Aangrijpend familieportret rond de liefde voor een kwetsbaar gezinslid

Zap De onvoorwaardelijke liefde van de zussen voor hun grote broer komt steeds terug, in de documentaire Voor jou wil ik zijn. „Maar weet hij dat we bestaan?”

Janine Barlo met haar broer Albert-Jan in de documentaire Voor jou wil ik zijn.
Janine Barlo met haar broer Albert-Jan in de documentaire Voor jou wil ik zijn. Human

Als Janine Barlo aan haar broer vraagt hoe het gaat weet ze dat ze geen antwoord zal krijgen. Tenminste, niet met woorden. Albert-Jan heeft het syndroom van Down en praat niet. Zo nu en dan komt er een schreeuw of een ander geluid uit, ook op een feestje ter ere van zijn vijftigste verjaardag. Terwijl er cadeautjes worden uitgepakt voor ‘Ab’ is het gissen wat hij precies meekrijgt van de festiviteiten. Het feestje is de opening van Voor jou wil ik zijn (Human), de eerste lange documentaire van regisseur Marinka de Jongh. Ze heeft een nuchter en tegelijk aangrijpend familieportret gemaakt waarin de onvoorwaardelijke liefde voor een kwetsbaar familielid centraal staat.

Moeder Ineke heeft de ziekte van Parkinson en zelf veel zorg nodig, vader Jan doet wat hij kan, maar is ook niet meer de jongste. Vanwege de zeer ernstige verstandelijke beperking heeft Ab 24 uur per dag zorg nodig. Hij verblijft in een woongroep, maar is ook vaak thuis bij Janine. Op de kleuterschool ontdekte ze dat niet iedereen zo’n broer heeft als Albert-Jan. Ze voelde als zich als kind al snel verantwoordelijk voor hem. „Ik weet niet wat je wil”, zegt ze bijna routineus als ze samen in de keuken staan. Dit heeft ze vaker gezegd. Iets later probeert ze een selfie te maken, maar de broer heeft daar weinig zin in. „Waarom wil je dat nou nooit”, zegt ze lachend. Uiteindelijk lukt het toch om een leuk plaatje te schieten.

Het wordt snel duidelijk dat De Jongh geen documentaire heeft gemaakt waarin mensen gesloopt worden door een moeilijke situatie of een falend zorgsysteem. Ze laat vooral zien hoe Janine, en ook haar jongere zus Annette, indrukwekkend nuchter met alles omgaan.

Intieme momenten

De camera mag aanwezig zijn bij intieme momenten, onder onder meer tijdens een intense pedicure en in de aanloop naar een ingreep in het ziekenhuis. Janine moet haar broer vasthouden wanneer hij zwaar tegenstribbelt bij het in narcose brengen. Zonder zus zou het simpelweg niet lukken. „En dan valt hij op mijn schoot in slaap en dan ligt hij in een roesje”, vertelt ze later over dit proces. Ook het verschonen van zijn luier wordt besproken. Dit alles wordt sober, subtiel en zonder effectbejag gepresenteerd. De Jongh neemt op de juiste momenten afstand.

Oplettende kijkers zullen zus Annette herkennen als Anna Bol, uit de jaren negentig-comedyserie Oppassen. De actrice is er vaak bij om te helpen, ook tijdens het ziekenhuisbezoek. Als blijkt dat Ab uit voorzorg moet overnachten, blijven beide zussen bij hem in de kamer slapen. De geluiden die hij maakt zijn vertrouwd, legt Janine uit. Dat deed hij ook toen ze jong waren en het gaf haar toen een thuisgevoel. „Hij is er, mij kan niks gebeuren.” De liefde van de zussen voor hun grote broer komt steeds terug, ook als de frustratie groot kan zijn. Ze hebben alles aardig onder controle.

Dan gebeurt er iets bijzonders

En dan slaat tijdens het filmen de coronacrisis toe. Ook de familie Barlo kan eigenlijk alleen via telefoon en videoschermen communiceren. Direct contact met Albert-Jan is niet mogelijk. Het personeel van de woongroep houdt de zussen op de hoogte met opgenomen filmpjes. Iedereen maakt zich zorgen over het isolement van de kwetsbare broer. Die zorgen blijken niet terecht, want er gebeurt iets bijzonders: Albert-Jan leeft juist op tijdens de eerste lockdown. Minder prikkels lijken goed voor hem. „Mist hij ons wel?” vraagt Janine zich af. „Weet hij dat we bestaan?” Na een tijdje mogen de zussen hem van een afstandje bekijken als hij een wandeling maakt met zijn begeleider. Ze schieten vol als ze hem zien lopen, misschien ook vanwege het idee dat ze op dat moment even helemaal niet nodig zijn.

Thijs Schrik vervangt deze week Arjen Fortuin.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.