markten reageerden dan ook verheugd op deze nieuwe formulering. De aandelenbeurzen stegen en op de obligatiemarkten stegen de prijzen licht (en daalden daarmee dus de effectieve rentes). De rente op 10-jaars Italiaanse staatsobligaties daalde bijvoorbeeld naar het laagste punt sinds april dit jaar.

De ECB staat gematigde, tijdelijke overschrijding van het inflatiedoel toe

Stevige discussie

Binnen het 25-koppige ECB-bestuur was niet zozeer de rente, als wel het opkoopprogramma voor obligaties onderwerp van discussie. Onder meer president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank liet zich al eerder kritisch uit over het pandemie-opkoopprogramma, waarbij de ECB in totaal 1,850 miljard euro aan obligaties opkoopt (maandelijks 80 miljard) om de lange rentes te drukken.

Dat verzet was in elk geval deze maand tevergeefs, zo bleek donderdag: de ECB houdt vast aan haar richtlijn dat het opkoopprogramma ten minste tot maart 2022 duurt en pas eindigt als de beleidsmakers besluiten dat de coronacrisis voorbij is.

Algemeen wordt ervan uitgegaan dat de monetaire beleidsmakers het echte debat over het al dan niet voortzetten van het opkoopprogramma pas na de zomer zullen gaan voeren. Dan moet ook duidelijker zijn of het virus werkelijk opnieuw opleeft en er dus opnieuw economische steun nodig is. Mocht dat meevallen, dan kan de ECB alsnog besluiten de geldkraan ietsje meer dicht te draaien en de economie op eigen kracht laten groeien.

Bron van onzekerheid

Lagarde zei op de persconferentie direct na de vergadering dat de vooruitzichten voor inflatie in de eurozone nog altijd „matig” zijn, ondanks verwachtingen dat de economie in de eurozone in het komende derde kwartaal een „sterke groei” zal laten zien.

Ze voegde eraan toe dat de verspreiding van de Delta-variant van het coronavirus „een groeiende bron van onzekerheid” voor dat economisch herstel was en dat er nog „een lange weg te gaan is voordat de gevolgen van de pandemie op de inflatie zijn verdwenen”. Dat wijst er volgens analisten op dat het onwaarschijnlijk is dat de ECB haar obligatieaankopen binnenkort zal afbouwen.

Lees ook: Klimaat wordt toetssteen monetair beleid ECB