Reportage

De psychologen staan paraat in Valkenburg

Overstromingen De burgemeester wandelt door Valkenburg om de schade op te nemen. „Nu de eerste rotzooi weg is, merk ik dat veel mensen erdoorheen zitten.” Een medewerker van casino Copacabana heeft slapeloze nachten.

Onbruikbare gokautomaten in amusementshal Copacabana in Valkenburg na de overstroming van de Geul.
Onbruikbare gokautomaten in amusementshal Copacabana in Valkenburg na de overstroming van de Geul. Foto Chris Keulen

Buiten schijnt de zon alsof in Valkenburg vorige week helemaal nooit grote hoeveelheden rivierwater woest door deze straten hebben geklauwd. Overal liggen hopen afval: kleding, matrassen, bankstellen, ijskasten, hout en stenen.

Inwoners klitten bij elkaar en bespreken de gebeurtenissen. Iemand vertelt verontwaardigd dat vakantieparken grof geld verdienen aan gedupeerden die tijdelijk elders onderdak nodig hebben. Beveiligers houden ramptoeristen op afstand.

En daar is ook burgemeester Daan Prevoo aan de wandel, met experts om de schade op te nemen. „Nu de eerste rotzooi weg is, merk ik dat veel mensen erdoorheen zitten”, vertelt hij.

In hartje Valkenburg staat de stoep vol speelautomaten. „Allemaal naar de klote”, zegt Richard Stolwerk, directeur van het bedrijf dat amusementshal Copacabana in hartje Valkenburg exploiteert. „We hadden honderdvijftig automaten en die zijn elk 10.000 euro waard. Dat alleen is dus al 1,5 miljoen euro schade.”

Stolwerk was de ochtend na de overstroming op weg naar het casino toen hij, wadend door een laag water, in een gat naast een brug viel. „Ik stond ineens helemaal onder. Daar ga ik, dacht ik.”

Hij wandelt naar het gat dat provisorisch is gedicht met zand, naast de Geul. „Kijk eens wat een lief riviertje het nu weer is.”

Hij is getroffen door het contrast van het natuurgeweld met de omgeving. „Hier zaten we in de ellende en honderd meter verderop zag je mensen hardlopen. Die hebben nergens last van gehad. Bizar.”

Lees ook: Elk land zijn eigen beleid, ‘maar we wentelen niks op elkaar af’

Het casino biedt binnen een troosteloze aanblik. Het water heeft zich teruggetrokken en heeft slierten modder achtergelaten, op de vloerbedekking en het meubilair, tegen de muren. Medewerkers demonteren de speelautomaten en slepen ze naar buiten. Stroom heeft het casino nog steeds niet.

De gebeurtenissen hebben diepe indruk gemaakt. Het moet woensdagavond ongeveer tien uur zijn geweest toen de meesten van de ongeveer dertig tot veertig bezoekers al waren vertrokken vanwege het slechte weer, en de laatst overgebleven twee medewerkers voor alle zekerheid zandzakken voor de deur hadden gelegd. Iedereen veronderstelde dat de wateroverlast zo’n vaart niet zou lopen.

Tot in tien minuten tijd ineens alles onder water stond. „Dik een meter hoog”, zegt Stolwerk, wijzend naar foto’s op zijn mobiele telefoon. „Vies, stinkend water.” Keukenblokken vielen om en dreven door de automatenhal. „Het water stroomde van voren en van achteren de zaak binnen. Levensgevaarlijk.”

Foto Chris Keulen

Water uit de roulettetafel

Amanda Coldenhoff stond te koken voor de gasten toen er water van achteren naar binnen liep. „Ik probeerde het weg te dweilen, maar dat was niet te doen. Toen liep ik naar voren en kwam er ineens een stroom naar binnen.”

Ze ging op de roulettetafel zitten. „Maar toen kwam het water uit de roulette.” Vervolgens ging ze samen met haar collega op de balie zitten. Ze belden enkele malen 112. „Maar de hulpdiensten kwamen er in deze straat niet doorheen.”

Het was koud. Hun voeten hingen in het water. Ze raakten „lichtelijk in paniek” door het „verwoestende geluid” van het water en het aanzicht van voorbijdrijvende terrassen. Coldenhoff: „Je probeert er niet aan te denken dat je misschien nooit meer weg komt.”

Burgemeester Prevoo ziet het als zijn belangrijkste taak „onzekere” inwoners „perspectief” te bieden

Ze heeft met haar collega geprobeerd naar achteren te lopen. „Maar de achterdeur was gebarricadeerd.” Onderweg moesten ze uitwijken voor sierbomen en hamlappen. „Alles dreef voorbij.”

Pas na bijna vier uur werden ze opgehaald met een shovel. Tegen vijven ’s ochtends was ze thuis in Maastricht. „Ik heb slapeloze nachten. Ik denk de hele tijd wat ik anders had kunnen doen.”

Lees ook: Dijkgraaf Limburg slaapt drie uur per nacht: ‘Alle records sneuvelen. Dit is historisch’

Teelt van maïs en bieten

Voor gedupeerden heeft de gemeente maatschappelijk werkers en psychologen paraat staan en daar wordt veelvuldig gebruik van gemaakt. Burgemeester Prevoo ziet het als zijn belangrijkste taak de „onzekere” inwoners van Valkenburg, maar ook van de andere gemeentelijke kernen Houthem en Schin op Geul „perspectief” te bieden.

Hij heeft ideeën om dit soort watersnood in de toekomst te voorkomen. „We moeten beginnen met maatregelen in België.” Je zou al in Wallonië meer buffers moeten aanleggen, meer ruimte voor de rivier. „Zodat de stuwing vermindert. Want alles wat uit België komt, komt uiteindelijk ook in de Geul terecht.”

Hij wil ook de teelt van maïs en bieten en aardappelen aan banden leggen. „Die teelten houden geen water vast. Het water spoelt veel te gemakkelijk in de Geul.”

En natuurlijk moet Nederland niet alleen een groots programma hebben om grote rivieren veiliger te maken, maar voortaan ook voor de beekdalen. „Voor zo’n programma neem ik graag het initiatief.”

En verder wandelt hij, op weg naar de volgende gedupeerde.