De filmische kracht van alledaagse geluiden

Anatomie van de tv-serie Welke onderdelen maken een serie goed? Deze zomer ontleden we wekelijks de televisieserie. Van de eerste seconde tot de allerlaatste scène. Deze week: Geluid

Het geluid in The Underground Railroad is net zo indrukwekkend als het camera werk.
Het geluid in The Underground Railroad is net zo indrukwekkend als het camera werk. Beeld Amazon Prime

Een trein die verderop naar het station boemelt. Spelende kinderen. Een hond die woest aanslaat omdat er een vreemde auto voorbij zijn erf is gereden. De achtergrondgeluiden in de eerste aflevering van de recente HBO-hit Mare of Easttown zijn zo alledaags dat ze niet eens opvallen. Toch zijn ze stuk voor stuk post production, achteraf dus, aan de beelden toegevoegd.

De hond? Die was er helemaal niet tijdens de opnames. Maar omdat de scène speelt aan de rand van de stad, een plek waar de wat gemenere honden waken, vond de sound editor geblaf noodzakelijk.

Geluid geeft sfeer aan een scène en bepaalt bovendien de plaats. Een woonwijk waar een trein doorheen rijdt, betekent ‘stads’. Een straat waar je kinderen hoort spelen, signaleert dat het een rustige woonwijk is. En een grote, grommende hond zegt: we hebben de nette woonwijk achter ons gelaten, waakzaamheid is hier geboden.

Het geluid van een televisieserie bestaat uit meerdere lagen. Van alledaagse geluiden en geluidseffecten, zoals deze, tot de achtergrondmuziek of soundtrack. De laatste valt meestal het meest op. Wie aan Stranger Things denkt, hoort direct de sfeervolle synthesizermuziek en de herkenbare jaren tachtig klassiekers die op de soundtrack staan. Maar nummer één en twee zijn net zo belangrijk om de serie geleefd te maken.

Bij geen enkele recente titel werden alle geluidslagen zo magistraal ingezet als bij The Underground Railroad, de Amazon Prime-miniserie naar het Pulitzer Prize winnend boek van Colson Whitehead over een jonge vrouw die ontsnapt van een plantage in Georgia dankzij een ondergronds spoornetwerk.

Het was zelfs zo dat recensenten de soundscape veelvuldig apart benoemden – The New York Times noemde het de ‘meest opvallende tv-soundscape sinds Twin Peaks: The Return’ – iets dat niet vaak gebeurt in een tv-recensie. Maar bij de serie van Oscarwinnaar Barry Jenkins is het geluid net zo indrukwekkend als het prachtige camerawerk en het aangrijpende verhaal.

Zo is het scherpe getjirp van de cicaden op en rondom de plantage in Georgia regelmatig overweldigend. Een ritmisch pulseren dat benauwend is, maar op momenten ook doet denken aan een naderende trein. Een geluid dat je voelt in je lijf, zelfs op de bank.

Slavenvanger Ridgeway wordt vanaf het begin achtervolgd door getik. Eerst een klok en daarna de constante slag van een hamer op een aambeeld – een geluid dat verwijst naar zijn vader, de ijzersmid die zo teleurgesteld was in zijn zoon. Maar het getik geeft ook aan dat Ridgeway wordt ingehaald door de tijd. Zo worden alledaagse geluiden verheven tot kunst.

Ook het gebruik van muziek is opvallend in The Underground Railroad. Jenkins besloot iedere aflevering te eindigen met een zogenaamde needle drop, waarbij het beeld op zwart gaat, de titel van de serie in grote witte letters in beeld komt en muziek van onder meer Kendrick Lamar, Outkast en Childish Gambino erin knalt. Het werkt net zo effectief als een blaffende hond, alleen dan precies andersom: in plaats van je een omgeving intrekken, haalt het je er met een ruk uit. Terug naar de veiligheid van je eigen bank. Iets dat bij The Underground Railroad geen overbodige luxe is.