Landelijk bestuur CDA stapt op na kritisch verkiezingsrapport

Verkiezingsevaluatie Zaterdag presenteerde Liesbeth Spies haar evaluatierapport over de tegenvallende verkiezingen. Het CDA verloor in maart „van zichzelf”, het eigenbelang werd boven het collectief gehouden.
Voorzitter van de evaluatiecommissie, Liesbeth Spies, en interim partijvoorzitter Marnix van Rij (R) tijdens de persconferentie.
Voorzitter van de evaluatiecommissie, Liesbeth Spies, en interim partijvoorzitter Marnix van Rij (R) tijdens de persconferentie. Foto Sem van der Wal/ANP

Het partijbestuur van het CDA is zaterdag opgestapt bij de presentatie van een kritisch rapport van oud-minister Liesbeth Spies over de tegenvallende verkiezingsuitslag. De komende twee maanden worden de bestuurlijke taken waargenomen door demissionair minister van Defensie Ank Bijleveld en interim-partijvoorzitter Marnix van Rij.

Het rapport stelde dat het CDA in de campagne steken heeft laten vallen door een onduidelijk profiel uit te dragen, het kiezen voor thema’s die kiezers niet aanspraken en door intern wantrouwen. De partij moet werken aan thema’s die relevant zijn voor kiezers, nieuwe groepen (jonge) stemmers aanboren en werken aan „het merk CDA”.

Bij de verkiezingen van afgelopen maart verloor het CDA vier van de negentien zetels. In het zaterdag gepresenteerde rapport is onderzocht wat er is misgegaan en hoe de partij verder moet. Het CDA kwam meermaals in opspraak, onder meer door een rommelig verlopen lijsttrekkersverkiezing en het opstappen van de populaire nummer twee Pieter Omtzigt. Direct na de verkiezingsnederlaag trad CDA-voorzitter Rutger Ploum al terug.

‘Van zichzelf verloren’

Het rapport stelt dat het CDA vooral „van zichzelf heeft verloren”. „Interne strijd, eigen belang stellen boven het belang van het Team CDA, gebrek aan onderling vertrouwen en gebrek aan bestuurlijk leiderschap staan aan de basis van dit verlies”, staat te lezen. „Alles overwegend heeft het ontbroken aan bestuurlijke strategie en regie.”

In het rapport wordt het „lerend vermogen” van de partij „klein” genoemd. „We moeten helaas constateren dat veel van de eerdere conclusies en aanbevelingen niet of slechts ten dele zijn uitgevoerd”, staat in het voorwoord. Aangeraden wordt „een meerjarenplan en een jaarlijks uitvoeringsprogramma” op te stellen met concrete acties.

De manier waarop het verkiezingsprogramma tot stand kwam leidde tot een onduidelijk profiel. Ook waren er onvoldoende vernieuwende ideeën en werd te weinig gebruikgemaakt van de kennis die binnen de partij aanwezig was.

Lees ook: De impasse in het CDA is compleet

Jongere kiezers en andere thema’s

Om uit het electorale dal te komen, moet de partij nieuwe kiezersgroepen leren aanspreken. „In het bijzonder het potentieel onder jongeren, vrouwen en hoogopgeleiden verdient hierbij aandacht”, stelt het rapport. Ook moet de partij meer inzetten op thema’s als normen en waarden, gezondheidszorg en betaalbare koop- en huurwoningen dan bij de afgelopen campagne het geval was.

Lijsttrekker Wopke Hoekstra kreeg tijdens de Tweede Kamerverkiezingen de meeste stemmen, gevolgd door Omtzigt. Alleen zes lijsttrekkers haalden meer stemmen dan de populaire Omtzigt. Laatstgenoemde zit sinds maart ziek thuis.

Reactie Hoekstra

Hoekstra was zaterdag niet aanwezig bij de presentatie van het rapport, omdat hij in zijn hoedanigheid van minister van Financiën op een G20-top in Venetië is. Hij liet via Twitter weten de conclusie te delen dat het CDA vooral van zichzelf verloren heeft. „We zullen weer als één team moeten opereren en moeten werken aan de inhoud, voor de partij én voor Nederland”, schrijft hij verder. Volgens Hoekstra zijn de conclusies van Spies „een duidelijk appèl op alle CDA’ers” om samen te werken aan de aanbevelingen die daarin staan. „Ik kijk ernaar uit om daar met onze fractie aan bij te dragen.” Hoekstra blijft aan als partijleider.

De conclusies van het rapport zullen leiden tot de nodige discussies binnen de christen-democraten. Op 11 september houdt het CDA een partijcongres, waarop leden hun mening kunnen geven over de verkiezingsnederlaag en de situatie rondom Omtzigt. Ook zal daar een nieuw partijbestuur worden gekozen.

Twitter avatar WBHoekstra Wopke Hoekstra Vandaag presenteert de Commissie Spies haar evaluatierapport. #CDA https://t.co/m9P0cm2Vlc