Woest kolkende rivieren, weggeslagen huizen en een reeks evacuaties – een rampdag

Noodweer Delen van Nederland, en vooral van Duitsland en België zijn zwaar getroffen door overstromingen na overvloedige regenval.

Rivier de Ahr bij Insul, Duitsland.
Rivier de Ahr bij Insul, Duitsland. Foto Michael Probst

Op een rampdag die geen grenzen kende, met woest kolkende rivieren, weggeslagen huizen, auto’s die als speelgoed bovenop elkaar eindigden, vatte de Belgische premier Alexander De Croo het gevoel van honderdduizenden Duitsers, Belgen en Nederlanders samen. „Bij deze brute natuurkrachten voelen we ons bijzonder klein”, zei hij. „We hebben beelden gezien die apocalyptisch zijn. Er is veel menselijk lijden, van onder meer mensen die hun hele levenswerk door het water in enkele minuten weggespoeld zien worden.”

In één, hooguit twee dagen is in het westen van Duitsland, het oosten van België en het zuiden van Nederland evenveel regen gevallen als anders in twee maanden. En de bodem was al verzadigd. Rivieren overstroomden, hier en daar brak een dijk door of werd een brug weggeslagen, honderdduizenden mensen kwamen zonder stroom of drinkwater te zitten, op veel plaatsen viel het treinverkeer stil en werden doorgaande wegen onbegaanbaar. De voorlopige balans, donderdagavond: zeker 93 doden en honderden vermisten in Duitsland, vijftien doden in België. Niemand durfde nog een schatting te maken van de schade, maar nu al is duidelijk dat die in de tientallen miljoenen zal lopen.

Wijnbouwgebied

In Luik, met bijna 200.000 inwoners de vierde stad van België, waarschuwde de burgemeester donderdagavond dat mensen die langs de snel stijgende Maas wonen, beter weg konden gaan of in ieder geval hoger gelegen verdiepingen moesten opzoeken. Wie niet in de stad woont, werd verzocht zo snel mogelijk weg te gaan.

De gouverneur van de Duitse deelstaat Rijnland-Palts zei vertwijfeld: „We hebben nog nooit zo’n ramp gezien. Het is een enorme verwoesting.”

Het zwaarst getroffen gebied ligt tussen de Maas in België en Nederland en de Rijn in Duitsland. In veel gemeenten daar staan de straten onder water, zijn kelders volgelopen.

Lees ook deze reportage vanuit het Duitse Euskirchen: Hier liggen de etalagepoppen languit in het puin

In Duitsland is vooral de landkreis Ahrweiler, een streek met veel wijnbouw, zwaar getroffen. Verschillende mensen kwamen om toen zij verdronken in ondergelopen kelders. Er zijn bovendien nog tientallen vermisten. De buiten haar oevers getreden rivier de Ahr sloeg hele muren weg van de karakteristieke vakwerkhuizen. Volgens regionale bestuurders zijn veel slachtoffers woensdagnacht in bed verrast door het razendsnel gestegen water. In Noordrijn-Westfalen kwamen twee brandweerlieden om.

In het dorp Blessem, bij Erftstadt, stortten verschillende huizen in. Veel mensen zouden zich nog in hun woningen bevinden en redding is vaak niet mogelijk, melden de lokale autoriteiten vrijdagochtend. Daarnaast hebben de hulpdiensten een gaslek vastgesteld, maar kunnen ze de plek niet bereiken om het lek te dichten.

In het Belgische Verviers kwamen zeker vijf mensen om, en in Pepinster stortten tien huizen in bij een overstroming van de rivier de Vesdre. Onder een ingestorte brug werd daar een lichaam aangetroffen.

In België en Duitsland begon het water in de ondergelopen steden en dorpen in de loop van donderdag langzaam te zakken, waardoor gaandeweg meer inzicht kwam over de slachtoffers en de schade. Maar in Zuid-Limburg bestond donderdagavond grote zorg over de waterstand van de Maas. Inwoners van twee wijken in Maastricht werden opgeroepen te vertrekken, net als die van enkele dorpen in de omgeving. Voor de dorpen Visserweert en Aasterberg en omliggend gebied in de gemeente Echt-Susteren werd donderdagavond een evacuatiebevel afgekondigd. Defensie stuurde honderden extra militairen naarde provincie. Uiteindelijk bereikte het water vrijdagochtend vroeg net niet het gevreesde hoogste niveau. Vrijdagochtend werden zo’n 550 bewoners van Roermond geëvacueerd vanwege het stijgende water. Veel basisscholen sloten de deuren.

Premier Mark Rutte maakte donderdag bekend dat het overstroomde Limburg tot rampgebied is verklaard. Het Rijk zal daardoor financieel kunnen bijspringen als verzekeringen schade niet dekken. Rutte gaat vrijdag naar Limburg, naar „streken waar het komende dagen spannend wordt”.

In Echtershausen, Duitsland, is een boom omgevallen door de heftige regen. Foto Sebastien Bozon / AFP

Zowel de Belgische premier De Croo als de Duitse christen-democraat Armin Laschet, minister-president van Noordrijn-Westfalen en lijsttrekker van de CDU bij de komende verkiezingen, legden een verband tussen de natuurramp en klimaatverandering. „We zullen steeds weer tegenover zulke gebeurtenissen staan, en dat betekent dat we maatregelen om het klimaat te beschermen, moeten versnellen, op Europees, federaal en wereldwijd niveau”, zei Laschet.

„Wat we hier vandaag zien, is iets wat we de laatste decennia niet meegemaakt hebben”, zei De Croo in de Belgische Kamer. „Het klimaatpanel van de VN heeft meermaals aangegeven dat extreme weerfenomenen, zowel extreme droogte als extreme neerslag, steeds meer zullen voorkomen.” Bondskanselier Angela Merkel, op een afscheidsbezoek in de Verenigde Staten, sprak van „dramatische” overstromingen en „een catastrofe”.

Dit artikel is vrijdagochtend 16 juli 2021 geactualiseerd.