Positie Klaver overeind na kritisch rapport over campagne

GroenLinks Een behoorlijk kritisch rapport op de verkiezingscampagne leidt niet tot een andere koers. Het partijbestuur blijft vertrouwen op leider Jesse Klaver.

Jesse Klaver bij een klimaatdemonstratie vlak voor de verkiezingen. Zijn optreden tijdens de campagne ligt onder vuur.
Jesse Klaver bij een klimaatdemonstratie vlak voor de verkiezingen. Zijn optreden tijdens de campagne ligt onder vuur. Foto Robin Utrecht/ANP

Het partijbestuur van GroenLinks ziet in de zware verkiezingsnederlaag van afgelopen maart en een kritisch rapport daarover geen aanleiding de politieke strategie en het leiderschap te veranderen. „Ik heb alle vertrouwen in Jesse [Klaver]”, schrijft partijvoorzitter Katinka Eikelenboom in een reactie op een onderzoek door het wetenschappelijk bureau van de partij, „ en ben ervan overtuigd dat hij met zijn politiek talent en zijn veerkracht de komende tijd opnieuw groene en links-progressieve successen zal weten boeken.”

Ik heb alle vertrouwen in Jesse

Katinka Eikelenboom partijvoorzitter

Het lang verwachte evaluatierapport Een idealistische bestuurspartij, dat woensdag verscheen, geeft een „reflectie en analyse” van de slecht verlopen verkiezingscampagne van GroenLinks. De partij, die had ingezet op de „beste uitslag ooit”, verloor op 17 maart zes van de veertien Kamerzetels en is nu de zevende partij in de Tweede Kamer.

Niet één hoofdverklaring

Volgens het rapport is er voor de nederlaag niet één „hoofdverklaring” te geven. De coronacrisis speelde een belangrijke negatieve rol voor een partij, zowel praktisch als inhoudelijk. De in vorige campagnes succesvolle grote campagnebijeenkomsten waren dit keer door de lockdown niet mogelijk. Daarbij was corona ook politiek het voornaamste thema, en niet het speerpunt van GroenLinks , klimaat. Kiezers zochten onder deze omstandigheden volgens de onderzoekers eerder naar „behoudend leiderschap” , terwijl GroenLinks juist een veranderingsagenda heeft.

Los van deze niet goed te beïnvloeden crisisfactor heeft de partij volgens het wetenschappelijk bureau zelf ook verschillende fouten in de campagne gemaakt. Zo kreeg het herhaalde pleidooi van lijsttrekker Klaver voor een links-progressieve samenwerking – onder meer met een verkiezingsposter met de voornamen van de lijsttrekkers van SP, PvdA en D66 – een averechts effect. Die gedroomde bondgenoten wezen de handreiking immers af. Het rapport concludeert dat GroenLinks zich hiermee juist „niet profileerde als verbindende partij”.

Waar andere partijen tijdens debatten GroenLinks een gebrek aan bestuursverantwoordelijkheid inwreven – VVD en D66 wezen vaak op het „weglopen” van Klaver bij de formatie van 2017 – wist de partij dit verwijt „niet heel stellig” te ontkrachten. Terwijl GroenLinks in gemeenten en provincies toch inmiddels over ruime bestuurservaring beschikt.

Ten koste van idealen

Een derde verwijt dat uit de wetenschappelijke analyse naar voren komt, is dat GroenLinks tijdens de campagne de indruk wekte „zó graag” te willen meeregeren dat het „ten koste zou gaan van haar idealen”. Kabinetsdeelname was voor GroenLinks een nadrukkelijke tweede doelstelling van de verkiezingen.

De factor-Klaver, constateren de onderzoekers, was aanzienlijk minder krachtig dan in 2017, toen hij als nieuwe, jonge leider veel stemmen wist te trekken.

Dit keer werd hij „niet langer gezien als de jonge idealist”. Daarbij wijst het rapport op Klavers wisselvallige optreden in verkiezingsdebatten, waarin hij zich „dan weer idealistisch en aanvallend opstelde, dan weer gericht was op verbinding en samenwerking”. „Deze wisselende houding werd door kiezers niet begrepen.”

Lees ook:PvdA en GroenLinks laten zich nog niet uit elkaar drijven

Ondanks een behoorlijk opsomming van gemaakte fouten in de campagne zijn ook de in naam onafhankelijke onderzoekers van de verkiezingsevaluatie optimistisch over de nabije toekomst van de partij. Directeur Noortje Thijssen van het wetenschappelijk bureau schrijft in haar inleiding dat ze er het „volste vertrouwen” in heeft dat de door haar geformuleerde conclusies en aanbevelingen „GroenLinks zullen helpen zich in aanloop naar de komende gemeenteraadsverkiezingen te herpakken en een geweldig resultaat neer te zetten”.