‘Drinkende journalisten kunnen de reputatie van de Spelen schaden’

Onderweg naar de Olympische Spelen Japan doet er alles aan om de Spelen coronavrij te houden. Zo krijgen meereizende media te maken met strenge regels.

Na een urendurende check op de luchthaven wacht journalisten in Tokio strenge quarantaine en regels in hotels. De eerste dagen moet er dagelijks worden getest en ingeklokt bij de hotelbewaker.
Na een urendurende check op de luchthaven wacht journalisten in Tokio strenge quarantaine en regels in hotels. De eerste dagen moet er dagelijks worden getest en ingeklokt bij de hotelbewaker. Foto’s Dennis Boxhoorn

Het voelt olympisch bij gate F7 op Schiphol, als vrijdagmiddag atleten en coaches uit alle windstreken zich bij journalisten voegen, en weldra opstijgen voor hun trip naar Tokio. Het gebeurt immers maar eens in de vier jaar dat het groen van Saoedische schutters meereist met het rood van Panamese atleten, het lichtblauw van Argentijnse badmintonners en het oranje van Nederlandse judoka’s.

Dat palet vliegt vol verwachting naar de Spelen, het grootste evenement op aarde, dat eind deze week begint. Ook met ingehouden adem, omdat het vanuit Nederland onvoorstelbaar is hoe het in de Japanse hoofdstad moet zijn, nu daar voor de vierde keer de noodtoestand geldt, en buitenlanders als potentiële virusbrengers worden gezien. Niet geheel onterecht, zou zondag blijken. Toen werd het coronavirus ín het Olympisch Dorp bij twee sporters vastgesteld, die meteen in afzondering moesten. In totaal meldde Tokio zondag duizend nieuwe besmettingen op 14 miljoen inwoners, van wie 55 meewerken aan de Spelen. Zelfs het ondoordringbaar geachte membraan rond olympisch Japan blijkt poreus. In het vliegtuig wordt gewaarschuwd: het kan twee tot zeven uur duren om de douane te passeren. Na aankomst op luchthaven Narita worden sporters en staf meteen van de pers gescheiden. Team NL loopt achter een vrouw aan die de leden naar een afgezonderde plek op de luchthaven brengt. Daar wacht de coronatest. Daarna reizen de meesten door naar Chiba voor een laatste trainingskamp.

Veertiendaags activiteitenplan

Voor journalisten, veertig man en een enkele vrouw, is in een gang een lange rij stoelen neergezet. Olympische werknemers in een beschermend pak controleren of de gevraagde paperassen zijn meegenomen. Het belangrijkst is OCHA, het digitale registratiesysteem dat menig journalist de voorbije weken tot wanhoop dreef, omdat het in veel gevallen pas op de dag van vertrek toegankelijk werd. De Japanse autoriteiten moesten eerst een veertiendaags activiteitenplan goedkeuren – waar precies in staat wie zich waar, wanneer en waarom ophoudt – en deed dat pas in extremis.

OCHA zou QR-codes genereren om de anti-virusprocedures op de luchthaven op te starten. Zonder kwam je het land niet in, al waren er berichten dat een ondertekende gezondheidsverklaring afdoende was in geval de techniek niet meewerkte. De organisatorische chaos was ongekend in Japan, in aanloop naar de uitgestelde Spelen.

In geval van droge mond zijn citroenen afgebeeld, met het woordje ‘imagine’ erboven

Na anderhalf uur wachten wordt de tweede groep journalisten naar een ruimte gebracht waar reizigers in normale tijden via een horizontale roltrap binnen een paar seconden voorbij zouden zoeven. Nu zijn er hokjes gemaakt, met schotten afgeschermd als stemlokalen, en krijgt men een plastic buisje met trechter aangereikt om in te spugen. In geval van een droge mond zijn afbeeldingen van citroenen en Japanse pruimen in zuur opgehangen, met het woordje ‘imagine’ erboven.

