Opinie

Nee erven-Lindgren, Pippi Langkous is een vrouw, geen popje

Op bevel van de erven-Lindgren moeten wereldwijd alle Pippi Langkous-illustraties worden aangepast naar de oorspronkelijke Zweedse. Joyce Roodnat zal de anarchistische, onverschrokken Pippi van de Nederlandse illustrator Carl Hollander missen.

Joyce Roodnat

‘Waarom word ik nou zo woedend?”, app ik naar een collega die ook een vriend is. „Dat is omdat je iets afgepakt wordt”, antwoordt hij.

Maar wat wordt me nou helemaal afgepakt? De Nederlandse illustraties bij Astrid Lindgrens Pippi Langkous. Sinds vorige week weet ik dat er ‘oorspronkelijke’, Zweedse, illustraties bestaan en dat die op bevel van de erven-Lindgren wereldwijd toegepast moeten worden. Ingrid Vang Nyman maakte ze bij de eerste uitgave in 1945. En zo slecht zijn ze niet. „Er zullen nieuwe generaties zijn die dat koesteren”, appt wijs mijn vriend & collega. Daar heeft hij vast gelijk in.

Maar als je hebt geleefd met ‘onze’ Pippi-illustraties van Carl Hollander, zie je in een oogopslag wat ze tekortkomen: anarchie. De Zweedse Pippi is een springerig, ongevaarlijk, lollig meisje. Pippi volgens Carl Hollander straalt overtuigde vrouwelijkheid uit zonder daar de gebruikelijke kwetsbaarheid aan te verbinden. Lief voor andere kinderen, maar volwassenen moeten het eerst verdienen en de lat ligt hoog. Op iedere tekening twinkelt haar oogopslag van spot met autoriteiten. Ze is geen redeloze oerkracht die ‘nu eenmaal’ zo is. Ze is onverschrokken Pippi – en dat weet ze.

Lindgrens erven willen nu af van Carl Hollanders versie. De Pippi-boeken worden wereldwijd gestroomlijnd tot één ‘merk’, waar je ook Pippi-popjes en ‘happy socks’ en zo van kunt kopen. Ze hadden het ook anders kunnen aanpakken. Bijvoorbeeld in de lijn van Alice in Wonderland. Menige grootheid illustreerde dat boek, de een nog geweldiger dan de ander en Alice blijft er des te springlevender door.

Pippi Langkous volgens de Nederlandse illustrator Carl Hollander. (‘Pippi Langkous’, uitg. Ploegsma) Ill Carl Hollander/foto Erik van Zuylen

Astrid Lindgren zelf zou exclusief deze illustraties gewild hebben, zeggen haar erven. Dat kunnen ze niet weten, Lindgren stierf in 2002. En het doet ook niet ter zake. Kunstwerken groeien met de tijd mee, ze stapelen telkens een andere betekenis op de eerdere. Wat er nu gelezen wordt in Anna Karenina kon Tolstoj niet bevroeden. Hoe er op de slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum wordt gekeken naar het portret van Oopjen Coppit zou Rembrandt niet begrijpen. Maar dat betekent niet dat het onzin is. Goeie kunst leeft voort en heeft altijd iets nieuws en iets anders te zeggen. Is Pippi trans? Is Pluk van de Petteflet non-binair? Je zou ze best zo kunnen lezen, denk ik.

De Pippi-tekeningen van Carl Hollander zijn niet onwrikbaar. Wel doen ze me veel meer dan de Zweedse. En aangezien de boel op slot gaat, koop ik gauw een reserve-Pippi-boek met Hollanders tekeningen. Nu het er nog is. Voor een kleinkind dat nog niet eens in de maak is. Voor de zekerheid.