Voor het Concertgebouw zijn donateurs de reddingsboei

Particuliere fondsen Het Amsterdamse Concertgebouw werd tijdens corona opnieuw gesteund door donateurs. Onder wie Noëlle Bakker, die het Hemelbestormers Fonds stichtte voor jonge musici.

Jolien Schuerveld, directeur van het Concertgebouw Fonds: „Onze donateurs zijn onze reddingsboei, zeker voor kwetsbare onderdelen als innovatieve programmering.”
Jolien Schuerveld, directeur van het Concertgebouw Fonds: „Onze donateurs zijn onze reddingsboei, zeker voor kwetsbare onderdelen als innovatieve programmering.” Foto Lars van den Brink

Tussen maart 2020 en nu was het Concertgebouw 129 dagen half open en 383 dagen dicht. Het is deze zomer gespannen afwachten op wat het najaar zal brengen. Concerten, zeker, maar voor hoeveel mensen? ‘Durven’ die straks ook weer in de zaal te zitten? Nooit meer verkouden zijn was ook wel lekker, hoor je velen zeggen. En thuis is het na anderhalf jaar home improvement beter toeven dan ooit.

Het zijn dit soort gedachten waar Jolien Schuerveld, directeur van het Concertgebouw Fonds, ’s nachts wakker van ligt. „Al gaf de heropening van de Grote Zaal in juni door mezzosopraan Joyce DiDonato wel wat frisse moed, omdat ik daar weer ervoer hoe het is om in een zaal vol anderen eenmalig muziek live te ondergaan”, zegt ze. „Die gemeenschappelijke concentratie heb je thuis niet. Het is allemaal niet meetbaar. Maar het heeft erg te maken met kwaliteit van leven.”

Noëlle Bakker woont om de hoek van het Concertgebouw, in normale weken bezoekt ze soms wel twee concerten per week, van groot symfonisch repertoire tot pianoconcerten en eigentijdse muziek. „Het is precies wat Jolien zegt”, zegt ze. „Ik geniet erg van in de Grote Zaal zitten met mensen die, net als ik, een bepaald muziekstuk goed kennen en zichtbaar zitten te anticiperen op een bepaald moment. Dan kijk je om je heen, en herken je dat van elkaar.”

Lees ook: Deze jonge kunstenaars staan op het punt van doorbreken – en toen kwam corona

Met haar man steunt ze al de Stichting Eigen Instrument, die pas afgestudeerde musici een concertwaardig eigen muziekinstrument schenkt. Vanuit die betrokkenheid bij jonge musici vloog het haar „afgelopen winter opeens aan”, zegt ze. „Ik besefte dat áls de concertzalen weer openen, er een inhaalslag komt. Mensen willen de grote, beroemde musici horen die ze gemist hebben. Het Concertgebouw zal daarop inspringen: grote namen, dure kaartjes. Wat gebeurt er dan met de aanstormende artiesten, met jong publiek? Die mogen achteraan aansluiten. Terwijl talent juist een podium nodig heeft om te kunnen groeien, en je voor het werven van nieuw publiek als zaal ook echt een stap moet zetten. Mijn eigen zoon is dj, hij houdt van muziek. Maar naar het Concertgebouw gaat hij niet – en hij staat voor een heel grote groep.”

Fonds Hemelbestormers

Op aanraden van vriendin Laetitia Smits van Oyen, lid van de Gustav Mahler Kring van het Concertgebouw voor donateurs die minstens 100.000 euro schenken (verdeeld over vijf jaar), schoof Noëlle Bakker aan bij fondsdirecteur Jolien Schuerveld. Meer jonge mensen op het podium én vaker in de zaal – dat was het plan dat na een „aanzienlijke investering” (het exacte bedrag wil Bakker niet bekendmaken) uitmondde in het Fonds Hemelbestormers. Het is nu een van 27 Fondsen op Naam die binnen het Concertgebouw iets specifieks mogelijk willen maken, van meer aandacht voor het Nederlandstalig kunstlied tot strijkkwartetten. Ruim de helft van de Fondsen op Naam is gericht op educatieve doeleinden.

„We waren het heel erg met Noëlle eens”, zegt Schuerveld. „Het Concertgebouw moet het bovendien hebben van initiatieven als het hare. Door corona kijken we aan tegen een gat in de begroting van naar verwachting 5 miljoen euro over 2020 en 2021, ondanks de coronacompensatie van het Rijk en van de gemeente Amsterdam. Onze donateurs zijn onze reddingsboei, zeker voor kwetsbare onderdelen als innovatieve programmering.”

De concerten onder de vlag Hemelbestormers beginnen in het najaar. Op 2 februari volgt de officiële kick-off. Alle bestaande series voor en door jongeren vallen dan onder die naam; lunchconcerten, Jonge Nederlanders, Rising Stars, Grote Pianisten in de Kleine Zaal, Klapstuk, Nieuwe Wereldsterren.

Olievlek

„Grootschalige zichtbaarheid van het initiatief was een voorwaarde voor onze schenking”, zegt Bakker. „Eén overkoepelende naam geeft duidelijkheid. Schaalvergroting. En een olievlek-effect, hopen we.”

Voor de Hemelbestormers-concerten kopen jongeren straks voor 20 tot 30 euro een kaartje. Jolien Schuerveld zoekt „gelijkgestemde donateurs” om de donatie van Bakker verder te ondersteunen, zodat het initiatief minstens vijf jaar kan bestaan. Eén extra donateur werd al gevonden.

Noëlle Bakker: „In de droom die wij hebben ontstaat een situatie waarin jonge musici en jong publiek elkaar aantrekken. Als dat gebeurt, zijn we meer dan blij. Dan hebben we echt iets toegevoegd.”

De artistieke invulling is in handen van Concertgebouw-programmeur Mirjam Wijzenbeek. Heikel punt: wil je als schenker verder überhaupt zichtbaar of bekend zijn? Bakker, lachend: „Normaal liever niet. En ik ga zéker niet op de foto. Maar wanneer je een groot project als dit wilt laten slagen, kun je ook niet helemaal onder je kartonnetje blijven zitten. Het vliegwiel moet wel gaan draaien. En ik praat er graag over, ik word er zeer vrolijk van.”

Hemelbestormers start 22 sept met een Jonge Nederlanders-recital van violist Niek Baar. Verder gepland: 26 nov Faniel Ciobanu (piano); 2 dec Delta Piano Trio (met première nieuw werk Lera Auerbach); 7 dec Daniel Lozakovich (viool). Inl: concertgebouw.nl