Wallonië heeft ‘kolossaal veel geld’ nodig en hoopt op steun van de EU

Watersnood België De economische schade van de overstromingen loopt in de miljarden. De Waalse regering moet snijden in de begroting voor de heropbouw. Voor de regio is het crisis op crisis.

Een week na de overstromingen tekent de economische schade in onder andere het zwaar getroffen Pepinster zich scherp af.
Een week na de overstromingen tekent de economische schade in onder andere het zwaar getroffen Pepinster zich scherp af. Foto Chris Keulen

„Ik kan niet meer. Er komt geen eind aan.” Op de parkeerplaats van Le Château des Thermes in het Waalse Chaudfontaine staat een man naast een volle container uit te puffen, samen met zijn al even bemodderde collega’s.

Ruim een halve week is verstreken sinds de overstromingen en het viersterrenhotel langs de rivier de Vesdre waar gasten normaal komen voor wellness-behandelingen en de thermen, biedt nog altijd een troosteloze aanblik. Wat een parkje voor het hotel was, is een bruinige massa van omgewaaide bomen die vol plastic zakken hangen. Het zwembad zit onder de modder, de ramen op de begane grond zijn gebarsten en uit de ingang lopen mensen af en aan met puin. Er is nog maanden werk te verzetten voor het hotel weer open kan, vrezen de aanwezigen.

Terwijl woensdag nog tientallen vermisten gezocht werden, tekent de economische schade in Wallonië zich steeds scherper af. Dorp na dorp hoopt het vergane huisraad zich langs de wegen op. Het Waalse spoornet ligt voor de helft plat, pas eind augustus verwacht het spoorbedrijf volledig operationeel te zijn. Negenduizend gezinnen moeten op zoek naar een ander onderkomen. Het kan weken of zelfs maanden duren voor duizenden andere gezinnen weer water, gas en elektriciteit hebben.

Klap na klap

Voor de Waalse regio is het de zoveelste klap. Sinds de economische crises en torenhoge werkloosheid door de sluiting van de mijnen en de zware industrie in de vorige eeuw, is de Waalse economie altijd structurele zwakheden blijven vertonen. Toen er zicht was op eindelijk een sluitende begroting, kwam corona. En nu is er het water. De nood is dermate hoog dat moet worden gesneden in de begroting om adequate hulp te kunnen bieden. Ruimtelijke ordening, huisvesting, waterbeleid, economie, vervoer, werk: allemaal vallen ze in principe onder de regionale bevoegdheden in België.

„We moeten eerlijk zijn”, zei de Waalse minister-president Elio Di Rupo dinsdag. „We hebben kolossaal veel geld nodig.” Hoeveel kon de premier nog niet zeggen. Di Rupo kondigde aan voorlopig in elk geval alleen al 2 miljard euro uit te trekken, waarbij de 4 miljoen die het Rode Kruis tot nu toe ophaalde een schijntje lijkt. Een aanzienlijk deel daarvan zal moeten komen uit het economisch ‘relance-plan’ dat de Waalse regering bij de formatie in 2019 beloofde.

Dat plan was bedoeld om de economie, pre-corona, een steuntje in de rug geven. De Waalse regio stond er toen al niet goed voor. In 2019 lag de werkgelegenheid er op 65 procent, bijna 11 procentpunten minder dan die in Vlaanderen. De inkomens zijn er relatief laag. Een op de vier kinderen leeft in armoede. En hoewel de Waalse economie in 2019 een kleine 1,6 procent groeide, was dat zoals altijd minder dan de groei in de Vlaamse regio.

De nu zwaar getroffen stad Verviers sleepte zich het laatste decennium uit een diep economisch dal, maar nog altijd ligt het gemiddelde jaarlijks bruto-inkomen er onder de 15.000 euro.

Lees ook: Zoektocht naar vermisten in België: ‘Sommige mensen vinden we nooit meer terug’

Uitgehold

In maart werd geschat dat de totale kosten van de coronacrisis voor Wallonië in 2020 alleen al zo’n 2,1 miljard euro zouden bedragen. Nu komt daar dus nog een watersnoodramp bovenop. Het relance-plan, dat in 2019 zo ambitieus werd aangekondigd en dat in mei van dit jaar al een post-coronatoekomstplan was geworden, zal aanzienlijk uitgehold worden door de hersteloperatie. Van de 2 miljard die Di Rupo reeds beloofd heeft, wordt 800 miljoen uit de relance-fondsen gehaald. Dat gaat ten koste van andere projecten. Welke worden geschrapt, is nog niet duidelijk. Het resterende bedrag komt uit de schatkist (200 miljoen euro) of wordt geleend (1 miljard).

Wallonië hoopt daarnaast op geld van de EU. Bij het Europees noodfonds zijn reeds aanvragen ingediend, zei de Belgische premier Alexander De Croo afgelopen weekend. Met het geld zullen onder andere slachtoffers – ook mensen die niet verzekerd zijn – worden voorzien van een cheque van in eerste instantie 2.500 euro. Verder is 75 miljoen bedoeld voor huisvesting. Ook ondernemers kunnen een schadevergoeding krijgen.

Voor de toeristische sector en andere bedrijfstakken in grote delen van Wallonië is het de vraag of het genoeg is om deze zoveelste klap te boven te komen. Half juli tot half augustus is de piek van het toeristisch seizoen. Nu ziet de sector de zomer opnieuw in het water vallen, nadat vorig jaar de inkomsten ook al gehalveerd werden door corona.

„Blijf niet weg. We hebben jullie nodig!”, zei Joris Vandendooren van vakantiehuisjesuitbater Ardennes-Etape dit weekend strijdvaardig in de Vlaamse krant De Morgen. Veronique Cosse van het Waals toerisme-observatorium zag het minder rooskleurig: „Het is duidelijk dat het zomerseizoen nu al naar de vaantjes is.”