Opinie

Nee, we kunnen niet meer ‘nog even wachten’

Rosanne Hertzberger

Het voelt alsof we in Nederland de afgelopen weken de marshmallow-test moesten doen. U weet wel, dat is een experiment waarin kinderen een tweede marshmellow krijgen als het ze tien minuten lang lukt om, zonder supervisie, van een eerste af te blijven.

Konden wij in Nederland omgaan met de verleiding van lage besmettingscijfers, gesloten corona-afdelingen, gevaccineerde kwetsbaren en een stijgende vaccinatiegraad? Nee, we faalden jammerlijk. We vielen elkaar massaal in de armen, we knuffelden en kusten en gingen binnen een week tijd van 500 gevallen per dag naar 5.000.

Ik zag zoveel levensdrang. Wie zich nog afvroeg of er ooit animo voor ‘testen voor toegang’ zou komen, stond versteld bij het zien van de rijen voor de teststraten. Mensen wilden dansen, verliefd worden, vieren, een leven samen beginnen. Er stond ook een limousine-rij voor het stadhuis van alle mensen die hun huwelijken wilden inhalen. Dit waren geen kleuters die niet van een eerste marshmellow konden afblijven. Dit waren mensen die wilden leven.

Het mislukte. We waren te gretig, de handhaving schoot tekort, de regels waren niet streng genoeg maar bovenal was het virus drie keer besmettelijker geworden. ‘Told you so’, reageerden de gebruikelijke criticasters online, die een redactie altijd mag bellen voor gezanik op het overheidsbeleid. Die in navolging van Ruttes kinderjuf-stijl – als jullie je gedragen, dan mogen jullie weer buitenspelen – elke versoepeling bijna standaard veroordelen.

Ze roepen al anderhalf jaar om zo weinig mogelijk, liefst nul Covid. En ik kon lang daarin mee gaan, maar nu de vaccinatiegraad stijgt krijg ik steeds meer moeite met het fanatisme waarin ze bozig geduld blijven opeisen. Covid is momenteel een aanzienlijk minder ernstige ziekte geworden. Nog steeds zijn mensen beroerd ervan, en sommige langdurig. Maar het virus verliest langzaam maar zeker zijn maatschappij-ontwrichtende potentieel. En toch blijven ze roepen om geduld: we kunnen toch op zijn minst wachten tot iedereen boven de 12 jaar de gelegenheid heeft gehad volledig gevaccineerd te zijn? Het rolt zo soepeltjes van zoveel tongen, zonder blijk van enig besef hoe dat piepklein beetje geduld er in praktijk uit ziet.

Deze piek had voorkomen kunnen worden door drie maanden lang repressie uit te oefenen. Je had een generatie moeten uitleggen dat ze, ondanks de lege ziekenhuizen, ondanks de gevaccineerde kwetsbaren, ondanks het feit dat ze zelf niet ernstig ziek zullen worden, toch nog steeds niet uit mogen. Het betekent een zomer illegale feestjes oprollen, boetes uitdelen. De gemiddelde achttienjarige is begin september beschermd door Pfizer en niet eens zoveel eerder na een Janssen-prik. Dan zijn er nog een paar dagen zomer over en wacht er weer een semester lang geestdodende zoomcolleges. Het is bijna harteloos, het gemak waarmee dat ‘je kan toch even wachten’ wordt uitgesproken. Het is voor de overheid de kunst geweest om met maatregelen niet je halve bevolking per ongeluk te criminaliseren, maar mee te bewegen. Ik snap wel waarom men heeft willen voorkomen om als staat je goedwillende burgers tegemoet te treden met boeteboekje of wapenstok in de hand.

Deze versoepelingen gingen te snel. Maar bij alle commentaren en al het gekrakeel vraag ik me steeds vaker af hoe de toekomst er dan wel uit ziet. De zomer van 2022. Van 2023. Kunnen wij straks leren leven met dit virus? Of blijven we dit ‘pompend remmen’-beleid volhouden? Mondkapjes af, mondkapjes op, clubs open, clubs dicht, grenzen open, grenzen dicht. De varianten zullen de komende jaren blijven komen, het virus evolueert sneller dan we vaccins kunnen optimaliseren. Reken op een Oegandese variant, een Maleise variant, en een Amerikaanse variant. Telkens weer zullen ze circuleren bij kinderen, ongevaccineerde mensen en ze zullen door onze vaccins heenbreken.

Ik kijk naar Israël en ik maak me zorgen. Ondanks de hoge vaccinatiegraad en lege ziekenhuizen hebben ze daar eind juni met 100 besmettingen per dag mondkapjes weer verplicht gesteld in winkels en andere binnenruimte voor iedereen boven de zeven jaar. Dat is het doemscenario. Dat we op een gegeven moment niet meer afleren om dit virus te bestrijden. Maar dat moet wel. Het mag ons leven niet blijvend ontwrichten.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.