Weinigen wisten over de schaduwzijde van het wethouderschap van Laurens Ivens

Amsterdam Bij de gemeenteraad bleef jarenlang onbekend dat meldingen werden gedaan over ongewenst gedrag van de SP-wethouder.

Wethouder Laurens Ivens (SP) stapte maandag onverwacht op.
Wethouder Laurens Ivens (SP) stapte maandag onverwacht op. Foto Jerry Lampen/ANP

De Amsterdamse wethouder Laurens Ivens (Wonen, Bouwen en Openbare Ruimte, SP) is maandag per direct opgestapt na klachten van meerdere vrouwelijke ambtenaren over intimiderende en seksueel grensoverschrijdende opmerkingen. Zijn vertrek volgde na extern onderzoek in opdracht van burgemeester Femke Halsema naar minstens vier formele klachten, begin dit jaar. Ivens was al eerder door Halsema gewaarschuwd na meldingen over grensoverschrijdende communicatie met ambtenaren.

Ivens stapt nu op omdat het vorige maand afgeronde onderzoek als conclusie opleverde dat zijn opmerkingen als „overdonderend, grensoverschrijdend en zelfs seksualiserend ervaren zijn”, zo schreef hij maandag in zijn ontslagbrief aan de gemeenteraad.

Zijn ontslag en de aanleiding kwam maandag voor de gemeenteraad als een complete verrassing. Ivens, ruim vijftien jaar actief in de Amsterdamse gemeente, informeerde afgelopen weekend SP-fractievoorzitter Erik Flentge, die op dat moment nog niets wist van het onderzoek dat door Halsema in maart was opgestart. Flentge wist ook niets van de eerdere waarschuwingen aan Ivens uit 2019 over grensoverschrijdende en seksistische opmerkingen.

Bestuursverantwoordelijkheid

Ivens was in 2014 de eerste wethouder die de SP in Amsterdam leverde. Dat gebeurde na moeizame onderhandelingen. Behalve Ivens trad toen ook senator voor de SP Arjan Vliegenthart toe tot het college van B en W. Deelname aan het college paste in de strategie van toenmalig politiek leider van de SP, Emile Roemer. Die wilde laten zien dat zijn partij niet alleen oppositie kon voeren, maar ook klaar was voor bestuursverantwoordelijkheid in gemeenten, provincies, waterschappen of zelfs voor burgemeestersposten.

Begin dit jaar kwamen er opnieuw vier meldingen binnen

Ook voor andere fracties in de Amsterdamse raad kwam het ontslag van Ivens als een verrassing. Ivens maakte vooral naam als bouwwethouder die wilde bouwen in het middensegment, huren tussen 800 tot 1.000 euro per maand. Ook wist hij afspraken te maken met Airbnb over het reguleren van de verhuur aan toeristen in de stad.

Over de schaduwzijde van zijn wethouderschap wisten buiten de melders, de gemeentesecretaris en Halsema maar weinigen. In 2019 kwamen er klachten binnen bij de gemeentesecretaris en Halsema zelf. Zij spraken hem er achtereenvolgens op aan. In 2020 volgden er, via de centrale vertrouwenspersoon van het gemeentelijk bureau integriteit, vijf signalen over de wethouder. Halsema schakelde daarop twee externe deskundigen in om te achterhalen wat er aan de hand was, want de signalen waren nog geen formele klachten, zo schrijft de burgemeester in haar brief. Toen zijn er volgens Halsema opnieuw gesprekken met Ivens gevoerd en afspraken gemaakt om herhaling te voorkomen.

Begin dit jaar kwamen er opnieuw vier meldingen binnen, dit keer wel in de vorm van formele klachten. Daarop besloot Halsema tot onafhankelijk extern onderzoek dat vorige maand is afgerond. „Achteraf moet ik concluderen dat de klachten helaas terecht zijn”, schrijft Ivens in zijn afscheidsbrief. „Mijn handelwijze is in strijd gebleken met richtlijnen voor integer bestuur. Er is voor mij in mijn werk met enkele ambtenaren een onwerkbare situatie ontstaan.”

Het vertrek van Ivens betekent niet automatisch dat de SP een opvolger in het college voordraagt. Getalsmatig is de SP niet nodig om de overige collegepartijen aan een meerderheid in de gemeenteraad te helpen. Volgend jaar maart, over ruim een half jaar, zijn er ook weer gemeenteraadsverkiezingen. SP-fractievoorzitter Flentge wil nog niet op die situaties vooruitlopen. „De aandacht gaat nu eerst uit naar de ambtelijk medewerkers die de meldingen hebben gedaan.”