Lastig uit te leggen en een grote verrassing: Titane is de winnaar van de Gouden Palm

Gouden Palm Winnaar Titane, de Franse horrorfilm van regisseur Julia Ducournau, was een daverende verrassing op de 74ste editie van filmfestival Cannes. De Nederlandse inzendingen vielen buiten de prijzen.
Regisseur Julia Ducournau is de winnaar van de Gouden Palm voor haar film 'Titane'.
Regisseur Julia Ducournau is de winnaar van de Gouden Palm voor haar film 'Titane'. Foto Johanna Geron/Reuters

De jury van het 74ste filmfestival van Cannes zorgde zaterdag in Theater Lumière voor een daverende verrassing door het Franse horrordelirium Titane als winnaar van de Gouden Palm uit de hoge hoed te toveren. Juryvoorzitter Spike Lee was kennelijk zo enthousiast over deze keuze dat hij zich de winnaar aan het begin van de ceremonie al liet ontglippen, tot verbijstering van de zaal.

De imponerende, assertieve regisseur Julia Ducournau (37) van Titane is de eerste Franse vrouw die de Gouden Palm wint en de tweede vrouw sinds Jane Campion met The Piano in 1993 de prijs wint. Op de zege van Titane had niemand gerekend: de filmpers wuifde de film weg als verpletterend, maar onvast vergeleken met Ducournau’s wilde, maar meer gefocuste filmdebuut Grave (Raw) over een kannibalistische dierenarts in opleiding.

Titane is best lastig uit te leggen. Een vrouwelijke seriemoordenaar met vaderissues laat zich, als zij zwanger raakt van een Cadillac en tegen de lamp dreigt te lopen, als zoon adopteren door een verknipte brandweercommandant. Ducournau kreeg het idee voor de film door een terugkerende nachtmerrie waarin zij auto-onderdelen baarde, vertelde de regisseur deze week. Ze erkende de invloed van de ‘body horror’ en het metaalfetisjisme van David Cronenberg en Shinya Tsukamoto. „Die twee zitten diep in mijn dna.”

Ex aequo

Deze keuze voor een Gouden Palm was radicaal: de jury maakte het zich juist heel gemakkelijk door andere prijzen ex aequo uit te reiken. Zo ging de Grand Prix – tweede prijs – naar Asghar Farhadi’s subtiele Iraanse moraalvertelling A Hero, waar de schlemiel Rahim een zak goud vindt en voor elke goede daad keihard wordt bestraft. Maar Farhadi moet de prijs delen met de Fin Juho Kuosmanen, wiens warmbloedige Hytti nro 6 (Coupé 6) ook breed in de smaak viel. De film vertelt het verhaal van een lesbische Finse archeologe die een coupé in de nachttrein naar Moermansk moet delen met een brallende, handtastelijke Russische kompel. Na deze ‘meet cute from hell’ volgt een magische, volstrekt overtuigende toenadering: een pleidooi om elkaar werkelijk te zien en te horen.

Ook de Juryprijs – derde prijs – bleek dubbel. Memoria van de Thaise mysticus Apichatpong Weerasethakul won met een filmische meditatie waarin Tilda Swinton als een botanist in Colombia een onthutsend dof geluid hoort en de rimboe in slaapwandelt. Geïnspireerd door Weerasethakuls eigen ervaring met het irritante ‘exploding head syndrome’; een film van eindeloos lange shots en opvallende soundscapes.De film deelde de Juryprijs met Ahed’s Knee van de Israëlische regisseur Nadav Lapid: een tussen hysterie en ennui zwalkende reis van een linkse regisseur naar een woestijndorp, waar moederissues, zelfhaat en razernij over politiek opportunisme, belichaamd door ambtenaar Yahalom, op unieke wijze verknoopt raken.

Lees ook: Op filmfestival Cannes valt dit jaar vooral het vele naakt en de expliciete seks op

Beste regie en acteurs

Beste regie ging naar de Franse regisseur Leos Carax voor zijn groteske rockmusical Annette, de openingsfilm van Cannes; beste script naar het drie uur lange Japanse Drive My Car van Ryûsuke Hamaguchi, een Murakami-bewerking waarin een getroebleerd toneelregisseur en zijn chauffeur nader tot elkaar komen.

Caleb Landry Jones werd gekozen tot beste acteur. In Nitram van de Australische geweldsspecialist Justin Kurzel speelt hij glazig de massamoordenaar Martin Bryant, die in 1996 in Port Arthur 35 mensen doodde en 23 verwondde. Nitram is een intiem portret van een psychopaat en een kritiek op een samenleving die hem een wapenarsenaal laat aanleggen.

De Noorse actrice Renate Reinsve, vooraf ieders favoriet, werd beste actrice als de door amoureuze en existentiële keuzestress geplaagde millennial Julie in The Worst Person in the World. De filmpers volgde haar gang naar het podium met verhoogde interesse: Reinsve vertelde iedereen dat ze voor haar rode loper een halve emmer vol had gebraakt en voorspelde dat ze dat bij winst in het theater Lumière zou herhalen. Dat viel mee.

Nederlanders buiten de prijzen

Deze uitslag betekent dat Paul Verhoeven net als in 2016 Cannes met lege handen verlaat, toen viel zijn film Elle niet in de prijzen. Het polariserende nonnenepos Benedetta debuteerde deze week wel sterk in de Franse bioscoop. Ook Gijs Nabers Hongaarse liefdesdrama The Story of My Wife viel buiten de prijzen, al voorspelde regisseur Ildikó Enyedi hem na zijn doorbraakrol als kapitein Schörr een grote toekomst. „Als ze hierna nog niet zien hoeveel charisma hij heeft, is de hele wereld blind.”

Lees ook: Hoe acteur Gijs Naber deze week terechtkwam op de rode loper in Cannes

Cannes’ 74ste editie kan terugkijken op een redelijke competitie die matig werd bezocht, met een derde minder journalisten dan in 2019 - vorig jaar werd het grootste filmfestival ter wereld vanwege de coronapandemie geschrapt. Vrijdag maakte directeur Thierry Frémaux bekend dat er zo’n 70 positieve gevallen waren op circa 50.000 tests: wie niet volledig was gevaccineerd, moest elke 48 uur een spuugtest doen. Dat getal is veel hoger dan de twee tot drie gevallen waar Cannes eerder mee schermde, maar wijst nu ook weer niet op een uitbraak van de ook aan de Cote d’Azur oprukkende Deltavariant. Al kan de zaak nog een staartje krijgen: vanwege het ‘plaatje’ van goed gevulde bioscopen zette Cannes bezoekers dicht op elkaar en hield de balkons vaak gesloten.