Analyse

Kan Cannes het hart van de filmwereld heroveren?

Analyse | Filmfestival Cannes 2021 Kan het filmfestival van Cannes in tijden van streaming zijn positie heroveren als ’s werelds meest toonaangevende filmfestival? Openingsfilm ‘Annette’ is alvast een buitenissige, operateske, surrealistische musical.

Marion Cotillard als operadiva Ann in de openingsfilm van Cannes: ‘Annette’.
Marion Cotillard als operadiva Ann in de openingsfilm van Cannes: ‘Annette’.

De nieuwsgierig kijkende juryvoorzitter Spike Lee blikt vanaf een grote poster op de gevel omlaag, de rode loper is uitgerold en naast het reuzenrad bij de jachthaven klinkt verspreid gerochel uit de grote witte spuugtent. Daar worden journalisten en filmprofessionals gratis PCR-tests afgenomen. Bij het 74ste filmfestival van Cannes ben je dit jaar namelijk alleen welkom met een QR-code die bewijst dat je al twee weken volledig gevaccineerd bent of een PCR-test van maximaal 48 uur oud.

Biogroup produceert ze in Frankrijk zonder orale penetratie. Je hoeft slechts in een buisje te spugen. Maar dat vereist goed mikken, lastig voor een generatie die de kwispedoor is ontwend. En alleen vloeistof telt, schuim niet.

Minder glamoureus

Gelukkig heb ik mijn shots binnen en blijft me dit spuugspektakel bespaard; het is een van die dingen die anno 2021 anders, en minder glamoureus, verlopen op ’s werelds grootste filmfestival, dat vorig jaar vanwege de coronapandemie werd afgelast. Dat gebeurde na de ijzersterke filmcompetitie van 2019, waar het Koreaanse Parasite de Gouden Palm won. Kan Cannes zijn oude, dominante positie heroveren?

Een serieuze vraag. Cannes stelt zich op als kampioen van het witte doek: het festival is al jaren gebrouilleerd met Hollywoods grootste speler Netflix, dat zijn prestigefilms daarom bij de rivalen – Venetië, Toronto – in première laat gaan. In 2020 moest Cannes machteloos toezien hoe de filmwereld de energie richtte op streaming, een tendens die de pandemie aanzienlijk heeft versterkt. Ook in 2021 draait het voorlopig niet om bioscooprecette, maar om de ‘streaming wars’ van Netflix, Disney+, Amazon Prime, HBO Max. Wie haalt de meeste abonnees binnen?

Die tendens zal Cannes niet keren, op zijn best herwint het wat terrein. En het ergste wat dan kan gebeuren, is dat het festival – dat werd verplaatst van mei naar het veilig geachte juli – halverwege alsnog wordt gestaakt vanwege Aspen Valley-achtige uitbraken van de Deltavariant. De vraag is hoe protocollaire strengheid zich komende week verhoudt tot Cannes’ behoefte het hart van de filmwereld te herwinnen.

Cannes is namelijk bij uitstek de plek waar de filmindustrie samenkomt: sterren, paparazzi, regisseurs, producenten, geldschieters. Op Cannes’ Marché de Film komen tienduizenden professionals samen en ontstaan de films van de toekomst. Herwint Cannes die centrale positie? Dit jaar nog niet: er zullen minder sterren, glamour en jachten zijn, minder kopers, verkopers en journalisten.

Met beginfilm Annette heeft Cannes wel een geschikte ‘curtain raiser’ die bovendien op een zeer Cannes-achtige wijze tot stand kwam. Regisseur is het Franse genie Leos Carax, die in 2012 Cannes voor het laatst aandeed met zijn meesterwerk Holy Motors. In Cannes trof hij tijdens een diner de gebroeders Ron en Russell Mael, vooral bekend als het theatrale glamrockduo The Sparks, dat in 1974 een evergreen scoorde met het hysterische nummer ‘This Town Ain’t Big Enough For the Both of Us’. Carax bekende hoe hij als 14-jarige Parijse puber hun album Propaganda jatte, direct verkocht was en The Sparks zag in het Olympia. De broers bleken idolaat van zijn films en hadden zojuist een album voltooid. Dat eindigde dankzij dat dinertje in Cannes in de film Annette.

Annette, Carax’ eerste Engelstalige film, blijkt een musical met scherpe randjes die soms verbluft, soms verbaast, soms ook verveelt, maar hoe dan ook tot nadenken stemt. Marion Cotillard is operadiva Ann, kampioen in stervende zwanen en sopranen, Adam Driver de stand up-comedian Henry, onder wiens confronterende performances een levensgroot agressieprobleem schuilt. Zo’n man die verwoest wat hij liefheeft, al lijkt hun geluk even compleet als Ann de marionet Annette baart, die mama’s zangtalent deelt. Wanneer het publiek Henry’s provocaties niet langer slikt, raakt dat prille geluk onder druk. In de schaduw wacht De Dirigent (Simon Helberg), een brave borst op wie Ann beter had kunnen vallen. Maar ja, tragische diva’s.

Lees ook: 12 opmerkelijke films in Cannes

Het levert een buitenissige, operateske, surrealistische musical op die in zijn derde akte wat gaat slepen, maar onderweg de nodige hoogtepunten passeert: Henry’s stand up-routines met het publiek als Grieks koor, een danig uit de hand lopende cruise. Annette bevat meerdere bonafide oorwurmen als ‘So May We Start’, Adam Driver levert een voorbeeldig broeiende, toxische masculien af – wat zou de film toch zonder ze moeten? Het gaat alle kanten op, maar Annette is zo’n film die in je hoofd blijft galmen. En waarom het houten meisje Annette uiteindelijk vlees wordt? Dat wil ik u deze week best vertellen aan La Croisette. Als u de consumpties betaalt.