Schade door de Maas, of door de Geul? Dat maakt uit voor of het wordt vergoed

Overstromingen Ook verzekeraars zijn verrast door het hoogwater in Limburg. Verzekeringen tegen overstromingen zijn niet vanzelfsprekend.

Inwoners van Valkenburgkijken tussen het puin ruimen door naar Max Verstappen op Silverstone.
Inwoners van Valkenburgkijken tussen het puin ruimen door naar Max Verstappen op Silverstone. Foto’s Marcel van Hoorn/ANP

Wordt alle schade vergoed voor de Limburgers wier huis is ondergelopen? Zo makkelijk ligt dat nog niet.

Al in het weekend van 10 en 11 juli waarschuwde het KNMI voor de vele regenval in het zuiden van Nederland. Toch werd bijna heel het land overvallen door het hoge water in Zuid-Limburg. Niet alleen regende het hard, maar ook kwamen de rivieren steeds hoger te staan door watertoevoer uit België en Duitsland, zwaar getroffen door het noodweer.

Behalve de bewoners van Limburg zeggen ook het KNMI en verzekeraars behoorlijk overvallen te zijn door de ernst en gevolgen van het noodweer afgelopen week. En dat terwijl het meteorologisch instituut onlangs nog een samenwerking met de verzekeraars is aangegaan, onder meer om gegevens uit te wisselen, en zo mensen beter voor te kunnen bereiden op weerschade. Die samenwerking is nog volop in ontwikkeling, en het is maar de vraag of het noodweer en de schade als die van vorige week beter te voorspellen waren geweest. „Dit was echt een uitzonderlijke situatie”, aldus een woordvoerder van het Verbond voor Verzekeraars. „De verwachte impact van zulke lokale gebeurtenissen kunnen we nog niet goed in kaart brengen.”

Early Warning Centre van KNMI

Om de preventie en de gevolgen van weergelateerde schade beter in beeld te kunnen brengen, werken ze nauw samen met het zogeheten Early Warning Centre van het KNMI. De organisaties willen hiermee weerwaarschuwingen verfijnen: eerder en gedetailleerder waarschuwen als dat kan, aangeven wat de schade kan zijn, en hoe mensen zich hierop kunnen voorbereiden. Denk aan groente in kassen eerder oogsten in verband met hagel, of apparatuur die snel moet worden opgeborgen.

Afgelopen week maakte het Verbond voor Verzekeraars de schadeclaimcijfers voor 2020 bekend. Daaruit blijkt dat vorig jaar voor bijna 300 miljoen euro aan weergerelateerde schade is geclaimd. Sinds 2007 bedraagt dat bedrag jaarlijks gemiddeld 277 miljoen euro.

Overstromingsschade was lang een verhaal apart in Nederland. Sinds de watersnoodramp van 1953 waren verzekeraars huiverig om vrijwel alle vormen van wateroverlast standaard te dekken. De schade van nog zo’n overstroming zou zo groot zijn dat verzekeraars de last niet zouden kunnen dragen.

Maar tegenwoordig is schade door hevige regenval en overstromingen stukken beter te verzekeren, soms in aanvullende polissen. Ook ging in 1998 de Wet tegemoetkoming schade bij rampen in, waardoor particulieren en bedrijven ten minste een gedeeltelijke tegemoetkoming kunnen ontvangen bij grote rampen, zoals die vorige week in Limburg.

De afgelopen jaren wordt lokale overstromingsschade steeds vaker aan de standaard poliswoorwaarden toegevoegd, aldus de woordvoerder van het Verbond. „Wij brachten in 2018 een adviesrapport uit over overstromingen, waarin we verzekeraars adviseerden om dit in hun opstalverzekering [een verzekering die gaat over alles wat vast zit aan je huis] op te nemen. Nu zie je dat steeds meer verzekeraars dat op een of andere manier in de polisvoorwaarden zetten.”

Lees ook: Het Rijk vergoedt overstromingsschade in Limburg (maar niet alles)

Bij het verzekeren voor overstromingen wordt onderscheid gemaakt tussen twee typen waterkeringen: primaire waterkeringen, zoals dijken bij de grote rivieren, de Noordzee en het IJsselmeer, en niet-primaire waterkeringen bij kleinere rivieren zoals de Geul en de Gulp. Deze laatste twee rivieren overstroomden afgelopen week en veroorzaakten veel schade. Turien & Co Assuradeuren bieden sinds vorig jaar een volledige overstromingsdekking voor huiseigenaren, schrijft de Consumentenbond. Centraal Beheer en FBTO dekken sinds vorige maand de schade door het overstromen van niet-primaire waterkeringen, net zoals ASR of Ditzo dit vorig jaar in een aantal verzekeringen hebben opgenomen.

De meeste verzekeringen zullen niet de schade dekken door overstroming van de Maas, omdat het hier op primaire waterkeringen gaat. „Dat gebeurt misschien heel incidenteel, maar de schade is zo groot, dat het voor ons niet te dragen is”, aldus een woordvoerder van ASR.

Miljoenen euro’s

ASR-topman Jos Baeten zei in maart dit jaar in een interview met RTL Nieuws dat de geclaimde weergerelateerde schade toeneemt. Dat kan met miljoenen euro’s per jaar zijn. „Dat ga je terugzien in de premies.” Met andere verzekeringsbestuurders pleitte hij voor de komst van een noodfonds voor extreme weerrampen.

Zowel de verzekeraars als het KNMI zijn het er over eens dat de frequentie van dit soort noodweer door klimaatverandering alleen maar hoger zal worden. Het KNMI zegt zelfs dat het vorige week voor het eerste een code rood uitgaf voor zware regen. „Vooral dat het zo lang blijft regenen is opvallend. Klimaatverandering heeft hier een bijdrage aan geleverd doordat de lucht warmer en vochtiger is dan voorheen.”

Behalve bij verzekeringen kunnen mensen met hun schade ook bij de overheid terecht. Omdat de regio tot rampgebied is verklaard, is de Wet tegemoetkoming schade bij rampen in werking getreden. Het gaat dan om schade die niet ‘redelijkerwijs’ gedekt wordt door de verzekeringspolis.

Het zal nog wel even duren voor duidelijk is hoe groot de schade in Limburg precies is. Het water moet eerst wegtrekken of weggepompt worden. „Dan komen er ‘reconditioneringspartijen’, die kijken wat er kan worden schoongemaakt of gedroogd, wat er gerepareerd kan worden, en wat echt vervangen moet”, zegt de ASR-woordvoerder. „Dan pas kunnen de experts de schade opmaken.”