19,5 miljoen euro boete voor farmaceut Leadiant om machtsmisbruik

CDCA De Italiaanse farmaceut verhoogde de prijs van een geneesmiddel tegen een zeldzame stofwisselingsziekte tot 14.000 euro. „Een zeer ernstige overtreding”, zegt ACM.
De prijs voor CDCA werd met duizenden euro's verhoogd.
De prijs voor CDCA werd met duizenden euro's verhoogd. Foto Niels Blekemolen

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft farmaceut Leadiant een boete opgelegd van 19,5 miljoen euro. Volgens de toezichthouder heeft de Italiaanse geneesmiddelenfabrikant een veel te hoge prijs gerekend voor het medicijn CDCA, dat wordt gebruikt door patiënten met een zeldzame en chronische stofwisselingsziekte. Het is een uitzonderlijk hoge boete voor machtsmisbruik.

De farmaceut maakte daarmee misbruik van zijn economische machtspositie, oordeelt de consumentenwaakhond. „Leadiant heeft na een beperkte investering en met weinig risico een enorme prijsverhoging doorgevoerd voor een al lang bestaand geneesmiddel”, zegt Martijn Snoep van de ACM. „Er is hier helemaal geen sprake van innovatie. Wij beschouwen dit als een zeer ernstige overtreding.” De prijsverhoging leverde de farmaceut een zeer hoog rendement op en jaagt de maatschappij wel op hoge kosten, zegt Snoep.

Het betreft een geneesmiddel tegen de zeldzame stofwisselingsziekte cerebrotendineuze xanthomatose (CTX). In Nederland gebruiken zo’n zestig mensen CDCA. Omdat het een chronische ziekte betreft, moeten deze patiënten het geneesmiddel hun hele leven blijven gebruiken. De ACM laat weten dat het Leadiant, hoewel het een Italiaanse farmaceut is, een boete kan opleggen, omdat het middel door Nederlandse patiënten wordt gebruikt. „Ze leveren in Nederland en hebben daarmee hier een markt.”

Maatschappelijke verontwaardiging

In 2008 nam Leadiant een op CDCA gebaseerd middel over van een andere farmaceut. De maximale prijs in Nederland was in die tijd 46 euro per verpakking van honderd capsules. Eind 2009 veranderde het bedrijf de naam en verhoogde de prijs tot 885 euro. In 2017 verkreeg Leadiant het recht tien jaar lang als enige een op CDCA gebaseerd middel op de Europese markt te brengen. De verkoopprijs is verhoogd tot 14.000 euro, waardoor het middel ongeveer 153.000 per patiënt per jaar kostte.

De hoge prijs leidde tot grote maatschappelijke verontwaardiging. Het Amsterdamse UMC slaagde er in januari 2020 in om het middel in eigen apotheek te bereiden. De ACM stelt nu vast dat Leadiant in de periode tussen juni 2017 en december 2019 beschikte over een economische machtspositie. Er waren in die periode geen alternatieven beschikbaar. Patiënten waren daardoor afhankelijk van de farmaceut en de prijs was volgens de ACM „buitensporig hoog en onbillijk”.

In een reactie zegt Leadiant het „fundamenteel oneens” te zijn met de „aantijgingen” van de ACM. Topman Antonio Gama da Silva zegt dat het bedrijf zich inzet om het leven van patiënten met een zeldzame ziekte te verbeteren. „We zijn ervan overtuigd dat we altijd correct en in overeenstemming met alle geldende regelgeving hebben gehandeld.” De farmaceut zegt de boete aan te zullen vechten.

Lees ook: Hoe een farmaceut de prijs van een oude pil vervijfhonderdvoudigde