Lees ook dit interview Ruiters Gal en Minderhoud samen in Tokio: ‘We gaan het toch niet alleen over de liefde hebben hè?’

Daarna begint het wachten op een negatieve uitslag. Er zijn journalisten die meteen in slaap vallen, terwijl anderen aan het werk gaan of in gesprek raken. Na twee uur worden perskaarten uitgereikt alsof het olympische medailles zijn. Niemand test positief.

Wie dacht vervolgens naar buiten te kunnen lopen, komt bedrogen uit. Er volgen loketten met douaniers die om een gestempeld quarantainebewijs vragen en er blijken nog twee QR-codes in de OCHA-app verstopt te zitten. De hele procedure neemt vijf uur in beslag. Men wordt bij het uitgaan bedankt voor het wachten.

In een verlaten aankomsthal wacht een oude, bebrilde man met een lijstje in zijn handen. Hij roept het uit als hij de juiste hotels gevonden heeft. Een dame in blauwe Tokyo2020-kledij leidt daarop blijmoedig de weg naar een touringcar, en na een rit van een half uur naar de Tokyo City Air Terminal waaiert iedereen in taxi’s uit naar het juiste hotel – gedurende de eerste veertien dagen in Japan mag geen vreemdeling het openbaar vervoer gebruiken. Het journaille, nu bijna zes uur in Tokio, heeft met geen ‘gewone’ Japanner contact gehad. Zo begint de olympische quarantaine.

Drinkend in de binnenstad

Er zijn journalisten die onder de afzondering uit kwamen. De afgelopen dagen werden sommigen drinkend in de binnenstad van Tokio gezien. Uit een e-mail van de organisatie: „Deze incidenten kunnen de reputatie van de Spelen schaden. Als dit doorgaat, zullen we onderzoek doen en actie ondernemen.”

Voor de meesten geldt drie dagen opsluiting. Dat klinkt naar, maar valt mee. Ontbijten kan in het hotelrestaurant. Op de begane grond is een kleine supermarkt. Wie wat wil kopen, moet bij een bewaker met politiepet naam, kamernummer en vertrektijd invullen. De journalist moet binnen een kwartier weer binnen zijn. In de lobby mag hij vrij bewegen.

Foto Dennis Boxhoorn

Bij de ingang van het hotel in de wijk Koto is een olympische busstop ingericht. Een dame met een logistieke functie – ze wil niet met haar naam in de krant uit angst haar baan te verliezen – zegt dat ze onlangs is gaan hardlopen, ’s avonds, in een nabijgelegen park. Hoe? Ze liet haar telefoon thuis. Zo omzeilde ze het GPS-systeem dat de Japanners gebruiken om olympisch personeel in de gaten te houden. Maar dat was toen inklokken nog niet nodig was.

Op de kamer is het krap voor een man van 1,90 meter. Gelukkig is er een raam, met uitzicht op een metrolijn en een rij bomen. Het is hoogzomer in Tokio, met zonovergoten dagen van boven de dertig graden. Door het kantelkiepraam komen stadse geluiden naar binnen; geruis van auto’s, lachende mensen, het spelcomputerige deuntje dat een naderende metro aangeeft.

Halverwege quarantainedag één gaat de telefoon. Er staat een meneer van de organisatie aan de receptie. Hij komt een speekselmonster halen, gedeponeerd in een plastic flesje – de olympische versie van een PCR-test. Online is een barcode aan de accreditatie gekoppeld. De uitslag volgt binnen 12 uur. Zo gaat het de eerste drie dagen, daarna om de vier.

De avond valt en het koelt af in klam Tokio. De logistieke dame wees op een goede plek om eten af te halen. De telefoon blijft thuis. Het hotel heeft een tamelijk grote parkeerplaats. Je zou er kunnen hardlopen, heen en weer, op en neer. Elk kwartier even inklokken, bij de bewaker met de pet.