Kabinet werd compleet overrompeld door de besmettingsgolf

Coronavirus Het aantal besmettingen verzesvoudigde in één week. Het RIVM keek alleen naar de verwachte ziekenhuisopnames.

De huidige besmettingsgolf begon na de versoepelingen die het demissionair kabinet op 26 juni doorvoerde.
De huidige besmettingsgolf begon na de versoepelingen die het demissionair kabinet op 26 juni doorvoerde. Foto ANP / Hollandse Hoogte / Jeffrey Groeneweg

Niet eerder sinds het begin van de coronacrisis in Nederland ging het aantal besmettingen zo snel omhoog als afgelopen week. De bijna 52.000 positieve coronatests die bij het RIVM werden geregistreerd is een verzesvoudiging vergeleken met de week ervoor, bleek dinsdag. Reproductiegetal R steeg van 1,37 naar 2,17.

Ruim 375.000 mensen lieten zich testen, 142 procent meer dan een week eerder, en van hen was 13,4 procent positief in de GGD-teststraat, vergeleken met 4,5 procent de week ervoor. In de meeste gevallen gaat het om de besmettelijke Deltavariant.

De huidige besmettingsgolf begon na de versoepelingen die het demissionair kabinet op 26 juni doorvoerde. Vooral jongeren zochten voor het eerst in maanden weer massaal het nachtleven op en dat is te zien in de cijfers. Het aantal positieve tests nam met 907 procent toe in de leeftijd 18 tot en met 24 jaar. Voor de groep tussen de 25 en 29 jaar steeg het aantal positieve tests met 856 procent. Ook in de overige leeftijdsgroepen is een stijging te zien, maar niet zo fors.

Lees ook: Onderschatting en overmoed: hoe het kabinet zich toch weer door het coronavirus liet verrassen

Overrompeld

Uit een reconstructie van NRC van de afgelopen weken blijkt hoe het kabinet en het RIVM compleet werden overrompeld door de besmettingsgolf. In het advies over de versoepelingen van eind juni schreef het Outbreak Management Team (OMT) nog dat er op korte termijn geen stijging van het aantal infecties werd verwacht.

Het RIVM blijkt het effect van de versoepelingen op besmettingscijfers niet specifiek te hebben berekend, bevestigt hoofdmodelleur Jacco Wallinga. „We hebben geen getal gehangen aan het aantal infecties.” Wallinga keek vooral naar de effecten op de verwachte ziekenhuisopnames, wat een gunstig beeld opleverde omdat veel Nederlanders al gedeeltelijk of volledig zijn gevaccineerd.

Volgens het RIVM was 84 procent van de positief getesten vorige week nog niet gevaccineerd. 6 procent was op het moment van testen wel volledig gevaccineerd en 10 procent deels. Een vaccinatie beschermt niet volledig tegen het krijgen van het virus, of tegen het overdragen ervan, maar wel tegen ernstig ziek worden.

OMT-lid Marion Koopmans zegt dat het OMT de opmars van de zeer besmettelijke Deltavariant heeft „onderschat”. Dat er super spreading events zouden ontstaan door de versoepelingen heeft het OMT niet voorzien, zegt arts-microbioloog en OMT-lid Marc Bonten. „We dachten dat er een systeem klaarstond om te werken met veilige bubbels na testen, maar dat is gewoon mislukt.”

RIVM-modelleur Wallinga zegt dat het OMT het effect van het heropenen van de nachtclubs niet specifiek heeft kunnen voorzien. „Het kan zijn dat veel meer mensen gelijk enorm hebben gefeest.” Bij de mensen van wie bekend is waar ze het virus opliepen, was dat in 37 procent van de gevallen in de horeca. Bezoek thuis is goed voor 16 procent, feestjes voor 15 procent. Voorheen raakten de meeste mensen besmet in de thuissituatie of door het ontvangen van bezoek.

Zicht troebel

Koopmans denkt dat het door de opmars van varianten steeds lastiger wordt te berekenen hoe snel infecties oplopen en wat de precieze link is tussen besmettingen en ziekenhuisopnames. „Daar worden we in het OMT wel een beetje zenuwachtig van, want dan raak je het zicht kwijt.”

Bovendien is het zicht op nieuwe varianten troebel. De ‘kiemsurveillance’ waarmee positieve monsters onderzocht worden op de precieze variant, duurt zo’n twee weken – een periode waarin zo’n variant zich razendsnel kan verspreiden.

Correctie (14 juli 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond dat een vaccinatie niet beschermt tegen het krijgen van het virus, of tegen het overdragen ervan. Dat is onjuist en hierboven aangepast.