Nederland geldt nu als wake-upcall

Omringende landen In het buitenland is men bezorgd over de Deltavariant in Nederland. Toch is het de vraag of het écht gevolgen heeft als Nederland rood kleurt.

Foto Olivier Middendorp

In omringende landen is de escalerende situatie in Nederland en het halsoverkop terugdraaien van net doorgevoerde versoepelingen niet onopgemerkt gebleven. „Voorlopig uitgedanst”, schrijft de Duitse krant Frankfurter Allgemeine boven een achtergrondartikel, verwijzend naar de mislukte maatregel van minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) om jongeren direct na inenting met een Janssen-prik toegang te geven tot clubs en andere uitgaansgelegenheden.

Voor de rest is het een feitelijk en neutraal artikel. Geen leedvermaak of harde noten over overmatig optimisme of grenzeloze naïviteit. De Duitse krant is bezorgd over hoe heftig de nieuwe virusvariant om zich heen grijpt in Nederland: „De besmettingsaantallen zijn zo hoog, dat je eerst in je ogen moet wrijven. Zijn het echt vijf cijfers? Ja, dat zijn het.”

Lees ook: Gedragswetenschappers: kabinet luistert veel minder naar onze adviezen

De Belgische minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke lijkt de Nederlandse situatie als wake-upcall te zien. Vrijdag komt in België het ‘Comité-overleg’ bijeen, waarbij regeringsadviseurs aanvankelijk zouden praten over versoepelingen. Vandenbroucke zei zondag weinig zin te hebben in het doen van „loze beloftes” over bijvoorbeeld heropening van het nachtleven. „Ik heb absoluut geen zin om in een Nederlands jojo-beleid te komen.”

Reisrestricties

Hoe landen gaan reageren als Nederland later deze week mogelijk rood kleurt, is nog onduidelijk. In principe gelden dan opnieuw reisrestricties, zoals eerder tijdens de pandemie – denk aan de verplichte veertiendaagse quarantaine. Het verschil met vorige keer is echter dat er nu een Europees ‘Digitaal Covid Certificaat’ is: een in alle EU-landen geaccepteerd digitaal document, waarmee reizigers kunnen aantonen dat ze gevaccineerd zijn, kort tevoren negatief getest zijn of het afgelopen jaar Covid-19 hebben gehad. Met een van die bewijzen ben je alsnog welkom als je uit een rood land komt.

Vooralsnog lijkt dat systeem niet overboord te gaan, ondanks toenemende zorgen over de Deltavariant in veel landen en op sommige plekken een nog relatief lage vaccinatiegraad. Italië bijvoorbeeld gaat vrijwel zeker vasthouden aan die lijn, omdat het niet nóg een toerismeseizoen in het water wil zien vallen. Het kleine Malta daarentegen gaat wel afwijken. Vorige week heeft het besloten alleen nog volledig gevaccineerde mensen binnen te laten; een negatieve test is niet meer voldoende. Malta is het eerste EU-land dat dit doet. Het land heeft een van de hoogste vaccinatiegraden van alle EU-landen, maar kampt toch met snel oplopende besmettingscijfers.

De grote vraag is of landen streng gaan controleren op vaccinatie, negatieve testen of eerdere ziekte. Dat was eerder tijdens periodes van ‘rode kleuren’ zeker niet altijd het geval. Nederlanders die de afgelopen weken op vakantie in EU-landen zijn gegaan, werden vrijwel nergens gecontroleerd, blijkt uit reacties op een rondvraag door NRC. Op vliegvelden een enkele keer, maar op autowegen vrijwel niet, op een aantal grensovergangen na. Mirjam de Jong bijvoorbeeld, die afgelopen maand in Frankrijk zat, zegt: „Nergens is ons iets gevraagd, niet aan de Belgische grens, niet aan de Franse, niet in Frankrijk zelf.” Toch vreemd, vindt ze. „Waarom geld steken in een EU-certificaat als je er niks mee doet?”