Politie greep niet in bij mishandeling tijdens Encrochat-onderzoek

Criminaliteit Een Tilburger is ernstig mishandeld. De politie kon berichten daarover lezen, maar greep niet in. „Hij zit op stoel. Flink afgekleunt.”

De politie heeft niet ingegrepen bij een zeer ernstig bedreiging en mishandeling waarover criminelen in juni vorig berichten verstuurden via Encrochat.
De politie heeft niet ingegrepen bij een zeer ernstig bedreiging en mishandeling waarover criminelen in juni vorig berichten verstuurden via Encrochat. Foto Koen van Weel/ANP

De politie heeft niet ingegrepen bij een zeer ernstige bedreiging en mishandeling waarover criminelen in juni vorig berichten verstuurden via Encrochat. De politie kon indertijd alle berichten die werden verstuurd via dit versleutelde netwerk meelezen, omdat de cryptotelefoons van Encrochat-gebruikers waren gehackt.

Bij de presentatie van die hack, vorig jaar zomer, claimden opsporingsinstanties dat het berichtenverkeer live werd meegelezen en dat daarbij speciale aandacht was voor ernstige bedreiging, mishandeling of marteling en moord. Indertijd stelde de politie dat een groot aantal ernstige geweldsincidenten was voorkomen zonder daarbij concrete aantallen te noemen.

In het geval van de mishandeling van een 58-jarige man uit Tilburg, die in de berichten ook wel Budha wordt genoemd, is niet opgetreden. Hij werd door andere criminelen beschuldigd van betrokkenheid bij de diefstal van een partij cocaïne. Volgens zijn advocaat Bo Maenen wil hij op dit moment niets zeggen over deze kwestie en de strafbare feiten waarvan hij wordt verdacht.

Lees ook: Unieke hack van EncroChat leidt tot veel lastige juridische vraagstukken

Foto van slachtoffer

In een serie huiveringwekkende Encrochatberichten wordt gesproken over de mishandeling. De serie begint op 6 juni met een foto van het slachtoffer die rond het middaguur wordt verstuurd met de tekst: „Hij zit op stoel. Flink afgekleunt.” Even later volgt een nieuw bericht: „Nog steeds bezig, zit vast in schuur.” En weer even later: „Flinke stompe, op zijn gezicht.” En: „Pakte tang enzo. Geef je pink en begin te knippen maar niet geknipt. Gewoon wat bloed en zo.”

Deze serie berichten over de mishandeling kwam niet uit de lucht vallen, zo blijkt. Al op 4 juni wordt via Encrochat de locatie van een bespreking verstuurd „omtrent het vereffenen van een openstaande rekening”. Het gaat om een kaartje met de straatnaam en daarbij een bericht met een huisnummer. Een dag later, op 5 juni, volgt het bericht: „Ik heb ook al twee dingen lopen, maar ik denk dat morgen niet goed gaat aflopen.” Of op die berichten is gereageerd door de politie, is niet duidelijk.

Het slachtoffer is op 7 juni 2020 aangehouden. Zijn lichaam vertoont op dat moment verwondingen die passen bij de inhoud van de berichten. De man wordt zelf ook vervolgd voor bedreiging en verboden wapenbezit, maar zijn voorlopige hechtenis is geschorst vanwege de lange duur van het onderzoek. Zijn zaak dient pas in het voorjaar van 2022.

De mensen die de foto van hem hebben gemaakt en in de berichten spreken over de mishandeling zijn voor zover bekend niet geïdentificeerd.

Advocaat Maenen heeft de rechter-commissaris vorige week verzocht onderzoek te doen naar de mishandeling die volgens haar onder de ogen van de politie heeft plaatsgevonden. Ze vraagt zich af waarom niet is opgetreden. Ze verwijst daarbij naar dossierstukken en uitlatingen in de media, waarin opsporingsambtenaren stellen dat tijdens het live meelezen van Encrochatberichten zou worden ingegrepen bij levensbedreigende situaties. Zo is bijvoorbeeld ingegrepen in het onderzoek naar de martelcontainerzaak voordat er feitelijk iemand in die container is gezet. Dat is volgens advocaat Maenen in dit geval niet gebeurd terwijl hij daadwerkelijk ernstig is mishandeld.

Daarom wil ze dat de leidinggevenden van het onderzoek naar de hack van Encrochat worden gehoord. Ook de rechercheurs die de berichten hebben gelezen en geverbaliseerd moeten wat betreft Maenen worden gehoord, net als de onderzoeksrechter die betrokken is geweest bij de juridische verantwoording van het onderzoek. Hij heeft toestemming gegeven voor het lezen van de Encrochatberichten en zei dat het zonder toestemming vooraf delen van informatie „in zeer spoedeisende situaties en/of zogenaamde threat to life-zaken waarin acuut optreden noodzakelijk was”.

Ernstige gevolgen

Maenen wil weten waarom in het geval van hun cliënt niet acuut is opgetreden. Op basis van de informatie in het dossier meent zij dat sprake is van een vormverzuim door de politie dat ernstige gevolgen heeft gehad voor haar cliënt. Zij vindt dat het Openbaar Ministerie daardoor het recht op vervolging van haar cliënt heeft verspeeld. „De politie keek ernaar en deed niets”, stelt ze in een brief waarin de verzoeken tot het horen van de getuigen wordt toegelicht.

‘Pakte tang enzo. Geef je pink en begin te knippen maar niet geknipt. Gewoon wat bloed enzo’

Volgens Maenen is dat in strijd met de aanwijzing van de onderzoeksrechter en het in de wet geregelde ‘doorlaatverbod’ dat de politie verplicht in te grijpen als ze op de hoogte is van een ernstig strafbaar feit.

Volgens een woordvoerder kan het OM zoals gebruikelijk in deze fase weinig zeggen. „Als de verdediging onderzoekswensen heeft, zal het OM zijn visie daarop aan de rechter en de verdediging laten weten.”