Felle kritiek door partijleden op politieke koers GroenLinks

Partijleden Jesse Klaver werd vorige week gespaard in een evaluatie van de verkiezingsnederlaag. Nu barst intern kritiek los over de koers van de partijleider.

Lijsttrekker Jesse Klaver in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2018.
Lijsttrekker Jesse Klaver in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2018. Foto Lex van Lieshout / ANP

GroenLinks, die bij de Tweede Kamerverkiezingen zes van de veertien Kamerzetels verloor, is te weinig democratisch, te weinig divers en te geobsedeerd met meeregeren in een nieuw kabinet. Dat stelt een kritische groep partijleden die zich hebben verenigd in Nieuw Kritisch GroenLinks in een petitie.

De circa zestig initiatiefnemers, waaronder lokale en regionale volksvertegenwoordigers, enkele voormalige bestuursleden, een paar kandidaat-Tweede Kamerleden en leden van jongerenafdeling Dwars, roepen op tot fundamentele verandering van de partij. Ze uiten felle kritiek op zowel het onlangs verschenen interne onderzoek naar de mislukte verkiezingscampagne als op de politieke koers van partijleider Jesse Klaver.

Die koers, schrijft het gezelschap dinsdag in een verklaring, is „sinds enkele jaren steeds verder af komen te staan van onze groene, sociale en inclusieve beginselen”. Daarbij is er „nauwelijks sprake van een functionerende partijdemocratie”, met een „te kleine, weinig diverse groep mensen die al té lang de dienst uitmaakt”. Zonder ze bij naam te noemen doelt men op de politieke kring rond fractievoorzitter Klaver, van medewerkers, Kamerleden en campagneleider Wijnand Duyvendak. Velen van hen staan al ruim tien jaar aan de top van de partij en staan interne verandering in de weg. „GroenLinks is een hiërarchische partij geworden”.

Lees ook: hoe Klaver zich al jaren omringt door een vast team van vertrouwelingen.

Het zou GroenLinks ook ontbreken aan diversiteit en een inclusieve partijcultuur. „Dat is extra pijnlijk voor een partij die zegt inclusief te willen zijn en diversiteit hoog in het vaandel te dragen.” Onlangs concludeerde een extern adviesbureau dat er „eigenlijk geen diversiteitsbeleid bestaat binnen GroenLinks”.

Het initiatief tot de petitie is onder meer afkomstig van Sabine Scharwachter (24), tot begin deze maand voorzitter van Dwars. Zij hoorde in die functie bij veel partijleden de wens GroenLinks met organisatorische veranderingen weer een succesvolle linkse partij te maken. En ze deelt de scherpe analyse in het rapport van vorige week door het wetenschappelijk bureau van GroenLinks over de verkiezingsnederlaag. Maar, zegt ze: „De conclusie sloot daar totaal niet bij aan.” De onderzoekscommissie en het partijbestuur spraken hun onomwonden steun uit voor de partijleiding die juist voor de mislukte campagne verantwoordelijk was.

Toch dringt Nieuw Kritisch GroenLinks nu evenmin aan op personele wijzigingen binnen de partijtop. Het gaat niet om de poppetjes, zegt Scharwachter. „Het gaat echt om de fundamentele organisatie van de partij. We pleiten voor meer diversiteit, in alle geledingen en dus ook binnen de partijtop. En er moet meer democratische controle komen. Het is nu niet mogelijk om de campagneleider ter verantwoording te roepen als de campagne is mislukt.” De critici willen dat het bestuur hun wensen op een partijcongres op de agenda zet.

Een andere initiatiefnemer is een oude bekende van de partij, de 70-jarige Leo Platvoet: ooit Eerste Kamerlid en partijvoorzitter. Hij zat achter Kritisch GroenLinks, dat in 2007 stelling nam tegen de liberale koers van toenmalig partijleider Femke Halsema. Platvoet constateert tot zijn spijt dat er niet veel is veranderd in veertien jaar. „GroenLinks is geen democratische ledenpartij. Het draait om de top in Den Haag, er komen geen ideeën meer vanuit de basis naar boven. Het congres is nog steeds een applausmachine voor de partijleider.”

Het bestuur van de jongerentak Dwars heeft de oproep van Nieuw Kritisch GroenLinks ook omarmd. In een verklaring schrijft huidig voorzitter Hiske Scholtens: „Wij zien dit manifest niet als een aanval op de partij, maar als een handreiking naar het partijbestuur en de Tweede Kamerfractie om actief voorstellen te doen en mee te denken om GroenLinks weer op het juiste pad te krijgen.”

In een reactie noemt partijvoorzitter Katinka Eikelenboom „de aandachtspunten” van Nieuw Kritisch GroenLinks „herkenbaar”. Het bestuur maakt daar werk van, zoals „een beter diversiteitsbeleid”. Ze zegt het „natuurlijk jammer”  te vinden dat er leden zijn die het gevoel hebben dat er „te weinig ruimte is voor interne discussie en dat zij een hiërarchie ervaren”.

De petitie die dinsdagmiddag online werd gezet is inmiddels ondertekend door ruim honderd mensen. GroenLinks telt ruim 32.000 leden.