Marie (Blance Gardin) krijgt een sekstape voorgeschoteld waarmee ze vervolgens gechanteerd wordt, in ‘Effacer l’historique’.

Interview

Regisseur Benoît Delépine: ‘Op de sekstape na, is alle misère in de film op eigen ervaring gebaseerd’

Interview | Benoît Delépine en Gustave Kervern Het Franse regisseursduo Benoît Delépine en Gustave Kervern schetst een herkenbare dystopie van machteloosheid en stress in een gedigitaliseerde wereld. „Om één gênante avond weg te poetsen moet je een maand vrij nemen en vijf geeks inhuren.”

Regisseur en acteur Gustave Kervern (58) heet eigenlijk K/Vern, de oud-Bretonse spelling van zijn naam. Dat veranderde hij nadat hij maandenlang had moeten wachten op een rijbewijs: K/Vern kon men niet uitprinten.

Dat soort technologische impasses en modern ongemak, exponentieel toegenomen met de digitalisering, vormen de kern van het droogkomische pareltje Effacer l’historique van het Franse regisseursduo Benoît Delépine en Gustave Kervern. De hulplijn met 33 minuten wachttijd voor 11 cent per minuut. De vergeten wachtwoorden. Die bossen oplaadstekkers. Dat dure bed met een kapot latje waarvan een reserveonderdeel maanden in het Suezkanaal bleef steken, volgens track & trace.

Delépine en Kervern schetsen een zeer herkenbare dystopie waarin overheid en bedrijfsleven elke aansprakelijkheid wegmoffelen in anonieme protocollen en procedures terwijl burgers alles exact moeten verantwoorden – ook als dat een dagtaak wordt. De onvrede, machteloosheid en stress ondervangen de drie suburbane helden van Effacer l’historique met alcohol, vreugdeloos hedonisme en overconsumptie, al is hun onderlinge solidariteit de enige echte troost. Het trio is slachtoffer van sociale media. Marie wordt gechanteerd met een sekstape, chauffeur Christine krijgt geen klanten vanwege één ongunstige beoordeling en weduwnaar Bertrand hoopt een nare video over zijn dochter van Facebook te krijgen. Ze zijn machteloos, of kan de hacker God helpen?

Op de sekstape na, is alle misère in de film op eigen ervaring gebaseerd, zegt Delépine als hij ons samen met Kervern en actrice Blanche Gardin te woord staat tijdens de Berlinale van 2020; Effacer l’historique wint daar de Juryprijs. „Ik heb überhaupt geen libido meer, wie weet komt dat ooit terug. Gustave en ik zijn niet technofoob of digibeet, maar technologie overweldigt ons soms wel, de onpersoonlijkheid en afstand die het in de hand werkt kan mensen vermalen.”

Uw helden willen iets ongedaan maken op internet. Hoe ziet u de macht van big data?

Blanche Gardin: „Het is een groot experiment, nooit eerder vertrouwden we ons hele privéleven toe aan machines. Wilde je vroeger van de aardbodem verdwijnen dan hoefde je alleen een koffer met foto’s en documenten te verbranden en zelfmoord te plegen. Nu moet je om één gênante avond weg te poetsen een maand vrij nemen en vijf geeks inhuren. Dat is beangstigend. Ik ben niet reactionair, maar niet elke verandering is per se vooruitgang.”

Over zelfmoord gesproken: auteur Michel Houellebecq heeft een cameo als suïcidale klant. Wat hebben jullie met hem?

Benoît Delépine: „We maakten in 2014 een film met Michel, Near Death Experience, waarin hij negentig minuten lang zelfmoord overweegt. Hij is dus onze suïcidespecialist, vraag niet waarom. Maar we zijn dol op zijn boeken en voelen veel affiniteit met zijn blik op het leven als een au fond futiele onderneming. Eigenlijk willen we Michel gewoon op de filmset om daarna door te zakken in de kroeg. Misschien pleegt hij ooit echt zelfmoord, maar ik hoop dat hij geen haast maakt want hij is een uitzonderlijk mens, indrukwekkend zoals ook Gérard Depardieu dat is. Dat soort mensen worden zeldzaam.”

Grappig dat uw helden nostalgisch terugblikken op het gele-hesjesprotest. Dat lijkt voor hen even ver weg als 1968 voor de babyboomers…

Delépine: „We worden zo continu gebombardeerd met data, nieuws en feiten dat we enorm snel vergeten wat gisteren nog het belangrijkste ter wereld leek te zijn. Was er niet iets met een Arabische Revolutie? En een burgeroorlog in Syrië? Het nieuws streeft er 24 uur per dag naar iets te vinden om ons bang te maken.”

Lees ook: Een jaar gele hesjes: ‘Woede is nu nog groter’

Kervern: „Ik zag wel wat in de gele hesjes. Dat ging om de benauwde positie van de moderne middenklasse, net als onze film eigenlijk. Een revolutionair moment, maar vraag je of een revolutie nu nog kan, dan zeg ik nee. De helft van deze stad, Berlijn, werd ooit geregeerd via een door generaties van briljante marxistische denkers uitgedacht alternatief voor het kapitalisme. Uiteraard mislukte dat faliekant, we zijn nu eenmaal mensen. De gele hesjes wilden zelfs niets weten van ideologie, programma of organisatie, dus die waren bij voorbaat al gedoemd. Het enige wat hen bond was razernij op een maatschappij die tegen ze samenspant.”

Misschien is er te veel amusement voor een revolutie? Het fanatiekste gele hesje in uw film, Christine, is verslaafd aan bingewatchen.

Kervern: „Bingewatchen maakt deel uit van een grotere beweging om ons permanent achter een scherm te zetten. Klein, groter, grootst, op het werk en in je vrije tijd, het lichaam immobiel op die stoel, als een zak meel. Dat kan nooit gezond zijn.”

Blanche Gardin: „Ik wil hier bevestigen: ook ik ben verslaafd aan tv-series. Ze doen alles om je junkie te maken, met hun cliffhangers. Net als mijn mobieltje met zijn piepjes, meldingen en vleierij. Het is pure dope allemaal. Ik hoor dat jonge mensen daardoor veel minder de liefde bedrijven. Heel treurig allemaal.”

Zijn jullie cynici?

Delépine: „Absoluut niet, we voelen juist enorm mededogen met onze helden.”

Kervern: „Die scène met die bezorger die huilt als een baby omdat het werk hem paranoïde bejegent en onmogelijke eisen stelt. We lachen maar tegelijk breekt het ons hart. Waarom richten wij werk zo in dat het mensen totaal vernedert?”

Ziet u een rode lijn in uw werk?

Delépine: „Die rode lijn is dat we steeds grappen maken. En als we denken: dit gaat te ver, dan komt het in de volgende film.”