Staat: Volksbank kan nog niet op eigen benen staan

Privatisering De Volksbank is niet klaar voor verzelfstandiging, vindt staatsaandeelhouder NLFI. Of dat over vier jaar wel lukt, bepaalt de nieuwe strategie van de bank.

In 2016 werd al gezegd dat Volksbank binnen enkele jaren zelfstandig zou worden. Minister Hoekstra (Financiën, CDA) vindt het „spijtig” dat dit niet is gelukt.
In 2016 werd al gezegd dat Volksbank binnen enkele jaren zelfstandig zou worden. Minister Hoekstra (Financiën, CDA) vindt het „spijtig” dat dit niet is gelukt. Foto Koen van Weel/ANPl

De Volksbank is niet klaar om op eigen benen te staan. Een privatisering van de bank, sinds 2013 in staatshanden, is daarom op dit moment nog niet aan de orde. Dat concludeert NLFI, dat namens de Nederlandse overheid de aandelen beheert in de Volksbank.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) neemt dat oordeel over, schrijft hij in een brief die dinsdagavond naar de Tweede Kamer is gestuurd. Een besluit over de vorm waarin de Volksbank (het concern achter SNS Bank, ASN, Regiobank en hypotheekverstrekker BLG) in de toekomst zelfstandig kan worden, laat hij aan „een nieuw kabinet”.

Bij een vorige weging, in november 2019, concludeerde NLFI dat het verdienmodel van de bank onder druk staat. Een belangrijk probleem is de lage rentestand van de afgelopen jaren. Traditioneel verdienen banken op het verschil tussen de rente die ze betalen voor spaargeld van particulieren en rente die ze ontvangen voor het afgeven van hypotheken.

De Volksbank heeft relatief veel spaargeld en hypotheken en weinig andere activiteiten. De vraag is hoe de bank dus winstgevend kan zijn, en daarmee aantrekkelijk voor toekomstige investeerders.

NLFI oordeelt nu dat de marktomstandigheden sinds het vorige oordeel „niet materieel ten gunste van de Volksbank zijn gewijzigd”. De aanhoudende lage rente heeft niet geleid tot „een verbetering van de (financiële) positie” van de Volksbank. „De conclusie van de vorige voortgangsrapportage, dat de bank nog niet klaar is voor privatisering, is daarmee nog steeds van toepassing.”

Waarschuwing

Lees ook: Volksbank-topman: ‘Mijn eerste werkdag hier was memorabel, bizar en verdrietig’

De bank krijgt van NLFI tijd om orde op zaken te stellen. Dat moet gebeuren met een nieuwe strategie. Die is in februari van dit jaar gepresenteerd door de halverwege 2020 aangetreden topman Martijn Gribnau. De Volksbank wil onder meer de inkomsten vergroten door meer soorten producten aan te bieden. Ook moeten de kosten omlaag.

NLFI noemt de strategie „passend” en „noodzakelijk”. Tegelijkertijd waarschuwt het de bank dat de strategie leunt op „een ambitieuze groei” van de inkomsten uit rente en het slagen van de initiatieven om nieuwe geldbronnen aan te boren. Dat moet leiden tot een „beter uitgangspositie voor privatisering” in 2025.

Daarmee zou de bank nog jaren in staatshanden blijven, terwijl in 2016 al werd gezegd dat de bank binnen enkele jaren weer de markt op zou kunnen. Hoekstra noemt de constatering dat dit opnieuw niet het geval is „spijtig”, maar zegt te willen voorkomen dat de bank in de toekomst opnieuw in de problemen komt.

In welke vorm de Volksbank op eigen benen moet staan, is nog onbekend. Hoekstra noemt daarvoor vier opties: een beursgang, de Volksbank als maatschappelijke staatsbank behouden, onderhandse verkoop en omvorming tot een coöperatie.

Turbulent jaar

Hoekstra gaat in zijn brief niet in op de onrust die de afgelopen tijd is ontstaan rond de Volksbank. Zo werd financieel directeur Pieter Veuger vorig jaar zomer ontslagen vanwege verstoorde werkverhoudingen en stapte operationeel directeur Mirjam Verhoeven op.

Dat gold ook voor drie commissarissen, onder wie voorzitter Jan van Rutte. Dat gebeurde onder lichte dwang van de staat, in de nasleep van een onderzoek naar de cultuur binnen de top van de bank. Externe onderzoekers concludeerden begin dit jaar dat er sprake was van pestgedrag en een onveilige situatie voor sommige medewerkers. Bovendien bestond er een ongezonde relatie tussen directie en raad van commissarissen.

Lees ook: Hof draait ontslag financieel topman Volksbank terug

Onlangs oordeelde het gerechtshof in Arnhem dat de bank Veuger niet had mogen ontslaan. Doordat de directeur rond zijn ontslag ziek thuis zat, genoot hij daartegen bescherming. Vorige week werd duidelijk dat Veuger een vergoeding van 2,8 miljoen euro eist van de bank.