Analyse

Na excuses doet het kabinet nu ook toezeggingen

Coronadebat Meer thuiswerken, meer aandacht voor ventilatie: nu het coronabeleid kraakt, komt premier Rutte de Kamer graag tegemoet.

De Tweede Kamer is terug van reces vanwege de snelle toename van de coronabesmettingen.
De Tweede Kamer is terug van reces vanwege de snelle toename van de coronabesmettingen. Foto ANP / Bart Maat

De vertrouwde plenaire zaal, met de kenmerkende blauwe stoelen, het groene tapijt en de roodkleurige schilderingen van Rudi van de Windt, was woensdag door de Tweede Kamer ingeruild voor de statige Ridderzaal – het Kamergebouw wordt immers verbouwd. In een ingelast coronadebat, nog geen week nadat de Kamer donderdag met zomerreces ging, viel ook op hoe anders de toon van het parlement over de coronabestrijding was. Waar de Kamer 24 juni nog unaniem had ingestemd met versnelde versoepelingen, was de vraag die woensdag domineerde: hoe kon het zó snel zó misgaan?

Vlak voor het debat was de sfeer losjes. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) kwam glimlachend binnen en zei „mooie zaal hè?” tegen de Kamerleden die wat onwennig hun plek zochten in de historische zaal vol kroonluchters, wandtapijten en houten bankjes. Het was voor het eerst sinds 1951 dat de Kamer debatteert in de Ridderzaal, vertelde voorzitter Vera Bergkamp. Ook toen was een verbouwing de reden.

Sorry zeggen heeft geen enkele zin als er vervolgens niks wordt geleerd

Lisa Westerveld GroenLinks-Kamerlid

Zodra het debat begon werd de toon ernstig. Nederland kreeg de afgelopen weken te maken met een ongekende nieuwe besmettingsgolf. Het kabinet liet eind juni alle coronamaatregelen los, op de 1,5 meter na, waarna het aantal besmettingen in ruim een week exponentieel groeide van ruim 500 naar meer dan 10.000. Dat had grote gevolgen: eind vorige week besloot het kabinet de nachthoreca weer te sluiten en festivals te verbieden, waar superspreading events waren ontstaan. Door de hoge besmettingsgraad staan vakanties onder druk omdat Nederland donderdag waarschijnlijk rood kleurt op de kaart van het Europese RIVM.

Rutte had maandag al excuses aan Nederland gemaakt voor de „inschattingsfout” die is gemaakt. SP’er Maarten Hijink had het liever over „een kardinale blunder”. Veel partijen vroegen zich af hoe het kabinet zich zo in de opkomst van de besmettelijke Deltavariant kon vergissen. D66-Kamerlid Jan Paternotte betreurde het dat „de winst die in maanden tijd is geboekt in twee weekenden is verdampt”. GroenLinks-woordvoerder Lisa Westerveld zei: „Sorry zeggen heeft geen enkele zin als er vervolgens niks wordt geleerd.”

De premier toonde zich net als maandag deemoedig. Hij noemde de nieuwe besmettingsgolf „een ontzettend ellendige situatie die het kabinet zich aanrekent”. Hij bezwoer dat het kabinet wel lessen trekt. Bij de laatste versoepelingen is volgens Rutte het gedragseffect op mensen die weer massaal wilden feesten „totaal onderschat”. Rutte wilde de kritische Kamer tegemoet komen, maar deed dat onhandig. Uit het niets zei hij dat het advies zoveel mogelijk thuis te werken per direct weer geldt, zoals sommige partijen willen. Rutte beloofde PVV-leider Geert Wilders ook vrij onverwacht dat ‘ventilatie’ naast handen wassen, afstand houden en testen het vierde basisadvies wordt.

Lees ook: Rutte en De Jonge maakten een bewuste keuze, die fout was

Bovendien liet minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) woensdagavond weten dat hij de prikpauze tussen twee vaccinaties gaat verkorten van 35 naar 25 dagen, om het tempo te verhogen.

Welke strategie?

Het debat ging lang over strategie. Het doel van het beleid was steeds: voorkomen dat de gezondheidszorg overbelast raakt. Nu meer mensen zijn gevaccineerd wordt de kans op overbelasting van de zorg kleiner. Maar wat te doen wanneer, zoals nu, het aantal besmettingen plotseling zo fors stijgt en de ziekenhuisbezetting nog niet?

De linkse en rechtse oppositie zijn over die vraag zeer verdeeld. Partijen als PvdA en Bij1 zien in de explosie van besmettingen het bewijs dat het sturen op ziekenhuisopnames niet werkt. „Gaan we het virus eindelijk indammen, om een grote ziektelast en virusvarianten te voorkomen”, vroeg PvdA-Kamerlid Attje Kuiken zich af. Bij1-leider Sylvana Simons zei dat het sturen op IC-opnames „slecht beleid is geweest, het heeft ons heel veel zieken en doden gekost”.

Rechtse partijen zien bij het kabinet juist een verschuiving naar het sturen op besmettingen waarover zij bezorgd zijn. SGP-leider Kees van der Staaij waarschuwde voor „blinde paniek”. Nicki Pouw-Verweij van JA21 vindt dat Nederland nu snel moet leren leven met het coronavirus. „Maak omgaan met risico’s weer het uitgangspunt van beleid.” Volgens Rutte is er aan het doel van het coronabeleid niets veranderd. Door het zeer hoge aantal besmettingen kunnen de ziekenhuisopnames eind deze week al sneller gaan stijgen. Dat wil het kabinet met de nieuwe maatregelen beheersen, benadrukte Rutte.

Lees ook: ‘Paniek over de Deltavariant van het coronavirus is onterecht’