Recensie

Recensie Muziek

Trio Zadig tovert Beethoven en Dvorak uit de klankkast van een geleende viool

Concertgebouw In de Kleine Zaal van het Concertgebouw schetste Trio Zadig dinsdag mysterieuze sferen in Beethovens ‘Geister’. Dvoraks ‘Dumky’ groeide uit tot een episch verhaal.

Foto Trio Zadig

Voltaires romanfiguur Zadig valt ten prooi aan vreemde en tragische wendingen van het lot voordat hij vorst van Babylonië wordt. Wie zijn ensemble Trio Zadig noemt, moet dus rekening houden met het onverwachte. Dat merkte violist Boris Borgolotto, wiens instrument het dreigde te begeven, vlak voor het optreden in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Hij belde met Muziekhaven in Zaandam, waar violist Mathieu van Bellen in de auto stapte om hem het instrument van zijn vrouw Maria Milstein te brengen, „want dat is wat toegankelijker om binnen één seconde op te kunnen spelen”.

Milstein toverde op haar viool in het Van Baerle Trio menigmaal Beethovens Geister en Dvoraks Dumky uit de klankkast. Onder de handen van Borgolotto gebeurde dat opnieuw. Iets wat de verleidelijke mythevorming voedt dat zo’n instrument zelf ook een geheugen heeft.

Spookachtige klank

In Beethovens Vijfde Pianotrio vond Zadig de spookachtige klank, waaraan het stuk zijn bijnaam Geister – geestverschijning – dankt. Vooral in het ‘Largo’ leek het alsof het drietal afdaalde naar een geheimzinnige crypte: pianist Ian Barber verklankte soms de voetstappen op de trap, cellist Marc Girard Garcia en violist Borgolotto belichaamden de stemmen die zich loszongen uit de duistere diepte.

Lees ook dit interview met cellist Yo-Yo Ma: ‘Beethoven hield altijd hoop op een betere toekomst’

Hoogtepunt was het monumentale Dumky Trio van Dvorak. Zadig liet de zes delen uitgroeien tot hoofdstukken in een episch verhaal, en hun instrumenten werden personages, broers of jeugdvrienden die elkaar na vele jaren opnieuw treffen, elkaar omhelzen, herinneringen ophalen aan onstuimige avonturen en oude liefdes, soms ruziën en overvallen worden door weemoed over voorbije tijden.

Wat in beide stukken vooral opviel, waren de prachtige melodieën en lijnen die Beethoven en Dvorak schreven voor de cello, vaak de meest bescheiden stem in de kamermuziek, maar in het Trio Zadig werd Garcia’s instrument het hart van de muziek, zijn snaren ontpopten zich tot – zoals Voltaire in Zadig schrijft – de dunne draden waaraan het lot van sterfelijken hangt. Zijn ‘gezang’ liet niemand onberoerd.

Video: Trio Zadig speelt het Geister Trio van Beethoven.