Opinie

Ondanks de pijn verdienen de nieuwe Europese klimaatplannen alle steun

Europese klimaatplannen

Commentaar

In de week dat de Europese Commissie omvangrijke klimaatplannen ontvouwde die de opwarming van de aarde moeten helpen afremmen, was in Zuid-Limburg op huiveringwekkende wijze te zien hoe klimaatverandering eruit kan zien. Auto’s die als lucifersdoosjes worden meegesleurd. Huiseigenaren die met de moed der wanhoop zandzakken leggen of al naar het dak zijn gevlucht. De beelden gaan door merg en been. In Duitsland en België vielen tientallen doden.

De Watersnoodramp van 1953 lijkt misschien ver weg, maar zit altijd ergens in het Nederlandse achterhoofd. In 2016 werd die latente vrees het basisingrediënt voor een tv-serie. In ‘Als de dijken breken’ verandert de Randstad niet alleen in een woeste zee, maar ook in een gebied waar het recht van de sterkste snel de overhand neemt. Fictie, maar toch ook weer niet helemaal. Volgens wetenschappers gaat klimaatverandering gevolgen hebben voor weerpatronen, en kan dat uiteindelijk ook weer gevolgen hebben voor de bestaanszekerheid van grote groepen mensen.

De vraag of de huidige wateroverlast in Zuid-Limburg direct verband houdt met de klimaatcrisis is niet makkelijk te beantwoorden. Er kan ook sprake zijn van een ongelukkige samenloop van meteorologische omstandigheden. Maar het KNMI voorspelde al in 2014 dat de neerslag extremer zal worden naarmate Nederland, en de aarde, verder opwarmt. De hoeveelheid regen die gemiddeld in een jaar valt nam in Nederland al met 26 procent toe tussen 1910 en 2013 en het KNMI verwacht dat het verder zal toenemen. Op de vraag of Nederland vaker met extreme regenval te maken zal krijgen, is het antwoord dus een volmondig ‘ja’. Ook elders in de wereld zijn er volop signalen dat het klimaat zich roert. De bosbranden in Australië liggen vers in het geheugen. En de extreem hoge temperaturen in het westen van Canada en de VS zijn volgens onderzoekers alleen mogelijk door de verhoogde concentratie broeikasgassen.

Door de coronacrisis is de klimaatcrisis wat naar de achtergrond geraakt maar het is zonder meer een van de grootste uitdagingen van de komende decennia. Dat de Europese Unie deze handschoen nu oppakt met een megaklimaatpakket, bestaande uit maar liefst twaalf wetten, is daarom goed nieuws.

De EU laat al jaren zien dat economische groei en vermindering van uitstoot prima hand in hand kunnen gaan. Sinds 1990 groeide de Europese economie ‘cumulatief’ met 60,5 procent, terwijl de CO2-uitstoot met ruim 20 procent daalde, onder meer dankzij het in 2005 opgetuigde ETS (Emission Trade System). Bedrijven moeten nu al op de markt ter compensatie ‘emissierechten’ kopen. Daardoor is er een prijs gezet op uitstoot – en is het dus interessant geworden om dat minder te doen én om te investeren in schonere technologieën.

Om internationale klimaatdoelen te kunnen halen, is echter meer nodig. Met het pakket van afgelopen week moet het tempo flink worden opgevoerd. Vooral baanbrekend is het voornemen om fossiele brandstoffen over de hele breedte écht duurder te maken. Dit kan gevolgen hebben voor sectoren die tot nu toe min of meer buiten schot bleven, maar waar grote energiewinst te behalen valt: scheep- en luchtvaart, wegtransport, maar ook gebouwenverwarming. De zware industrie (staal, cement, aluminium, kunstmest) zal als gevolg van de plannen meer moeten gaan betalen voor CO2-uitstoot. Vanaf 2035 mogen er ook geen diesel- en benzine-auto’s worden gemaakt.

De hogere energieprijzen zullen ook gevolgen hebben voor huishoudens, en dat maakt meteen duidelijk waar de pijn zit. Voor veel Europeanen zal iets meer betalen te doen zijn, maar voor zo’n 100 miljoen huishoudens is het dat niet, schat oud-PvdA-leider Diederik Samsom, een van de architecten van de klimaatplannen en de rechterhand van Eurocommissaris Frans Timmermans. Mede daarom wil de Europese Commissie een ‘sociaal klimaatfonds’ optuigen voor burgers en voor kleine bedrijven die deze last minder goed kunnen dragen.

Het gaat vooralsnog om voorstellen waarover stevig onderhandeld zal worden de komende jaren. Wat de plannen nu al succesvol maakt, is het duidelijke signaal dat ermee wordt afgegeven: er komt hoe dan ook een grote verandering aan in het klimaatbeleid, bereid je daarop voor. Deze week klonk er meteen kritiek. Interessant genoeg werden de plannen wel gunstig ontvangen door Volkswagen, dat flink investeert in elektrische auto’s. Dat maakt ook meteen duidelijk dat de tijden echt aan het veranderen zijn: anders dan voorheen zijn er nu alternatieven voor fossiele brandstoffen. Wie dat nu nog weigert in te zien, leeft op een andere planeet.